Paul - Free

Cẩn tắc vô áy náy

Nguyễn Thị Hồng Diệp

Nguyên văn của cái nhóm chữ này - tôi kỵ chữ cụm từ - là cẩn tắc vô ưu, nhưng không hiểu vì đâu, bà con ta lại cứ nói trại ra là cẩn tắc vô áy náy. Nửa Nho nửa Nôm, nghe hay hay. Tôi xưa nay, vốn dĩ là một con người bình dân, nên tôi không thích xài chữ nghĩa.

Câu này có nghĩa là cẩn thận thì khỏi lo, khỏi áy náy về sau. Cái này thì nhất định là đúng quá đi rồi. Cho dù là nhà nho Việt Nam hay là mấy nhà cố vấn tài chính Mỹ thì cũng đồng ý như thế.

Hôm vừa qua, tôi đọc được một bài báo của một chuyên gia kinh tế, cố vấn tài chính hôn nhân, có khuyên các bà các cô rằng thì là, muốn an toàn trên xa lộ cuộc đời thì trước khi làm hôn thú, nên làm hôn ước. Chuyện này tôi đã từng học qua, cho nên chẳng ngạc nhiên. Những ông bà lắm bạc nhiều tiền, cần phải tính cho thật kỹ, để vô áy náy, một khi cơm trở nên không lành, canh trở thành không ngọt. Lơ là một chút là tiền mất tật mang khi tình yêu chắp cánh ra đi. Cứ dằn lưng một tờ hôn ước, trong đó nói rõ ràng của nào của ai, của tao, của mày, rõ ràng, minh bạch. Khi giải tán công ty, ai được cái gì cũng nói rõ, chỉ định sẵn trong hôn ước, để khỏi phải tranh cãi lôi thôi.

Bà chuyên viên này lại dạy tiếp, mặc dầu đã ký khế ước tiền hôn nhân, nhưng sau khi sinh sống với nhau, có những vấn đề mới xuất hiện, lúc đó, người ta cũng có thể ký khế ước hậu hôn nhân, để bổ túc. Nói gần nói xa chẳng qua nói thật, khi vui phải nghĩ tới khi không vui. Khi yêu nhau thì trái ấu cũng tròn, nhưng không phải vì thế mà quên đi vấn đề thiệt hại có thể xảy ra khi hết yêu. Vì ở đời ai học đến chữ ngờ. Chuyện gì cũng có thể xảy ra, vì thế nên đề phòng trước là khôn ngoan hơn cả. Nếu không cần xài đến cái hôn ước thì cứ việc bỏ vào tủ khóa lại, còn nếu cần đến thì đã có ngay. Còn hơn là khi cần đến, trở tay không kịp.

Rồi bà cố vấn tiếp: cái sự thiệt hại hay xảy ra nhất là khi hai vợ chồng, một người quyết định bỏ việc, ở nhà, làm công việc nội trợ, hay là các bà mẹ, sau khi có con, quyết định ở nhà nuôi con. Ðây là một vấn đề hết sức quan trọng, và khi giải tán công ty, gây ra nhiều thiệt hại nhất cho người hy sinh vì chính nghĩa. Vì thế, khi người vợ - hay người chồng - nghĩ đến việc ở nhà làm một người nội trợ toàn thời gian, lúc này là cái khế ước hậu hôn nhân cần được nghiên cứu kỹ càng, nếu không muốn một ngày xấu trời, bừng con mắt dậy thấy mình tay không.

Bà giảng nghĩa, khi người vợ - ngày nay người này cũng có thể là người chồng - quyết định ở nhà nuôi con thì thông thường, cái anh đi làm kiếm tiền, cứ yên trí rằng, bà vợ sẽ bao thầu hết tất cả mọi việc lớn nhỏ trong gia đình. Anh không cần phải giúp đỡ hay phải bắt tay vào bất cứ một việc lớn nhỏ gì trong nhà. Ðiều này dễ đi đến cãi nhau, bực bội, làm mất hòa khí gia đình. Vì thế cái khế ước hậu hôn nhân cần phải đem ra sử dụng ngay. Hai người phải ngồi xuống, làm một khế ước, chia công việc. Người ở nhà sẽ làm những việc gì, người đi làm sẽ phải chia sẻ những việc gì. Rõ ràng, rành mạch, để tránh mọi ngộ nhận rằng người ở nhà chẳng có việc gì làm, là người ngồi chơi xơi nước, không mang tiền về đóng góp, ăn hại, ăn bám, cho nên phải làm tất cả mọi công việc nhà. Cần nêu rõ, người ở nhà, ở nhà để nuôi con, giáo dục con, chứ không phải là một thứ “con sen làm đủ mọi việc”, tiếng Tây gọi là bonne à tout faire. Như vậy có nghĩa là, trước khi cả hai người cùng đi làm, ai làm việc gì thì ngày nay vẫn phải giữ những công việc ấy. Hồi xưa ông giữ việc đổ rác, cắt cỏ, lau nhà, rửa chén, nay ông vẫn tiếp tục. Ông không có thể nào đùn bậy được. Ngày xưa, bà vẫn làm cơm, giặt đồ, chùi bếp, cọ cầu tiêu thì ngày nay, bà cũng cứ làm nhưng việc ấy cho tôi. Không phải giờ này, bà/ông là người duy nhất mang tiền về, bà/ông có quyền lên râu, hách xì xằng, bắt nạt anh em.

