Nội Chiến Nga – Wikipedia Tiếng Việt

Có thể bạn quan tâm

Bước tới nội dung

Nội dung

chuyển sang thanh bên ẩn

Đầu
1 Bối cảnh
2 Diễn biến
3 Chú thích
4 Tham khảo
5 Thư mục
6 Liên kết ngoài

Bài viết
Thảo luận

Tiếng Việt

Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử

Công cụ Công cụ chuyển sang thanh bên ẩn Tác vụ

Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử

Chung

Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Tạo URL rút gọn
Tải mã QR

In và xuất

Tạo một quyển sách
Tải dưới dạng PDF
Bản để in ra

Tại dự án khác

Wikimedia Commons
Khoản mục Wikidata

Giao diện chuyển sang thanh bên ẩn Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Bài viết này cần thêm chú thích nguồn gốc để kiểm chứng thông tin. Mời bạn giúp hoàn thiện bài viết này bằng cách bổ sung chú thích tới các nguồn đáng tin cậy. Các nội dung không có nguồn có thể bị nghi ngờ và xóa bỏ. (Tìm hiểu cách thức và thời điểm xóa thông báo này)

Nội chiến Nga

Một phần của Cách mạng Nga và hậu quả của Thế chiến thứ nhất

Theo chiều kim đồng hồ từ trên bên trái:

Binh lính Lục quân Don
Binh lính Lục quân Siberia
Hồng quân trấn áp binh biến Kronstadt
Lục quân Hoa Kỳ đổ bộ Vladivostok
Thi thể nạn nhân của Khủng bố Đỏ tại Krym
Công nhân Yekaterinoslav bị quân Áo treo cổ
Hồng quân duyệt binh tại Moskva

Thời gian

7 tháng 11 năm 1917 – 16 tháng 6 năm 1923[a][1]:3,230[2](5 năm, 7 tháng, 1 tuần và 2 ngày) Các hòa ước

Hiệp ước Brest-LitovskKý ngày 3 tháng 3 năm 1918(3 tháng, 3 tuần và 3 ngày)
Hiệp ước Tartu (Nga – Estonia)Ký ngày 2 tháng 2 năm 1920(2 năm, 2 tháng, 3 tuần và 5 ngày)
Hòa ước Xô viết – LitvaKý ngày 12 tháng 7 năm 1920(2 năm, 8 tháng và 5 ngày)
Hiệp ước Tartu (Nga – Phần Lan)Ký ngày 14 tháng 10 năm 1920(2 năm, 11 tháng và 1 tuần)
Hòa ước Latvia – Xô viếtKý ngày 11 tháng 8 năm 1920(2 năm, 9 tháng và 4 ngày)
Hòa ước RigaKý ngày 17 tháng 12 năm 1921(3 năm, 10 tháng, 1 tuần và 3 ngày)
Hiệp ước KarsKý ngày 13 tháng 10 năm 1921(3 năm, 10 tháng và 6 ngày)

Địa điểm

Lãnh thổ cũ của Đế quốc Nga, Galicia, Mông Cổ, Tuva, Ba Tư

Kết quả

Phe Bolshevik chiến thắng:

Cộng hòa Nga và Quốc gia Nga sụp đổ
Hoàng gia Nga bị hành quyết
Phe Bạch vệ bị đánh bại và đày ải
Phần lớn lãnh thổ Đế quốc Nga được tái lập thành Liên Xô

Chiến thắng một phần cho một số phe ly khai thành công:

Phần Lan, Estonia, Latvia, Litva, và Ba Lan giành được độc lập
Belarus, Ukraina, Gruzia, Armenia, Azerbaijan, và Moldovia bị sát nhập vào Liên Xô

không lâu sau độc lập

Tham chiến

Bolshevik:
CHXHCNXVLB Nga(1917–22)
CHXHCNXV Ukraina( 1917–18; 1918; 1919–22)
CHXHCNXV Byelorussia( 1919; 1919–20;1920–22)
CHXHCNXVLB Ngoại Kavkaz (1922)
Liên Xô(sau năm 1922)

Cũng gồm:

CHXHCNXV Bessarabia(1919)
CHCNXHCN Phần Lan(1918)
CHXV D-KR(1918)
CHXV Odessa(1918)
CHXHCNXV Taurida(1918)
Công xã Baku(1918)
Công xã Estonia(1918–19)
CHXVXHCN Latvia(1918–20)
CHXHCNXV Litva(1918–19)
Cộng hòa Viễn Đông(1920–22)
CHXHCNXV Galicia(1920)
Polrewkom(1920)
CHXHCNXV Ba Tư(1920–21)
CHXHCNXV Armenia(1920–22)
CHXHCNXV Azerbaijan(1920–22)
CHXHCNXV Gruzia(1921–22)
CHXVND Khorezm(sau năm 1920)
CHXVND Bukhara(sau năm 1920)

