Nơm Cá Ngày Lụt - Báo Công An Đà Nẵng

(Cadn.com.vn) - Những trận lụt đầu tiên đã về. Như bao mùa mưa qua của bao đời cha ông cặm cụi với ruộng với đồng, mùa nắng gắt chỉ mong có một trận mưa nhỏ thôi, để đủ nước tưới mấy luống rau, cho giếng vừa đủ nước uống và sinh hoạt. Đến chừng mưa ồ ạt đổ về thì bốn mặt cánh đồng quanh nhà chìm trong màn nước mênh mông. Và, khi những đám rau, những luống khoai lang đã chìm trong biển nước, người dân lại tìm cách mưu sinh nhờ vào con cá theo dòng nước lụt ngược lên đồng.

Từ ngày nhỏ, ba mẹ tôi và những người dân xóm nghèo nơi tôi ở đã quen với việc kiếm cái ăn qua ngày khi lụt về. Ngoài con cá, con lươn, còn là những con dế bị ngập hang, tìm cách vào các bờ cao để di trú. Riêng về bắt cá đồng, nước cạn thì dùng lờ, nước sâu dùng lưới. Người không có lờ, không có lưới thì chỉ cần một chiếc đèn pin và một cái nơm thôi, cũng bắt đầu việc tìm cái ăn cho gia đình, may mắn thì bán được vài đồng, trang trải cho qua ngày qua bữa.

Nơm cá thích hợp nhất là sau những trận mưa lớn đầu mùa lụt. Trong đêm, những ánh đèn pin bắt đầu nhiều dần lên trên cánh đồng làng. Cuộc mưu sinh bằng nơm cá qua những thửa ruộng, qua những đám rau ngập nước bắt đầu. Lò dò từng bước chân nhẹ nhàng dưới làn nước đang chảy, những người đi nơm phải có ánh mắt thật tinh và sự nhanh nhạy ở cánh tay cầm nơm. Nếu không, chỉ cần chậm một nhịp, chú cá đã có thể trườn nhanh ra ngoài vành nơm, chạy nhanh theo con nước đồng.

Thú vui mùa lụt.

Đã từng theo ba, theo những anh chị trong xóm đi nơm cá từ ngày đôi chân trần còn nhỏ xíu, nhưng có lẽ cảm giác thú vị nhất của tôi là được đi nơm với người anh rể. Là một thanh niên nhà nông thuần chất, anh có cái nhanh nhẹn, chắc chắn trong từng hành động, bước đi. Bởi vậy, việc nơm cá, đánh lưới cá dường như là một công việc phụ của anh trong mùa mưa lụt về. Riêng về nơm, khi những con cá tràu, cá trê, cá rô khi đã lọt vào tầm ánh đèn pin của anh thì chắc chắn khó mà thoát được. Những bước đi dưới nước của anh cũng hết sức nhẹ nhàng, tránh hết sức có thể dao động nước, vừa làm những chú cá sợ vừa không làm nước lăn tăn gây khó cho mắt.

Và mùa mưa này, cũng không ngoại lệ, khi những chú cá từ sông ngược nước lên đồng, tôi đã có những đêm cùng anh rể, cùng những người dân trong xóm cầm nơm ra đồng. Chỉ là mong có chút cá, chút thức ăn đồng cho vợ cho con thôi, không cầu nhiều đến chuyện bắt để bán. Thế mà vui. Khi trận mưa đêm vào dứt, khoảng chừng 10 giờ đêm, anh em tôi lại bắt đầu sửa soạn mọi thứ, và lần theo từng đám ruộng, từng con mương... Đôi chân của tôi rất lâu rồi lại để trần trong làn nước đồng, trong cái mát lạnh tự nhiên rất đỗi hiền hòa và thân thuộc. Cảm giác như tìm lại được một điều gì đó đi lạc khỏi mình từ lâu, nay lại được quay về.

Cuộc mưu sinh, hoặc thú vui thì đúng hơn, miệt mài lội có lúc sâu trong lòng nước đồng đến hơn nửa đêm mới tàn. Từ cánh đồng trong xóm, chúng tôi mở rộng dần ra đi qua những cánh đồng khác. Và, như có một sự say mê nhất định, đôi chân dường như không thấy mỏi. Mùi bùn đã quện vào với nước, với ruộng đồng, theo từng dấu chân chúng tôi đi qua trong đêm. Tiếng mưa đêm rả rích, lúc nhỏ, lúc to như lời thì thầm vọng lại của đồng quê.

Thành quả của đêm đầu mùa nơm cá đủ làm anh em tôi vui với chú ếch to, mấy con cá trê nhỉnh nhỉnh và dăm con cá tràu khoảng 2 ngón tay. Những đứa cháu tôi đã có một nồi cháo ếch vào buổi sáng. Và cả gia đình lại có một trã cá đồng chiên thật giòn vào trưa hôm sau. Vị quê thấm trong từng thớ thịt cá, để khi ngậm vào đầu lưỡi, cái ngon nhắc nhở chúng tôi rằng phải trân trọng vốn đồng còn sót lại, biết gìn giữ mùa màng và truyền giữ những điều tốt đẹp cho thế hệ mai sau. Đồng quê đã hiến mình cho chúng tôi bằng những sản vật, sau những ngày ba mẹ oằn lưng với nắng. Âu, đôi lúc nghĩ đó cũng là một sự công bằng...

Thì cứ như đời ông, đời cha với những gian lao và những phần quà ý nghĩa chính nơi đồng quê này, giờ đây, thế hệ con cháu cũng bám mình vào đó, để mong được mạnh mẽ hơn, vững vàng hơn. Biết bao người đã có sự nghiệp, gia đình ổn định nơi thị thành, mùa mưa lụt vẫn lại về quê cha đất tổ chỉ để đi kéo lưới, đi nơm đêm. Bởi, dẫu cho thời gian qua đi, dẫu cho vật đổi sao dời, việc mưu sinh trong dòng nước lụt vừa như một cái thú, vừa như một tập tục đã thấm vào máu từng người nơi gốc rạ bờ tre này. Và thương quê hơn, thương cả những con cá, con lươn, con ếch nuôi người đi qua những ngày khó khăn, đói kém; bao đời trước cũng như bây giờ và đến tận những ngày con cháu mai sau...

Nguyễn Thành Giang