Những Dòng Nước Mắt Cạn Khô - Báo Quân đội Nhân Dân

Không tương lai

Trốn chạy khỏi quê nhà Xy-ri, nơi bị bắt phải  gia nhập hàng ngũ những kẻ khủng bố thuộc tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, cậu bé Mô-ha-mét Ha-gi (Mohamed Hajy) tới Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng nơi đó không phải "miền đất hứa" bởi cậu bé bị buộc trở thành lao động trẻ em để mưu sinh. Ha-gi cho biết, tại đó em không có tương lai, tất cả cuộc sống chỉ xoay quanh chiếc máy khâu. Thân hình nhỏ bé bị vắt kiệt sức lực với 14 giờ làm việc mỗi ngày. Cuối cùng, em buộc phải trốn chạy một lần nữa.

Khi 15 tuổi, Mô-ha-mét Ha-gi cố gắng vượt biển tới Hy Lạp trên một chiếc thuyền. Chuyến đi đó, Ha-gi đã suýt chết đuối. Cậu bé và 39 người khác chen chúc trên một chiếc thuyền phao khởi hành từ Xy-ri để bắt đầu cuộc hành trình đi tìm "miền đất hứa". Thế nhưng, khi chỉ còn cách bờ biển Hy Lạp một dặm, chiếc thuyền bị lật úp. Cậu bé được cứu sống ở phút chót bởi một chiếc thuyền cứu nạn. Nếu như việc giải cứu chỉ chậm vài phút, có thể tất cả những người di cư trên chiếc thuyền phao bao gồm cả Ha-gi đều đã chết dưới dòng nước lạnh giá.

Em bé chịu mưa lạnh trong một trại tị nạn. Trường hợp của Ha-gi chẳng phải cá biệt. 9 năm trước, khi mới 12 tuổi, Gun-oa-li Pát-xa-lay (Gulwali Passarlay) bị buộc rời Áp-ga-ni-xtan sau khi 5 thành viên trong gia đình em bị giết hại. Một thân một mình, cậu bé lang thang trong một năm ròng. Cậu băng qua Trung Đông và châu Âu, tránh khỏi những kẻ buôn người và cố gắng tới Anh, nơi cậu hy vọng có thể đoàn tụ với anh trai. “Em biết đó là cuộc hành trình nguy hiểm và nhiều rủi ro. Nhiều đứa trẻ đã phải bỏ mạng. Em không biết điều gì đang và sẽ xảy ra. Em đã thực sự nhìn thấy cái chết, khi em băng qua Địa Trung Hải”, cậu bé kể lại.

Theo lời Pát-xa-lay, em đã trải qua 49 giờ lênh đênh trên biển cùng 100 người di cư khác. Khi nước bắt đầu tràn vào thuyền, một vài người bắt đầu nhảy xuống biển, Pát-xa-lay đã nghĩ rằng em thực sự sẽ chết. “Khi em nhìn thấy thông báo về những người chết đuối dưới biển, nó gợi em nhớ tới câu chuyện của mình. Em vẫn bị tỉnh giấc bởi những cơn ác mộng hàng đêm”, cậu bé Áp-ga-ni-xtan chia sẻ.

Tuy nhiên, Ha-gi và Pát-xa-lay vẫn còn là những đứa trẻ may mắn hơn số phải bỏ mạng trên biển, hay bị cưỡng bức, lợi dụng. Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) mới đây đã bày tỏ lo ngại về số người di cư và tị nạn tử vong tăng mạnh ở Địa Trung Hải thời gian gần đây, trong đó có nhiều trẻ em. Theo số liệu của UNICEF, mỗi tháng trung bình có 1.000 trẻ em, trẻ vị thành niên theo dòng người di cư đến I-ta-li-a kể từ đầu năm nay. Con số này có thể sẽ tăng vọt trong những tháng tới do mùa hè được coi là thời điểm thuận lợi cho hoạt động vượt biên.

"Khoảng tối" đằng sau "miền đất hứa"

Sau khi đến được "miền đất hứa", những đứa trẻ tưởng rằng hiểm nguy đã trôi qua, song thực tế không như vậy. Cơn ác mộng của các em mới chỉ bắt đầu. Trước dòng người tị nạn ồ ạt, chính quyền các địa phương ở I-ta-li-a buộc phải cho phép các trung tâm tư nhân mở cửa tiếp nhận trẻ em trong khi những nơi này thiếu sự kiểm soát hoạt động chăm sóc. Và những điều xấu xa đã xảy ra, số trẻ em bị lạm dụng và khai thác ngày càng nhiều.

Không chỉ tại các trung tâm tư nhân, nhiều báo cáo về tình trạng ngược đãi diễn ra cả trong những trung tâm do nhà nước điều hành, kể cả sự dính líu đến mafia I-ta-li-a. Pha-bi-ô Xô-gô-ni (Fabio Sorgoni), nhân viên tổ chức từ thiện On The Road của I-ta-li-a, cho biết về số phận của những đứa trẻ không người đi kèm đến châu Âu: “Chúng dễ trở thành miếng mồi ngon cho các băng nhóm tội phạm có tổ chức hay các cá nhân tìm cách lợi dụng”.