Hỗ trợ bởi:
Trung Hoa cộng sản(1917–23)
Quân đoàn Súng trường Latvia Đỏ(1917–20)
Litva[b](1919–20)
CHND Mông Cổ(1920–23)

Cộng hòa Nga(1917–18)

Bạch quân:
Nam Nga(1917–19; tháng 3–4,tháng 4–11, 1920)
Quốc gia Nga(1918–20)
Đông Okraina(1920)
Chính phủ Lâm thời Priamurye(sau năm 1921)

Cũng gồm:

Chính phủ Địa phương Lâm thời khu vực Ural(1918)
Chính phủ Siberia ở Omsk(1918)
Chính phủ Siberia ở Vladivostok(1918)
Komuch(1918)
Bắc Nga(1918, 1918–20)
Tây Bắc Nga (1918–19)
Krym(1918–19)
Cộng hòa Don(1918–20)
Cộng hòa Kuban(1918–20)

Hỗ trợ bởi:
Alash-Orda(1917–18)
Mông Cổ(1921)
Ba Tư(1919–20)

Phe ly khai:
Ba Lan(1918–21)
Phần Lan(1917–18)
Ukraina(1917–18; 1918–20)
Estonia(1918–20)
Latvia(1918–20)
Litva(1918–20)

Cũng gồm:

Belarus(1918–20)
Tây Ukraina(1918–19)
Trung Litva(1920–22)
Moldavia(1917–18)
Ngoại Kavkaz(1918)
Gruzia(1918–21)
Armenia(1918–20; 1921)
Turkestan(1917–18)
Trung Caspi(1918)
Aras(1918–19)
Tiểu quốc Hồi giáo Kavkaz(1919–20)
Azerbaijan(1918–20)
Bắc Kavkaz(1917–21)
Ukraina Lục(1918–22)
Buryat-Mongolia(1917–21)
Yakut(1918)
Altay(1917–20; 1921–22)
Karelia(1918–20; 1920; 1920–23)
Bắc Ingria(1919–20)
Basmachi(1918–22)
Bukhara(1920)
Khiva(1918–20)

Hỗ trợ bởi:
Thụy Điển[c](1918)
Hungary[d](1919–20)
Afghanistan[e](tới năm 1922)

Tả phái chống Bolshevik:
SR tả khuynh[f](1917–21)
Lục vệ Nông dân[g](1918–21)
Makhnovshchina[h](1918–21)
Thủy thủ Kronstadt(1921)

Lực lượng Đồng minh:
Nhật Bản[i](1918–22)
Liên hiệp Anh(1918–20)
Hoa Kỳ(1918–20)
Pháp(1918–20)

Cũng gồm:

Czechoslovakia(1918–20)
Hy Lạp
Serbia( sau năm 1918)
Rumani
Ý
Trung Quốc
Canada(1918–19)
Úc(1918–19)
Ấn Độ
Nam Phi

Liên minh Trung tâm:
Đức(1917–18; 1919)
Áo-Hung(1917–18)
Đế quốc Ottoman(1917–18; 1920–21)
Freikorps(1918–19)

Hiệp đồng:

Vương quốc Ba Lan(1917–18)
Vương quốc Phần Lan(1918)
Vương quốc Litva(1918)
Belarus(1918–19)
Quốc gia Ukraina(1918)
Gruzia(1918)
Landeswehr(1918–20)
Bermontia(1918–20)[j]

Chỉ huy và lãnh đạo

Vladimir Lenin

Lev Trotsky

Jukums Vācietis

Yakov Sverdlov

Sergey Kamenev

Nikolai Podvoisky

Iosif Stalin

Yukhym Medvedev

Vilhelm Knorin

Alexander Krasnoshchyokov

Alexander Kerensky

Alexander Kolchak

Lavr Kornilov †

Anton Denikin

Pyotr Wrangel

Nikolai Yudenich

Grigory Semyonov

Yevgeny Miller

Pyotr Krasnov

R. von Ungern

Józef Piłsudski

C.G.E. Mannerheim

Symon Petliura

Konstantin Päts

Jānis Čakste

Antanas Smetona

S. Tikhonov

Noe Zhordania

A. Khatisian

Nasib Yusifbeyli

Vladimir Volsky

Maria Spiridonova

Nykyfor Hryhoriv †

Nestor Makhno

Stepan Petrichenko…và nhiều nhân vật khác

Otani Kikuzo

Edmund Ironside

William S. Graves

Radola Gajda

Maurice Janin…và nhiều nhân vật khác

H. von Eichhorn †

Nuri Pasha

Jan Sierada

Pavlo Skoropadskyi

P. Bermondt-Avalov…và nhiều nhân vật khác

Lực lượng

Hồng quân:5.000.000+ (đỉnh điểm)[3]

