Nói Về Phạm Văn Kỳ Thanh - Saigon Ocean

Nói về Phạm Văn Kỳ Thanh

Phạm Duy

Phạm Văn Kỳ Thanh & Phạm Duy

Trước khi tôi qua sống tại ngoại quốc từ 1975, trong vòng 30 năm, từ lúc Tân Nhạc Việt Nam vừa thành lập với con số dưới 100 sáng tác phẩm của tất cả những người tiền phong… cho tới khi đã phát triển tới hàng nghìn ca khúc với hai loại nhạc hùng và nhạc tình, nhạc của tôi cũng đãđược nhận định và phê bình bởi dăm bẩy người không phải là “phê bình gia âm nhạc” giỏi về nhạc học–musicologie, dân tộc học-ethnologie hay xã hội học-sociologie. Ngoại trừ hai người là Trần Văn Khê khi đó chưa đậu bằng tiến sĩâm nhạc và Georges Etienne Gauthier vốn là một nhạc sĩđánhđàn orgue và làm việc cho Đài Radio Canada.

Tôi không quan tâm tới những người đã nhận định và phê bình tôi bằng cáchđưa ra một bài hát của tôi mà họ cho rằng thiếu cân phương, chỉ vì người đó chỉ căn cứ vào những gì học mót trong sách dạy âm nhạc sơđẳng của Pháp (như của Lavignac chẳng hạn), nhưng không hiểu rằng tôiđã cố tình tìm ra những hình thức ca khúc Việt Nam không bắt chước theo hình thức chanson Âu Tây. Hoặc băn khoăn tại sao tôi viết ca từ là biết ái tình ở dòng sông Hương? Ủa, thế thì phải “biết ái tình” ở dòng sông nào đây? Sông Cần Giuộc à?

Một hai người khác thì cho rằng nênđặt tên “trường ca” là “suite vocale libre (?)”. Hay nói rằng :đã là trường ca thì phải dài tới ba, bốn tiếng đồng hồ… Ô hay, sao lại cứ nhất định phải đứng trên cấu trúc nhạc âu tây mà nhận định, phê bình nhạc tôi?

Tôi chỉ xin được cámơn hai người mà tôi cho là có kiến thức vềâm nhạc kể trên, nhưng tôi vẫn thấy hai vịđó chưa dựa vào kiến thức về nhạc học, dân tộc học, xã hội học để soi sáng hơn những gì tôi đã viết ra. Cũng có thể những gì mà các vịđó viết ra vào lúc tôi hãy còn trong thời “nửa chừng xuân” và chưa hoàn thành sự nghiệp nên có nhiều điều chưa nói hết...

Cho tới khi tôiđược một người đã từng học nhạc ở Hoa Kỳ, đã tốt nghiệp về nhạc học, vềđiều khiển giàn nhạc (conductor), đã viết về tôi và về từng nhạc sĩ sáng tác như Phạm Đình Chương, Cung Tiến…. Người đó là Phạm Văn Kỳ Thanh.

Phạm Văn Kỳ Thanh đã viết một bài nhan đề Thế Giới Ca Khúc Phạm Duy, trong đó ông đã dựa vào nhạc học, dân tộc học, xã hội học để cho người đọc có được môt cái tổng quát về ca khúc của tôi. Riêng về phần nhạc học, lần đầu tiên tôi có được một người phân tích về nhạc thuật. Trong đoạn viết Những Truyền Thống Trong Ca Khúc Phạm Duy ông còn dựa thêm vào ngôn ngữ học để nói về sự biến chuyển của ngôn ngữ dân tộc khiến cho lời ca của những bài hát của tôi có khí hậu khác nhau.

Một bài nữa của Phạm Văn Kỳ Thanh thì chú ý tới trường ca Con Đường Cái Quan của tôi và đưa ra những cảm súc âm nhạc của ông, tựu trung là một bài viết rất công phu về trường ca này.

Tôi xin được công khai tỏ lòng biết ơn tới một phê bình gia vềâm nhạc là Phạm Văn Kỳ Thanh và mong rằng ông tiếp tục soi sáng Tân Nhạc nói chung, nhạc Phạm Duy nói riêng để riêng tôi đỡ phải thất vọng vì chỉđược đọc những lời nhận định và phê bình chủ quan, ấu trĩ và nông cạn.

Phạm Duy