Những Suy Ngẫm Về Sự Công Bằng - YBOX

1. Công bằng đối với người này sẽ là bất công đối với người khác.

Thuở bé thơ bạn hiểu công bằng là gì? Năm tôi 7 tuổi, tôi hiểu “công bằng” là khi chúng ta có được một thứ gì đó đồng đều với những người xung quanh. Ví dụ như việc mẹ tôi chia cho tôi và chị của mình mỗi người một nửa chiếc bánh, đó gọi là công bằng. Năm tôi 14 tuổi, “công bằng” là khi mọi người được đối xử bình đẳng với nhau, giống như việc những bạn quay cóp trong lớp thì bị bắt và hạ kỉ luật. Năm tôi 18 tuổi, “công bằng” là khi nỗ lực tôi trong học tập có được sự công nhận của thầy cô, gia đình, bạn bè, đó cũng gọi là công bằng.

Tương tự như vậy, tôi từng phân định sự bất công rạch ròi với sự công bằng. Bất công xảy ra khi sự công bằng không tồn tại. Bất công là khi cả lớp quay cóp chỉ có một vài bạn bị bắt, bất công là khi dù tôi có nỗ lực học hành tới đâu thì cũng không nhận được sự công nhận của thầy cô. Đó chính là sự bất công trong thế giới của tôi, và có lẽ là của nhiều người khác nữa. Chúng ta thường cảm thấy bất công khi lợi thế không nằm về phía mình.

Thế nhưng, khi chúng ta đang vui sướng tận hưởng cái gọi là “công bằng”, không ai mảy may đến sự “bất công” của người khác và ngược lại. Định kiến xã hội luôn cho rằng những đứa trẻ quay cóp thì bị bắt là công bằng. Nhưng thực ra không ai biết rằng, ngày hôm ấy cả một lớp học quay cóp chỉ có hai, ba đứa bị bắt. Giáo viên đương nhiên không thể phạt cả lớp, chỉ có thể phạt những ai bị bắt để “làm gương”. Khi bạn bị bắt ngày hôm đó, tất nhiên bạn sẽ oán trách sự bất công trớ trêu ấy.

Nhưng ngược lại, đặt chúng ta trong trường hợp những đứa trẻ không bị bắt quay cóp, chúng ta có cảm thấy “bất công” giùm bạn mình hay không? Không! Không một ai thấy hối lỗi cả, chúng ta sẽ cảm thấy mình may mắn, quá lắm thì cảm thấy tội lỗi một vài ngày rồi cho qua, và sẽ ngầm cho rằng mình không bị bắt thì không bị phạt là công bằng rồi.

Bất công của những đứa trẻ quay cóp bị bắt sẽ là công bằng của những đứa trẻ quay cóp không bị bắt. Một sự việc tưởng như không mấy gì to tát của trẻ con lại cho chúng ta thấy rõ chân lý của đời sống. Đôi khi ta phải chịu bất công là vậy, nhưng chúng ta có hành xử đúng khi nhận được công bằng hay không?

2. Công bằng trong xã hội thật ra là việc không ai có được công bằng một cách trọn vẹn, không ai chịu bất công mãi mãi.

Hẳn ai cũng đã từng ganh tị với Lindsay Lohan, cô nàng diễn viên được sinh ra với tất cả những ưu thế tuyệt đối. Ngoại hình đẹp, giọng hát hay, khuôn mặt khả ái cũng tài năng diễn suất là những thứ khiến chúng ta thường than rằng: ông trời thật bất công khi mọi cái đẹp đều chỉ đổ dồn về một cô gái. Thế nhưng, như tôi đã nói trước đó, công bằng trong xã hội chính là việc không ai có được công bằng một cách trọn vẹn. Cô nàng đã từng có một tuổi thơ bất hạnh gây ra bởi bố dượng của mình, và giờ đây cô đang trong thời kì khủng hoảng của sự nghiệp. Tất cả những gì cô nhận được sau những năm cống hiến cho nghệ thuật chỉ toàn là những lời chỉ trích cay nghiệt. Công bằng của cô thật sự không trọn vẹn.