Makhnovtsi:103.000 (đỉnh điểm)[4]
Quân Lục:70.000 (đỉnh điểm)
Phiến quân Kronstadt:17.961

Bạch vệ:1.000.000+ (đỉnh điểm)

Ở từng địa phương:

AFSR: 270.000 (đỉnh điểm)
Lục quân Siberia: 60.000 (đỉnh điểm)
Lục quân Komuch: 30.000 (đỉnh điểm)
Đạo quân Tây Bắc: 18.500 (đỉnh điểm)
Đạo quân Bắc: 54.700 (đỉnh điểm)
Đạo quân Tây: 48.000 (đỉnh điểm)
Đạo quân Orenburg: 25.000 (đỉnh điểm)
Đạo quân Ural: 17.200 (đỉnh điểm)

Lục quân Nhật: 70.000 (đỉnh điểm)
Binh đoàn Tiệp Khắc: 50.000 (đỉnh điểm)

Cũng gồm:

AEF, Siberia:7.950
Lục quân Anh:57.636[5]
Lục quân Rumani:50.000
Lục quân Pháp:15.600
Lục quân Hy Lạp:23.000
CSEF:~5.000
AEF, Bắc Nga:5.000
Legione Redenta:2.500
Quân Bắc Dương:2.300
Lục quân Serbia:2.000
Lục quân Ấn Độ thuộc Anh:950
Lục quân Úc:150

Lục quân Ba Lan: ~1.000.000 (đỉnh điểm)
Lục quân Phần Lan:90.000 (đỉnh điểm)

Cũng gồm:

Lục quân Ukraina: 100.000 (đỉnh điểm)
Hỗ trợ bởi:
Lục quân Hungary:30.000 (đỉnh điểm)
Lục quân Latvia:69.232 (đỉnh điểm)
Lục quân Estonia:86.000 (đỉnh điểm)
Lục quân Litva:20.000 (đỉnh điểm)
Tình nguyên quân Phần Lan:8.000 (đỉnh điểm)
Quân du kích trong rừng:2.000 (đỉnh điểm)
Lữ đoàn Thụy Điển:1.000 (đỉnh điểm)

Lục quân Đức:~547.000 (đỉnh điểm)

Cũng gồm:

Lính tình nguyện Saxon:10.000 (đỉnh điểm)
Lục quân Kavkaz:20.000 (đỉnh điểm)
Lục quân Thổ Nhĩ Kỳ:20,000 (đỉnh điểm)
Sư đoàn Sắt:14.000 (đỉnh điểm)
Landeswehr:10.500 (đỉnh điểm)
Bermontia:50.000 (đỉnh điểm)

Nội chiến Nga (tiếng Nga: Гражданская война в России; Grazhdanskaya voyna v Rossii) là một cuộc nội chiến đa bên trên lãnh thổ Đế Quốc Nga cũ được khơi mào bởi việc lật đổ Chính Quyền lâm thời Nga trong Cách mạng tháng 10[6] kéo dài từ ngày 7 tháng 11 (25 tháng 10 theo lịch Nga cũ) năm 1917 đến tháng 10 năm 1922, nhiều bên tranh giành nhau để định đoạt số phận của nền chính trị Nga, dẫn đến sự thành lập của Cộng Hòa Xã hội chủ nghĩa Xô Viết Liên Bang Nga và sau này là Liên Xô trên đa số lãnh thổ cũ, đánh dấu sự kết thúc của Cách mạng Nga, là một trong những sự kiện mấu chốt trong thế kỉ 20.

Bối cảnh

[sửa | sửa mã nguồn]

Diễn biến

[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích

[sửa | sửa mã nguồn]

^ Giai đoạn chính kết thúc ngày 25 tháng 10 năm 1922. Các cuộc nổi dậy chống Bolshevik tiếp diễn ở Trung Á và ở Viễn Đông xuyên suốt thập niên 20 và 30.
^ Chiến tranh Xô viết-Ba Lan.
^ Nội chiến Phần Lan
^ Chiến tranh Ba Lan-Xô viết
^ Phong trào Basmachi
^ Liên kết với Bolshevik cho tới Tháng 3 năm 1918 nhưng chia tách sau khi Hiệp ước Brest-Litovsk được ký kết. Hầu hết đảng viên SR tả khuynh chống lại phái Bolshevik sau đó, song một số ít vẫn theo Bolshevik.
^ Liên minh với phái Bolshevik cho tới năm 1919; về sau chống lại.
^ Liên minh với phái Bolshevik cho tới năm 1920; về sau chống lại.
^ Nhật Bản đóng quân tại Bắc Sakhalin cho tới năm 1925.
^ Liên minh chính thức với Quốc gia Nga và không chính thức với Đế quốc Đức