Ðiều thứ hai, quan trọng hơn, là bà và ông phải đồng ý đánh giá những công việc bà làm ở nhà ra thành tiền. Ghi xuống đàng hoàng, nhìn nhận cho người ở nhà một số lương hàng tháng. Nếu ngân sách gia đình khá giả, thì phải trả sòng phẳng, còn nếu không khá thì cho nợ, nhưng vẫn phải ghi xuống rõ ràng. Cơm lành canh ngọt thì coi như bỏ qua, còn nếu có chuyện gì xảy ra thì - xin lỗi - phải chầu cho đủ. Ðã bảo là cẩn tắc vô áy náy, không nhớ sao?

Lúc nãy, khi đi trên đường, tôi nghe radio thấy có chuyện một ông ở bên Ðức, khi ly hôn, ông bèn đem ngay cái cưa máy, đồ nghề của ông, vì ông là thợ mộc, ông cưa đứt cái nhà ra làm hai phần đều đặn, một nửa để lại cho vợ, một nửa của ông, ông kéo xe đi tới nhà người em, nơi ông đang di tản chiến thuật. Ông tuyên bố, ít nhất ông vẫn còn cái nền nhà, cái mái nhà và ba bức tường. Như vậy là quá đủ cho cuộc đời bắt đầu độc thân trở lại của ông. Ông là thợ mộc, ông cưa ván làm thêm một tấm tường thứ tư có khó khăn gì. Ðúng là áp dụng luật pháp từng chữ một, không sai một mảy một may.

Nếu quí cụ còn nhớ cái bản tin của ông Hoàng Mai Ðạt hôm trước, nói về cái dự luật bản vệ gia đình của Mexico, trong đó luật pháp sẽ quy định đàn ông phải yêu vợ một tuần mấy lần, phải săn sóc vợ ra sao? Không được ghen tương như thế nào. Không biết với đạo luật này, mức độ ly hôn có hạ thấp bớt không? Nhưng con người thì bị xuống cấp quá thể. Con người không dùng đến tình cảm của con tim, lương tâm và đạo đức đối xử với nhau, mà hoàn toàn lệ thuộc vào lý trí và pháp luật, ngay cả trong những vấn đề hoàn toàn riêng tư, liên quan đến đời sống chính mình. Tình yêu bị gạt bỏ ra ngoài đời sống con người, mà được thay thế bằng quyền lợi vật chất.

Lại còn, một điều khoản trong hôn ước tiền hôn nhân của mấy ông bà nhà giàu còn quy định, ông chỉ được phép thi hành bổn phận làm chồng mấy lần một tháng. Không được ít hơn mà cũng không được nhiều hơn. Ông mà nổi hứng bất tử, làm phiền bà về việc phòng the, ông vi phạm điều lệ trong hôn ước, ông có thể bị xử phạt về tội sách nhiễu tình dục hay nặng hơn là tội hiếp dâm. Trong trường hợp ông muốn làm thêm ô ti, ông phải xin phép trước, bà có cho phép thì ông mới được làm. Nhưng có xin phép và được phép bằng miệng cũng chưa chắc ăn đâu. Có khi, lúc đầu bà gật, cho ông làm thêm giờ, thêm ngày, nhưng khi ông hành sự thì bà đổi ý, lúc này, ông có thể bị lôi thôi to. Sự cho phép của bà không có giấy tờ chứng nhận, chứng nhân làm chứng, và vẫn có quyền la mã tà là ông xâm nhập gia cư bất hợp pháp. Nguy hiểm đến tiền bạc, đến danh giá như chơi.

Chả lẽ, vợ chồng ăn ở với nhau mà lúc nào cũng phải nuôi kè kè một anh luật sư ở trong nhà, để khi hữu sự lôi ra tra vấn cho khỏi kẹt?

Tiện thì tiện thật. Lợi thì quả có lợi, nhưng hình như con người mất hết phẩm giá rồi. Tình nghĩa, hy sinh, chia sẻ là những yếu tố không cần thiết trong hôn nhân.

Chỉ cần cẩn tắc là vô áy náy.