Sự bất công cũng như vậy. Nick Vujicic – tấm gương nghị lực tuyệt vời của nhân loại là minh chứng cho điều đó. Anh chàng đã gặp phải bất công oan nghiệt nhất của đời người từ khi mới lọt lòng mẹ - được sinh ra không có tứ chi. Tất cả mọi sinh hoạt hằng ngày của anh đều phải nhờ vào mẹ của mình. Có lúc, Nick đã tuyệt vọng đến nỗi muốn tự tử bằng cách dìm mình trong bồn tắm. Thế nhưng cuối cùng anh đã quyết định đối mặt với khuyết tật của mình. Vujicic đi khắp nơi trên thế giới để diễn thuyết truyền động lực về cuộc sống của một người khuyết tậtmang hy vọng và mong muốn tìm được ý nghĩa cuộc sống. Anh đã tốt nghiệp đại học và trở thành một diễn thuyết gia nổi tiếng về chủ đề làm chủ cuộc sống.

Nick cũng nói về đức tin của anh, rằng Chúa có thể sử dụng bất kì tấm lòng nào sẵn sàng làm công việc của Ngài và rằng Chúa là Đấng đắc thắng mọi sự khuyết tật. Chúa đã mang đến cho anh công bằng. Và nhờ anh, chúng ta tin rằng sự bất công không tồn tại mãi mãi.

Dân gian ta có câu “Mỗi cây mỗi hoa/ Mỗi nhà mỗi cảnh”. Đừng vội thấy sự thành công hoàng nhoáng của ai mà vội nói đời mình bất công, cũng đừng vì những thiệt thòi mình phải chịu mà bó buộc bản thân với tư tưởng mình sẽ không bao giờ có được công bằng. Mỗi người đều phải chịu những bất công riêng, và mỗi người cũng sẽ nhận được những công bằng riêng của họ.

Hãy cho những bất công bạn phải chịu là những vệt màu tối, những công bằng bạn nhận được là những vệt màu sáng. Và tất nhiên bức tranh cuộc sống phải có cả hai gam màu ấy, nếu không nó sẽ tẻ nhạt đến chết mất. Hãy vui vẻ chấp nhận sự thật ấy đi.

3. Hãy thôi mong chờ vào sự công bằng.

Đừng trông chờ ai đó đứng ra đòi lại công bằng cho cuộc đời bất công của bạn. Cũng đừng hy vọng rằng chỉ cần bạn sống ngay thẳng, công bằng với mọi người, mọi việc mà mọi người sẽ không đối xử bất công với bạn.

Hãy nhớ rằng, bạn tặng người ta con tép đâu có nghĩa là người ta có nghĩa vụ tặng lại bạn một con tôm. Nếu không may, họ sẽ quăng lưới bắt cả trại tôm nhà bạn ấy chứ. Chưa đến thói đời vong ân phụ bạc, nhưng trong Kinh Thánh có một câu thế này “Khi con làm phước cho ai, đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Có nghĩa là đi làm từ thiện thì chúng ta đừng nên hô hào cho người đời biết. Bởi khi chúng ta làm việc tốt, thì ngay lương tâm chúng ta đã có được sự công bằng rồi, còn khi chúng ta hô hào, công bằng ấy sẽ biến thành bất công bằng. Nó biến thành sự ganh ghét, sự đố kị, đạo đức giả… nó sẽ biến thành bất công bằng với những người xung quanh và ngay cả bản thân bạn.

Khi yêu cũng như vậy, bạn thích một người đâu đồng nghĩa với việc bạn sẽ được báo đáp. Bạn cho như vậy là không công bằng, nhưng liệu ép uổng người khác có là công bằng với họ? Chỉ vì công bằng của bạn mà đổi lấy sự bất công của người bạn thích, đó có phải là tình yêu? Hay đó chỉ là cái tôi ích kỉ, tham lam của bạn. Đến cuối cùng, không ai có được công bằng khi cố chấp cả.

Đừng theo đuổi sự công bằng bởi vì nó bạc bẽo như vậy đó.

4. Sống công bằng với chính mình trước.

Hãy gạt bỏ những thứ “công bằng” đa nghĩa và chỉ cần nhận thức một thứ “công bằng” duy nhất – công bằng với chính bản thân mình.