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

^ Mawdsley, Evan (2007). The Russian Civil War. New York: Pegasus Books. ISBN 9781681770093.
^ Последние бои на Дальнем Востоке. М., Центрполиграф, 2005.
^ Erickson 1984, tr. 763.
^ Belash, Victor & Belash, Aleksandr, Dorogi Nestora Makhno, p. 340
^ Damien Wright, Churchill's Secret War with Lenin: British and Commonwealth Military Intervention in the Russian Civil War, 1918–20, Solihull, UK, 2017, pp. 394, 526–528, 530–535; Clifford Kinvig, Churchill's Crusade: The British Invasion of Russia 1918–1920, London 2006, ISBN 1-85285-477-4, p. 297; Timothy Winegard, The First World Oil War, University of Toronto Press (2016), p. 229
^ Mawdsley, pp. 3, 230

Thư mục

[sửa | sửa mã nguồn] Xem thêm: Thư mục về Cách mạng và Nội chiến Nga

Benvenuti, Francesco (1988). The Bolsheviks and the Red Army, 1918-1922 [Đảng Bolshevik và Hồng quân, 1918-1922]. Christopher Woodall biên dịch. New York và New Rochelle: Nhà xuất bản Đại học Cambridge. ISBN 0-521-25771-9.
Bubnov, A.S.; Kamenev, S.S.; Tukhachevsky, M.N.; Eideman, R.P. (2020). The Russian Civil War, 1918–1921: An Operational-Strategic Sketch of the Red Army's Combat Operations [Nội chiến Nga, 1918–1921: Một phác thảo chiến lược về các chiến dịch quân sự của Hồng quân]. Richard W. Harrison biên dịch. Hoa Kỳ: Casemate Publishers. ISBN 9781952715051.
Budnitskii, Oleg (2012). Russian Jews Between the Reds and the Whites, 1917-1920 [Người Do Thái Nga giữa Hồng phái và Bạch phái, 1917-1920]. Timothy J. Portice biên dịch. Hoa Kỳ: Nhà xuất bản Đại học Pennsylvania. ISBN 9780812208146.
Bullock, David (2012). The Russian Civil War 1918–22 [Nội chiến Nga 1918–22]. Anh: Bloomsbury Publishing. ISBN 9781846038044.
Brovkin, Vladimir N. (1994). Behind the Front Lines of the Civil War: Political Parties and Social Movements in Russia, 1918-1922 [Phía sau tiền tuyến của cuộc Nội chiến: Các đảng chính trị và phong trào xã hội ở Nga, 1918-1922]. New Jersey: Nhà xuất bản Đại học Princeton. ISBN 0-691-03278-5.
Carley, Michael Jabara (1983). Revolution and Intervention: The French Government and the Russian Civil War 1917-1919 [Cách mạng và can thiệp: Chính phủ Pháp và Nội chiến Nga 1917-1919]. Canada: Nhà xuất bản Đại học McGill-Queen. ISBN 0-7735-0408-7.
Engelstein, Laura [bằng tiếng Anh] (2018). Russia in Flames: War, Revolution, Civil War, 1914-1921 [Nga trong biển lửa: Chiến tranh, Cách mạng, Nội chiến, 1914-1921]. Anh: Nhà xuất bản Đại học Oxford. ISBN 9780199794218.
Foglesong, David S. (1995). America's Secret War Against Bolshevism: U.S. Intervention in the Russian Civil War, 1917-1920 [Cuộc chiến bí mật của Mỹ chống lại chủ nghĩa Bolshevik: Can thiệp của Hoa Kỳ trong Nội chiến Nga, 1917-1920]. Hoa Kỳ: Nhà xuất bản Đại học North Carolina. ISBN 9781469611136.
Foley, Michael (2018). Russian Civil War: Red Terror, White Terror, 1917–1922 [Nội chiến Nga: Khủng bố Đỏ, Khủng bố Trắng, 1917–1922]. Anh: Pen & Sword Books. ISBN 9781526728623.
Holquist, Peter (2002). Making War, Forging Revolution: Russia’s Continuum of Crisis, 1914-1921 [Gây chiến, rèn cách mạng: Dãy khủng hoảng của Nga, 1914-1921]. Hoa Kỳ: Nhà xuất bản Đại học Havard. ISBN 9780674009073.
Kenez, Peter (2008). Red Advance, White Defeat: Civil War in South Russia, 1919–1920 [Hồng phái tiến bước, Bạch phái lui bước: Nội chiến ở Nam Nga, 1919–1920]. Hoa Kỳ: New Academia Publishing. ISBN 9781955835176.
Khodjakov, Mikhail V. (2014). Alex Lane (biên tập). Money of the Russian Revolution, 1917-1920 [Tiền tệ của Cách mạng Nga, 1917-1920]. Anh: Cambridge Scholars Publisher. ISBN 9781443871471.
