Phân Họ Người – Wikipedia Tiếng Việt

Phân họ Người
Khoảng thời gian tồn tại: 12.5–0 triệu năm trước đây TiềnꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N
Ba loài thuộc phân họ homininae: một con người bế bồng một con khỉ đột và một con tinh tinh.
Phân loại khoa học
Giới:	Animalia
Ngành:	Chordata
Lớp:	Mammalia
Bộ:	Primates
Phân bộ:	Haplorhini
Phân thứ bộ:	Simiiformes
Họ:	Hominidae
Phân họ:	HomininaeGray, 1825
Loài điển hình
Homo sapiensLinnaeus, 1758
Các tông
†Dryopithecini Gorillini Hominini nhánh chị em: Ponginae

Phân họ Người (danh pháp khoa học: Homininae) là một phân họ của họ Người (Hominidae), bao gồm Homo sapiens (người) và một số họ hàng gần đã tuyệt chủng, cũng như gôrila và tinh tinh. Phân họ này bao gồm toàn bộ các loài còn lại của họ Người, chẳng hạn như Australopithecus, và phát sinh sau khi có sự chia tách với các loại khỉ dạng người lớn mà trong đó hiện nay chỉ còn đười ươi (phân họ Ponginae) là nhóm còn sinh tồn.

Cho tới năm 1980, họ Hominidae chỉ chứa duy nhất các loài người, còn các loại khỉ dạng người lớn khác nằm trong họ Pongidae.[1] Các phát hiện sau này đã dẫn tới sửa đổi trong phân loại, với các loài khỉ dạng người lớn (hiện nay là phân họ Ponginae) và người (phân họ Homininae) hợp nhất trong họ Hominidae.[2] Nhưng các phát hiện sau đó lại chỉ ra rằng gôrila và tinh tinh có quan hệ họ hàng gần gũi với người hơn là với đười ươi, vì thế vị trí hiện tại của chúng cũng là nằm trong phân họ Homininae.[3] Phân loại của siêu họ Hominoidea cũng đã có các sửa đổi trong những năm gần đây.

Phân họ Homininae có thể chia tiếp ra thành các tông Gorillini (gôrila) và Hominini (tinh tinh và người). Loài Nakalipithecus nakayamai từng tồn tại vào đầu Hậu Miocen, được miêu tả năm 2007, và có thể là cả chi đương thời với nó (Ouranopithecus), là các thành viên cơ sở của nhánh này, và không được gán vào cả dòng dõi chứa gôrila lẫn dòng dõi chứa tinh tinh-người. Điều này gợi ý rằng các tông của phân họ Homininae đã rẽ ra không sớm hơn khoảng 8 triệu năm trước.[4]

Thuật ngữ hominin được dùng để chỉ các thành viên của tông Hominini, thuật ngữ hominine là các thành viên của phân họ Homininae, hominid là các thành viên của họ Hominidae, còn thuật ngữ hominoid là các thành viên của siêu họ Hominoidea.

Phân loài

[sửa | sửa mã nguồn] Họ Người Hominidae Phân họ Người Homininae

• Tông Gorillini
  • • Chi Gorilla
    • Chi †Chororapithecus
• Tông Người Hominini
  • Phân tông Người Hominina
    • Chi Vượn đất †Ardipithecus
    • Chi Vượn người phương nam †Australopithecus
    • Chi Người Homo
    • Chi †Kenyanthropus
    • Chi †Orrorin
    • Chi †Paranthropus
    • Chi †Praeanthropus
    • Chi †Sahelanthropus
  • Phân tông Panina
    • Chi Tinh tinh Pan
• Tông †Graecopithecini
  • • Chi Graecopithecus

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn] Wikispecies có thông tin sinh học về Phân họ Người Wikibook Dichotomous Key có một trang Homininae

• Tư liệu liên quan tới Homininae tại Wikimedia Commons

1. ^ M. Goodman (1964). "Man's place in the phylogeny of the primates as reflected in serum proteins". Trong S. L. Washburn (biên tập). Classification and human evolution. Aldine, Chicago. tr. 204–234.
2. ^ M. Goodman (1974). "Biochemical Evidence on Hominid Phylogeny". Annual Review of Anthropology. Quyển 3. tr. 203–228.[liên kết hỏng]
3. ^ M. Goodman, D. A. Tagle, D. H. Fitch, W. Bailey, J. Czelusniak, B. F. Koop, P. Benson, J. L. Slightom (1990). "Primate evolution at the DNA level and a classification of hominoids". Journal of Molecular Evolution. Quyển 30. tr. 260–266.{{Chú thích tạp chí}}: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
4. ^ McBrearty S.; N. G. Jablonski (1-9-2005). "First fossil chimpanzee". Nature 437: 105-108. Entrez PubMed 16136135.