Cảm thấy nguy hiểm và không được bảo vệ, hàng nghìn đứa trẻ tìm cách chạy trốn khỏi các trung tâm tiếp nhận ở I-ta-li-a và biến mất trên đường phố nước này. Vài trung tâm không có đủ người phiên dịch để nói chuyện với trẻ em nước ngoài và họ cũng không có đội ngũ nhân viên có kinh nghiệm để phát hiện những nạn nhân nhỏ tuổi của loại tội phạm khai thác tình dục. Do đó, những đứa trẻ chỉ còn cách phải tự bảo vệ.

Một em bé mới sinh cũng theo chân gia đình trong hành trình di cư khắc nghiệt.   Nhà ga Termini ở thành phố Rô-ma đã trở thành trung tâm tiếp nhận những trẻ em Trung Đông không nơi nương tựa, một số chỉ mới 11 tuổi nên rất dễ bị lợi dụng. Nhiều trẻ em trong số này sa chân vào con đường phạm tội và bị bắt giữ. Một trẻ tị nạn tên là Kha-lít (Khaled), 14 tuổi, bắt đầu bán ma túy để có tiền mua thức ăn. Những trẻ em khác đến từ Ai Cập, Tuy-ni-di, phải bán dâm với mức giá chỉ từ 30 đến 50 ơ-rô. Lát-xa (Lassad), một người tình nguyện I-ta-li-a gốc Tuy-ni-di cho biết, anh thường đến nhà ga Termini vào mỗi cuối tuần để nói chuyện với những trẻ em tại đây về vấn đề tội phạm. Theo Lát-xa, phần đông trẻ em trai tại Termini phạm tội trộm cắp, bán ma túy cho các băng nhóm tội phạm và có nhiều trường hợp bán dâm. Lát-xi đặt vấn đề: "Các em nhỏ làm thế nào để trả nợ cho bọn buôn người? Làm sao chúng có được thức ăn? Một số không có chỗ nào để ngủ. Những người xung quanh biết rõ những bé trai này đang tuyệt vọng và dễ trở thành miếng mồi ngon tại các nhà ga, nơi đó chẳng khác nào một cái chợ".

Đối với nhiều đứa trẻ di cư, con đường đến châu Âu cuối cùng chỉ là con đường dẫn đến địa ngục.

Bế tắc

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng di cư ngày càng trầm trọng, dư luận dấy lên lo ngại việc thỏa thuận về người di cư giữa Liên minh châu Âu (EU) và Thổ Nhĩ Kỳ vừa đạt được cuối tháng 3-2016 có nguy cơ đổ vỡ khi những ngày gần đây, lãnh đạo hai bên liên tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn về vấn đề miễn thị thực cho công dân Thổ Nhĩ Kỳ vào EU, điểm quan trọng trong thỏa thuận giữa hai bên.

Cố vấn kinh tế của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ I-gít Bu-lút (Yigit Bulut) nhấn mạnh, An-ca-ra có thể sẽ ngừng tất cả thỏa thuận với EU nếu khối này không giữ lời hứa về việc miễn thị thực cho công dân Thổ Nhĩ Kỳ tại khu vực Schengen, đẩy EU đứng trước kịch bản phải một mình xoay xở với dòng người di cư khổng lồ mà không có sự trợ giúp từ phía Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, phía EU vẫn kiên quyết yêu cầu quốc gia này phải sửa đổi luật chống khủng bố, một trong 5 điều khoản quan trọng mà hai bên cam kết thực hiện trước khi công dân Thổ Nhĩ Kỳ có thể được miễn thị thực vào EU. Khi thỏa thuận di cư ngày càng trở nên mong manh, EU cũng đã tính đến phương án để Hy Lạp trở thành trung tâm tiếp nhận người tị nạn và EU sẽ chuyển khoản tín dụng đã cam kết cho Thổ Nhĩ Kỳ sang cho Hy Lạp, quốc gia cũng đang khó khăn khi phải đối mặt với nợ công tăng cao, nền kinh tế đình đốn.

Trong khi đó, giới chức EU loay hoay tìm giải pháp cho cuộc khủng hoảng di cư tồi tệ nhất sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Giới phân tích cho rằng, chìa khóa để giải quyết dứt điểm cuộc khủng hoảng di cư hiện nay nằm ở việc ổn định tình hình các nước ở Trung Đông và Bắc Phi. Đã đến lúc châu Âu và thế giới cần phải có hành động ở tầm toàn cầu để giúp các nước trong khu vực này vực dậy mạnh mẽ hơn, có năng lực mạnh mẽ hơn để ổn định tình hình kinh tế, xã hội, giúp những số phận nhỏ bé tìm lại được mái ấm gia đình.

NGỌC THƯ