Laruelle, Marlene; Karnysheva, Margarita (2020). Memory Politics and the Russian Civil War: Reds Versus Whites [Chính trị ký ức và Nội chiến Nga: Hồng phái đấu Bạch phái]. Anh: Bloomsbury Publishing. ISBN 9781350149977.
Lincoln, W. Bruce (1989). Red Victory: A History of the Russian Civil War [Chiến thắng Đỏ: Một lịch sử của Nội chiến Nga]. Hoa Kỳ: Simon and Schuster. ISBN 0-671-73286-2.
Mawdsley, Evan [bằng tiếng Anh] (2008). The Russian Civil War [Nội chiến Nga]. Anh: Birlinn. ISBN 9781843410416.
Moffat, I. (2015). The Allied Intervention in Russia, 1918-1920: The Diplomacy of Chaos [Can thiệp của Đồng minh tại Nga, 1918-1920: Ngoại giao hỗn loạn]. Anh: Palgrave Macmillan. ISBN 9781137435736.
Murphy, A.B.; Swain, Geoffrey; Myshov, N.A.; Butt, V.P. (2016). The Russian Civil War: Documents from the Soviet Archives [Nội chiến Nga: Tư liệu từ kho lưu trữ Xô viết]. Anh: Palgrave Macmillan UK. ISBN 9781349250264.
Novikova, Li︠u︡dmila Gennadʹevna (2018). An Anti-Bolshevik Alternative: The White Movement and the Civil War in the Russian North [Một phương án thay thế chống Bolshevik: Phòng trào Bạch vệ và Nội chiến ở Bắc Nga]. Hoa Kỳ: Nhà xuất bản Đại học Wisconsin. ISBN 9780299317409.
Pereira, Norman G. O. (1996). White Siberia: The Politics of Civil War [Siberia Trắng: Chính trị của Nội chiến]. Buffalo, Hoa Kỳ: Nhà xuất bản Đại học McGill-Queen. ISBN 9780773513495.
Rabinowitch, Alexander [bằng tiếng Anh] (2008). The Bolsheviks in Power: The First Year of Soviet Rule in Petrograd [Đảng Bolshevik lên cầm quyền: Năm đầu tiên của chính quyền Xô viết tại Petrograd]. Hoa Kỳ: Nhà xuất bản Đại học Indiana. ISBN 9780253220424.
Raleigh, Donald J. (2021). Experiencing Russia's Civil War: Politics, Society, and Revolutionary Culture in Saratov, 1917-1922 [Trải nghiệm Nội chiến Nga: Chính trị, Xã hội, và Văn hóa cách mạng ở Saratov, 1917-1922]. Hoa Kỳ: Nhà xuất bản Đại học Princeton. ISBN 9781400843749.
Richard, Carl J. (2013). When the United States Invaded Russia: Woodrow Wilson's Siberian Disaster [Khi Hoa Kỳ xâm lược Nga: Thảm họa Siberia của Woodrow Wilson]. New York: Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 978-1-4422-1990-8.
Ryan, James (2012). Lenin's Terror: The Ideological Origins of Early Soviet State Violence [Khủng bố của Lenin: Nguồn gốc ý thức hệ của bạo lực nhà nước Xô viết sơ kỳ]. London và New York: Routledge. ISBN 978-0-415-67396-9.
Smele, Jonathan (2016). The "Russian" Civil Wars, 1916-1926: Ten Years That Shook the World [Các cuộc nội chiến "Nga", 1916-1926: Mười năm rung chuyển thế giới]. Anh: Nhà xuất bản Đại học Oxford. ISBN 9780190613211.
—— (2015). Historical Dictionary of the Russian Civil Wars, 1916-1926 [Từ điển lịch sử về Nội chiến Nga, 1916-1926]. Anh: Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 9781442252813.
Smith, S. A. (2017). Russia in Revolution: An Empire in Crisis, 1890 to 1928 [Nước Nga Cách mạng: Một đế chế lâm khủng hoảng, 1890 tới 1928]. Anh: OUP Oxford. ISBN 9780191054044.
Swain, Geoffrey (2013). The Origins of the Russian Civil War [Các nguồn gốc của Nội chiến Nga]. Anh: Taylor & Francis. ISBN 9781317899129.
Wade, Rex A. [bằng tiếng Anh] (2001). The Bolshevik Revolution and Russian Civil War [Cách mạng Bolshevik và Nội chiến Nga]. Anh: Bloomsbury Academic. ISBN 9780313299742.
Wright, Damien (2017). Churchill's Secret War With Lenin: British and Commonwealth Military Intervention in the Russian Civil War, 1918–20 [Cuộc chiến bí mật của Churchill với Lenin: Vương quốc Anh và can thiệp quân sự của Khối Thịnh vượng chung trong Nội chiến Nga, 1918–20]. Anh: Helion Limited. ISBN 9781913118112.