x t s Haplorhini
Vực: Động vật Ngành: Động vật có dây sống Lớp: Thú Bộ: Linh trưởng
Haplorhini †"Omomyidae" Altanius? Altiatlasius? Bownomomys Kohatius Microchoerinae Indusomys Melaneremia Microchoerus Nannopithex Necrolemur Paraloris Pseudoloris Quercyloris Vectipithex "Anaptomorphinae" Absarokius Anaptomorphus Anemorhysis Arapahovius Aycrossia Chlororhysis Gazinius Pseudotetonius Sphacorhysis Strigorhysis Tatmanius Teilhardina Tetonius Tetonoides Trogolemur Walshina "Omomyinae" Ageitodendron Asiomomys Brontomomys Chipetaia Chumashius Diablomomys Dyseolemur Ekwiiyemakius Gunnelltarsius Hemiacodon Jemezius Loveina Macrotarsius Nesomomys Omomys Ourayia Rooneyia Shoshonius Steinius Stockia Uintanius Utahia Washakius Wyomomys Yaquius Tarkadectinae Tarka Tarkadectes Tarkops Tarsiiformes †Archicebus †Afrotarsiidae? †"Omomyidae"? Tarsiidae Carlito Cephalopachus †Hesperotarsius †Oligotarsius Tarsius †Xanthorhysis? Simiiformes xem bên dưới↓
Simiiformes Simiiformes †Altiatlasius? †Amamria †Aseanpithecus †Nosmips? †Phileosimias? †Afrotarsiidae? Afrasia Afrotarsius †Eosimiidae Bahinia Eosimias Phenacopithecus †Amphipithecidae Amphipithecus Bugtipithecus? Ganlea Krabia Myanmarpithecus Pondaungia Siamopithecus †Parapithecoidea Arsinoea Biretia Proteopithecidae Proteopithecus Serapia Parapithecidae Abuqatrania Apidium Parapithecus Qatrania Ucayalipithecus Platyrrhini †Parvimico †Perupithecus †Szalatavus †Canaanimico †Branisella †Lagonimico Aotidae Aotus †Tremacebus Pitheciidae †Antillothrix Cacajao Callicebus †Carlocebus †Cebupithecia Cheracebus Chiropotes †Homunculus †Insulacebus †Mazzonicebus †Miocallicebus †Nuciruptor Pithecia Plecturocebus †Proteropithecia †Soriacebus †Xenothrix Atelidae Alouatta Ateles Brachyteles †Caipora †Cartelles †Chilecebus Lagothrix †Mohanamico Oreonax †Paralouatta †Protopithecus †Solimoea †Stirtonia Cebidae †Acrecebus Cebus †Dolichocebus †Killikaike †Panamacebus †Patasola Saimiri Sapajus Callitrichidae Callimico Callithrix Cebuella Leontocebus Leontopithecus Mico †Micodon Saguinus Catarrhini xem bên dưới↓
Catarrhini Catarrhini †Micropithecus †Saadanius †Oligopithecidae Catopithecus Oligopithecus Talahpithecus †Propliopithecidae Aegyptopithecus Propliopithecus †Pliopithecoidea Krishnapithecus Paidopithex †Kapi Pliopithecidae Epipliopithecus Pliopithecus Dionysopithecidae Dionysopithecus Platodontopithecus Crouzeliidae Anapithecus Barberapithecus Crouzelia Egarapithecus Fanchangia Laccopithecus Plesiopliopithecus Pliobates Cercopithecoidea †Alophe †Victoriapithecidae Noropithecus Nsungwepithecus? Prohylobates? Victoriapithecus Zaltanpithecus Colobinae †Cercopithecoides Colobus †Dolichopithecus †Kuseracolobus †Libypithecus †Mesopithecus †Microcolobus Nasalis †Paracolobus †Parapresbytis Piliocolobus Presbytis Procolobus Pygathrix †Rhinocolobus Rhinopithecus †Sawecolobus Semnopithecus Simias Trachypithecus Cercopithecinae Cercopithecini Allenopithecus Allochrocebus Cercopithecus Chlorocebus Erythrocebus Miopithecus †Nanopithecus Papionini Cercocebus †Dinopithecus †Gorgopithecus Lophocebus Macaca Mandrillus Papio †Paradolichopithecus †Parapapio †Pliopapio †Procercocebus †Procynocephalus Rungwecebus †Soromandrillus Theropithecus Hominoidea xem bên dưới↓
Hominoidea Hominoidea †Afropithecus †Ekembo †Equatorius †Griphopithecus †Kamoyapithecus? †Kenyapithecus †Morotopithecus †Nacholapithecus †Otavipithecus †Proconsul †Samburupithecus †Dendropithecidae Dendropithecus Micropithecus? Nyanzapithecus Oreopithecus? Rangwapithecus Rukwapithecus Simiolus Turkanapithecus Hylobatidae †Bunopithecus Hoolock Hylobates †Junzi Nomascus Symphalangus †Yuanmoupithecus Hominidae †Graecopithecus †Nakalipithecus †Ouranopithecus Ponginae †Ankarapithecus †Gigantopithecus †Indopithecus †Khoratpithecus †Lufengpithecus †Meganthropus Pongo †Sivapithecus Homininae †Dryopithecini Anoiapithecus Danuvius Dryopithecus Hispanopithecus? Pierolapithecus? Rudapithecus Gorillini †Chororapithecus? Gorilla †Nakalipithecus? Hominini Pan Hominina †Ardipithecus? †Australopithecus †Graecopithecus? Homo †Kenyanthropus †Orrorin? †Sahelanthropus? †Paranthropus

x t s Các loài sinh tồn của họ Người (Hominidae)
Giới: Animalia • Ngành: Chordata • Lớp: Mammalia • Bộ: Primates • Phân bộ: Haplorrhini
Hominidae	Ponginae Pongo(Đười ươi) Đười ươi Borneo (P. pygmaeus) • Đười ươi Sumatra (P. abelii)  • Đười ươi Tapanuli (P. tapanuliensis) Homininae Gorilla(Khỉ đột) Khỉ đột phía tây (G. gorilla) • Khỉ đột miền Đông (G. beringei) Hominini Pan(Tinh tinh) Tinh tinh (P. troglodytes) • Bonobo (P. paniscus) Homo(Người) Loài người (H. sapiens)
Thể loại

Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại	Wikidata: Q242047 Wikispecies: Homininae CoL: JPH EoL: 52231771 iNaturalist: 846252 ITIS: 943805 NCBI: 207598 Paleobiology Database: 83070 Paleobiology Database: 83070