• Đừng ngược đãi những cảm xúc của bản thân. Có nghĩa là nếu mình ganh tị hãy thừa nhận rằng mình đang ganh tị, mình vui vẻ hay tự hào về bản thân mình thì cũng hãy nói như vậy. Mọi sự khỏa lấp cảm xúc đều là sống giả dối, và điều đó là khơi nguồn cho mọi hành động bất công với người khác cũng như chính bản thân mình.
• Đừng để bản thân buồn vì những chuyện nhỏ nhặt. Cũng giống như việc các bà các mẹ đi chợ, thấy người ta buôn may bán đắt thì cảm thấy tủi thân, thấy buồn vì mình không ăn nên làm ra như họ. Hay là việc buồn khi thấy con nhà người ta học hai ba bằng cấp mà con mình thì chưa học tới đâu. Những chuyện tủi thân vu vơ như vậy là bất công bằng với chính bản thân mình. Bỡi lẽ đến mình còn không coi trọng mình, thì ai sẽ coi trọng mình đây?

Hãy thôi so sánh mình với bất kì ai và hãy biết trân trọng những giá trị của bản thân mình, của những người thân yêu xung quanh. Được cái này mất cái kia. Cuộc đời có bao nhiêu đâu mà hững hờ, sao mình lại tự làm khổ mình như thế?

• Cuối cùng, công bằng với chính mình còn là việc chúng ta sống công bằng với lí tưởng của mình. Mỗi một hành động, lời nói, suy nghĩ của

mình phải thống nhất với lí tưởng sống của mình. Lí tưởng ấy lại phải là những lí tưởng cao đẹp giúp ích cho mình, cho cộng đồng. Nó phải chứng tỏ mình là người có nhân cách tốt, được giáo dục tốt, nó minh chứng cho khả năng và con tim của chính mình.

Danh tướng Triệu Tử Long một mình đột phá vòng vây của quân Tào Tháo để cứu con Lưu Bị mà suýt hy sinh thân mình. Ông không chiến đấu chỉ vì nước Ngụy hay vì tình nghĩa với Lưu Bị mà vì sự công bằng với chính mình. Triệu tướng chỉ nghĩ đến sự bất công mà đứa trẻ còn đỏ hỏn đó phải chịu, cũng chỉ tin vào lí tưởng anh hùng “kiến nghĩa bất vi” là phi anh hùng mà lao ra cứu đứa bé. Ông đã công bằng với lý tưởng của mình và làm nên chiến công lưu danh sử sách.

Vậy nên, đừng chùn bước trước cái ác, đừng đắn đo việc mình sẽ chịu thiệt thòi khi phải giúp đỡ một ai, vì chính chúng ta đang giúp đỡ cho bản thân mình có được sự công bằng.

5. Biết trân trọng sự bất công.

Hãy cam chịu và đôi khi … biết cảm ơn “sự bất công”. Sự bất công là một món quà, nó giúp ta có động lực sống hơn, cố gắng tiến bộ hơn. Nếu như Walt Disney không bị từ chối năm lần bảy lượt, không bị cướp mất ý tưởng chú thỏ Oswald, không đứng trước nguy cơ phá sản hẳn ông sẽ không vẽ nên chú chuột Mickey, không cố gắng chứng tỏ bản thân mình bằng những bộ phim hoạt hình xuất sắc như Alice in the Wonderland, Pinocchio, Cinderella... Nếu điều đó xảy ra, có lẽ bây giờ sẽ không có Disney Channel, không có Disney Land, và cũng không có tuổi thơ của bao thế hệ bạn trẻ trên khắp thế giới.

Và cuối cùng, hãy dũng cảm đối mặt với sự yếu đuối của bản thân. Con người là loài sinh vật yếu đuối và dễ sa ngã, hay than vãn. Chúng ta dễ dàng bỏ cuộc khi thấy nỗ lực mình bỏ ra không được đền đáp xứng đáng, dễ dàng để bản thân mình buồn trước những điều bất công vụn vặt. Nếu như Thomas Edison bỏ cuộc sau mỗi lần chế tạo bóng đèn thất bại, nếu ông chỉ biết than trời sao bất công như vậy, sao ông không có được thành công sau những cố gắng không ngừng thì Edison đã không phát minh ra được bóng đèn điện ở thí nghiệm thứ 1001. Hãy dũng cảm hơn sau mỗi thất bại, hoặc coi đó là một “thành công chưa hoàn chỉnh” để rồi cố gắng hơn.

Hãy dũng cảm vượt qua tất cả mọi điều bất công, bởi chỉ cần bạn nhận biết bản thân mình cần đứng lên sau khi gục ngã, thì cuộc đời đã “công bằng” với bạn lắm rồi.

Công bằng là gì mà bất công bằng cũng có là gì khi chúng ta đã biết sống công bằng với bản thân mình.