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]

Thư viện tài nguyên ngoại văn về Nội chiến Nga

Tài nguyên trong thư viện của bạn
Tài nguyên trong thư viện khác

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Nội chiến Nga.

"BBC History of the Russian Revolution" (ngày 3 tháng 2 năm 2007)
"Russian Civil War" Lưu trữ ngày 5 tháng 12 năm 2010 tại Wayback Machine (Spartacus History, downloaded ngày 3 tháng 1 năm 2006)
"Russian Civil War Polities" (World Statesmen.org, downloaded ngày 16 tháng 2 năm 2007)

Các cuộc xung đột vũ trang liên quan đến Nga (bao gồm thời kỳ Đế quốc Nga và Liên Xô)

Liên quan

Chiến tranh cận đại
Lịch sử quân sự Nga
Lịch sử quân sự Đế quốc Nga
Lịch sử quân sự Liên Xô
Lịch sử quân sự Liên bang Nga
Xung đột hậu Xô viết
Lực lượng Vũ trang Liên bang Nga

Danh sách

Chiến tranh Rus'–Byzantine
Chiến tranh Muscovy–Litva
Chiến tranh Nga-Krym
Chiến tranh Liên Xô-Phần Lan
Chiến tranh Nga-Kazan
Chiến tranh Nga-Ba Tư
Chiến tranh Nga-Ba Lan
Chiến tranh Nga-Thụy Điển
Chiến tranh Nga–Thổ Nhĩ Kỳ
Chiến tranh Nga-Ukraina
Xung đột biên giới Nga–Thanh
Danh sách chiến tranh liên quan đến Nga
- Danh sách chiến tranh liên quan đến Liên Xô
Danh sách chiến tranh liên quan đến Liên bang Nga

Nội bộ

Khởi nghĩa Bolotnikov
Khởi nghĩa Razin
Khởi nghĩa Bulavin
Khởi nghĩa Pugachev
Khởi nghĩa tháng Chạp
Nội chiến Nga
Khởi nghĩa tháng Tám
Cuộc đảo chính Xô viết năm 1991
Khủng hoảng Hiến pháp Nga 1993
Chiến tranh Chechnya lần thứ nhất
Chiến tranh Dagestan
Chiến tranh Chechnya lần thứ hai
Nổi dậy tại Bắc Kavkaz

Nước NgaSa hoàng

Chiến tranh Nga-Krym
Chiến tranh Nga-Kazan
Chiến tranh Nga-Thụy Điển (1554–1557)
Chiến tranh Livonija
Nga chinh phục Siberia (1580–1747)
Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1568–1570)
Chiến tranh Nga-Thụy Điển (1590–1595)
Chiến tranh Ba Lan–Muscovy (1605–1618) và Thời kì Đại Loạn
Chiến tranh Ingria
Chiến tranh Smolensk
Chiến tranh Nga-Ba Tư (1651–1653)
Xung đột biên giới Nga–Thanh
Chiến tranh Nga-Ba Lan (1654–1667)
Đại hồng thủy
Chiến tranh Thụy Điển–Đan Mạch (1658–1660)
Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1676–1681)
Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1686–1700)

Thế kỷ18–19

Đại chiến Bắc Âu
Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1710–1711)
Chiến tranh Nga–Ba Tư (1722–1723)
Chiến tranh Kế vị Ba Lan (1733–1738)
Chiến tranh Áo-Nga–Thổ Nhĩ Kỳ (1735–1739)
Chiến tranh Kế vị Áo (1740–1748)
Chiến tranh Nga–Thụy Điển (1741–1743)
Chiến tranh Bảy Năm
Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1768–1774)
Liên minh Bar
Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1787–1792)
Chiến tranh Nga-Thụy Điển (1788–1790)
Chiến tranh Nga-Ba Lan (1792)
Nga thuộc địa hóa Bắc Mỹ
Nổi dậy Kościuszko
Cuộc chinh phạt Ba Tư, 1796
Chiến tranh Liên minh thứ Hai
Chiến tranh Liên minh thứ Ba
Chiến tranh Nga-Ba Tư (1804–1813)
Chiến tranh Liên minh thứ Tư
Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1806–1812)
Chiến tranh Anh-Nga
Chiến tranh Nga–Thụy Điển (1808–1809)
Chiến tranh Liên minh thứ Năm
Chiến tranh Pháp–Nga (1812)
Chiến tranh Liên minh thứ Sáu
Triều đại Một trăm ngày
Nga chinh phục Kavkaz
Chiến tranh Kavkaz
- Chiến tranh Nga-Circassia
- Nga sáp nhập Chechnya và Dagestan
Chiến tranh Nga–Ba Tư (1826–1828)
Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1828–1829)
Cuộc nổi dậy tháng 11
Cách mạng Hungary 1848
Chiến tranh Krym
- Chiến tranh Åland
Sáp nhập Amur
Khởi nghĩa Tháng Giêng
Nga chinh phục Trung Á
- Nga chinh phục Bukhara
- Chiến dịch Khiva 1873
Chiến tranh Nga–Thổ Nhĩ Kỳ (1877–1878)
Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn
- Nga xâm chiếm Mãn Châu

Thế kỷ20

Chiến tranh Nga–Nhật
Nga chiến đóng Tabriz
Chiến tranh thế giới thứ nhất
Nội chiến Nga
- Chiến tranh Ukraina–Xô viết
  - Xô viết xâm chiếm Ukraina 1919
- Vùng tự chủ Alash
- Nội chiến Phần Lan
- Xung đột Sochi
- Heimosodat
- Cuộc tấn công hướng tây Xô viết 1918–1919
  - Chiến tranh độc lập Estonia
  - Chiến tranh độc lập Latvia
  - Chiến tranh Litva–Xô viết
- Xung đột Gruzia–Ossetia (1918–1920)
- Chiến tranh Nga-Ba Lan (1919-1921)
- Hồng quân xâm chiếm Azerbaijan
- Hồng quân xâm chiếm Armenia
- Hồng quân xâm chiếm Gruzia
- Hồng quân can thiệp tại Mông Cổ
- Khởi nghĩa Đông Karelia
Khởi nghĩa Trung Á
Khởi nghĩa tháng Tám
Xung đột Urtatagai (1925–1926)
Xung đột Trung-Xô 1929
Hồng quân can thiệp tại Afghanistan (1929)
Hồng quân can thiệp tại Afghanistan (1930)
Chiến tranh biên giới Xô–Nhật
Liên Xô xâm chiếm Tân Cương
Chiến tranh Tân Cương (1937)
Chiến tranh thế giới thứ hai
- Liên Xô tấn công Ba Lan
- Chiến tranh Liên Xô–Phần Lan (1939–1940)
- Liên Xô chiếm đóng các nước Baltic (1940)
  - Liên Xô chiếm đóng Latvia
- Liên Xô chiếm Bessarabia và Bắc Bukovina
- Chiến tranh Tiếp diễn
- Chiến tranh Xô–Đức
- Liên Xô tái chiếm đóng các nước Baltic (1944)
  - Liên Xô tái chiếm đóng Latvia năm 1944
- Anh-Xô xâm chiếm Iran
- Chiến tranh Xô–Nhật
Chiến tranh du kích tại các nước Baltic
Chiến tranh du kích tại Ukraina
Kháng chiến chống cộng sản tại Ba Lan (1944–1953)
Khởi nghĩa Ili
Chiến tranh Đông Dương
Chiến tranh Triều Tiên
Nổi dậy tại Đông Đức 1953
Sự kiện năm 1956 ở Hungary
Chiến tranh Việt Nam
Sự cố Vlora
Khối Warszawa tấn công Tiệp Khắc
Xung đột biên giới Trung–Xô
Chiến tranh Tiêu hao
Chiến tranh độc lập Eritrea
Nội chiến Angola
Chiến tranh Ogaden
Chiến tranh biên giới Nam Phi
Chiến tranh Liên Xô–Afghanistan (1979–1989)
Chiến tranh Vùng Vịnh
Các cuộc tấn công OMON Liên Xô vào các đồn biên giới Litva
Chiến tranh Nagorno-Karabakh
Chiến tranh Transnistria
Nội chiến Gruzia
Nội chiến Tajikistan
Chiến tranh Chechnya lần thứ nhất
Chiến tranh Dagestan

Thế kỷ21

Chiến tranh Chechnya lần thứ hai
Chiến tranh Nam Ossetia 2008
Chiến tranh Nga – Ukraina
- Liên bang Nga sáp nhập Krym
- Chiến tranh Donbas
- Nga xâm lược Ukraina
Can thiệp quân sự của Nga trong nội chiến Syria
Chiến dịch Tây Libya
Chiến tranh Nagorno-Karabakh 2020
Triển khai tại Kazakhstan

Mùa đông Nga
Cách mạng Nga (1917)
Chiến tranh Lạnh
Vùng ảnh hưởng

Chiến tranh thế giới thứ nhất

Châu Âu – Trung Đông – Châu Phi – Châu Á-Thái Bình Dương – Đại Tây Dương – Địa Trung Hải

Tham chiến

Phe Hiệp ước	Đế quốc Nga/Chính phủ Lâm thời Nga • Đế quốc Pháp: Pháp, Việt Nam • Đế quốc Anh: Anh, Úc, Canada, Ấn Độ, New Zealand, Newfoundland, Nam Phi • Ý • Romania • Hoa Kỳ • Serbia • Bồ Đào Nha • Trung Quốc • Nhật Bản • Bỉ • Montenegro • Hy Lạp • Armenia • Brazil
Phe Liên minh	Đế quốc Đức • Đế quốc Áo-Hung • Đế quốc Ottoman • Bulgaria

Diễn biến

Trước chiến tranh	Cách mạng Mexico (1910–1920) • Chiến tranh Ý – Thổ Nhĩ Kỳ (1911–1912) • Chiến tranh Balkan lần thứ nhất (1912–1913) • Chiến tranh Balkan lần thứ hai (1913)
Mở màn	Nguyên nhân sâu xa • Vụ ám sát Đại vương công Franz Ferdinand • Khủng hoảng Tháng Bảy
1914	Trận Biên giới Bắc Pháp • Trận Cer • Trận sông Marne lần thứ nhất • Trận Tannenberg • Trận Lemberg • Trận hồ Masuren lần thứ nhất • Trận Kolubara • Trận Sarikamish • Cuộc chạy đua ra biển • Trận Ypres lần thứ nhất • Hưu chiến đêm Giáng sinh
1915	Trận Ypres lần thứ hai • Chiến dịch Gallipoli • Trận Isonzo • Đại Rút lui • Chiếm Serbia • Cuộc vây hãm Kut
1916	Chiến dịch Erzerum • Trận Verdun • Chiến dịch tấn công hồ Naroch • Trận Asiago • Trận Jutland • Trận Somme • Cuộc tổng tấn công của Brusilov • Chiếm Romania
1917	Baghdad thất thủ • Hoa Kỳ tham chiến • Trận Arras thứ hai • Cuộc tổng tấn công của Kerensky • Trận Ypres thứ ba • Trận Caporetto • Trận Cambrai
1918	Hiệp định đình chiến Erzincan • Hòa ước Brest-Litovsk • Tổng tấn công Mùa xuân • Tổng tấn công Một trăm ngày • Tổng tấn công Meuse-Argonne • Trận Baku • Trận Megiddo • Trận Vittorio Veneto • Đình chiến với Đức • Đình chiến với Đế quốc Ottoman
Các sự kiện khác	Bạo loạn Maritz (1914–1915) • Angola (1914–1915) • Âm mưu Hindu–Đức (1914–1919) • Khởi nghĩa Ireland (1916) • Cách mạng Nga (1917) • Nội chiến Phần Lan (1918)
Sau chiến tranh	Nội chiến Nga (1917–1921) • Chiến tranh giành độc lập Ukraina (1917–1921) • Chiến tranh Armenia–Azerbaijan (1918–1920) • Chiến tranh Georgia–Armenia (1918) • Cách mạng và can thiệp tại Hungary (1918–1920) • Cách mạng Đức (1918–1919) • Chiến tranh Hungary-Romania (1918–1919) • Khởi nghĩa Wielkopolska (1918–1919) • Chiến tranh giành độc lập Estonia (1918–1920) • Chiến tranh giành độc lập Latvia (1918–1920) • Chiến tranh giành độc lập Lithuania (1918–1920) • Chiến tranh Anh-Afghanistan lần thứ ba (1919) • Chiến tranh Ba Lan–Ukraina (1918–1919) • Chiến tranh Nga-Ba Lan (1919–1921) • Chiến tranh giành độc lập Ireland (1919–1921) • Chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ và Chiến tranh Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ (1919–1923) • Chiến tranh Ba Lan-Lithuania (1920) • Nga Xô viết xâm lược Georgia (1921) • Nội chiến Ireland (1922–1923)

Khía cạnh khác

Tổng quan	Giao tranh quân sự • Hải chiến • Không chiến • Ném bom chiến lược • Mật mã • Sử dụng ngựa • Hơi độc • Đường xe lửa • Khoa học kỹ thuật • Chiến tranh chiến hào • Chiến tranh toàn diện • Danh sách các cựu binh sống sót của Chiến tranh thế giới thứ nhất
Các ảnh hưởng/Tội ác chiến tranh	Thương vong • Bệnh cúm Tây Ban Nha • Vụ thảm sát Bỉ • Dân Ottoman: (Diệt chủng Armenia • Diệt chủng Assyria • Diệt chủng Hy Lạp) • Phụ nữ • Văn học
Hiệp ước/Hòa ước	Chia cắt đế quốc Ottoman • Sykes-Picot • St.-Jean-de-Maurienne • Pháp-Armenia • Damascus • Hội nghị hòa bình Paris • Hòa ước Brest-Litovsk • Hòa ước Lausanne • Hòa ước London • Hòa ước Neuilly • Hòa ước St. Germain • Hòa ước Sèvres • Hòa ước Trianon • Hòa ước Versailles
Kết quả	Hậu quả • "Mười bốn Điểm" • Hội Quốc Liên
Thể loại • Chủ đề • Dự án Từ điển • Thông tin • Danh ngôn • Văn kiện và tác phẩm • Hình ảnh và tài liệu • Tin tức