Phân Tích độ Tin Cậy Cronbach Alpha Trên SPSS - Xử Lý Định Lượng

Phân tích độ tin cậy Cronbach’s Alpha trên SPSS là một bước quan trọng trong việc đánh giá độ tin cậy nhất quán nội tại (internal consistency reliability) của thang đo – tức là mức độ các biến quan sát (items) cùng đo lường một khái niệm tiềm ẩn (construct).

1. Hiểu đúng “thang đo” trong Cronbach’s Alpha

Các vấn đề kinh tế – xã hội như độ tin cậy của thương hiệu, chất lượng dịch vụ, hay lòng trung thành của nhân viên đều là những khái niệm trừu tượng và phức tạp, không thể đo lường trực tiếp bằng các chỉ số định lượng đơn giản. Do đó, để đánh giá được những khái niệm này, các nhà nghiên cứu cần xây dựng hệ thống các câu hỏi nhỏ nhằm làm rõ từng khía cạnh cụ thể của chúng. Tập hợp các câu hỏi có thể khảo sát trực tiếp, được thiết kế để phản ánh một khái niệm trừu tượng nhất định, được gọi là thang đo của khái niệm đó.

Một thang đo tốt là thang đo có thể tập hợp đầy đủ các câu hỏi phản ánh các khía cạnh khác nhau của khái niệm hay vấn đề cần đo lường, và các câu hỏi này không bị trùng lặp nội dung. Việc trùng lặp câu hỏi gây ra sự dư thừa không cần thiết, làm khó khăn quá trình phân tích định lượng khi sử dụng các công cụ và phần mềm nghiên cứu. Do đó, một thang đo tốt không nhất thiết phải có nhiều câu hỏi, mà là phải có số lượng câu hỏi hợp lý, mỗi câu hỏi phản ánh một tính chất hoặc đặc điểm cụ thể của vấn đề nghiên cứu.

Ví dụ, yếu tố “Tiền lương” của nhân viên trong một công ty là một khái niệm phức tạp, được đo lường thông qua 5 tiêu chí/biến quan sát dưới đây. Tập hợp 4 tiêu chí từ TL1 đến TL4 được coi là một thang đo dùng để đo lường khái niệm Tiền lương.

Không nên nhầm lẫn giữa “thang đo” trong cụm “đo lường độ tin cậy thang đo” và thước đo Likert.

• “Thang đo” trong ngữ cảnh đo lường độ tin cậy bằng Cronbach’s Alpha là tập hợp các biến quan sát. Khi nói đến “đo lường độ tin cậy của thang đo,” thực chất là đo lường độ tin cậy của các biến quan sát trong thang đo, để xem chúng có đáng tin cậy trong việc phản ánh tính chất của nhân tố mẹ hay không, và liệu chúng có mối tương quan chặt chẽ với nhau hay không.

• Thước đo Likert (hay thang đo Likert) là một công cụ dùng để đo lường các khái niệm trừu tượng, không có đơn vị cụ thể. Nó giống như các thang đo chuẩn như Khối lượng (kg), Chiều cao (m), hay Nhiệt độ (°C), vốn được quy định bởi lý thuyết đo lường. Chúng ta không đo lường độ tin cậy với các thang đo này.

2. Tiêu chí đánh giá Cronbach’s Alpha

Xét ví dụ kết quả phân tích Cronbach’s Alpha trên SPSS như sau:

Tiêu chuẩn 1: Ngưỡng hệ số Cronbach’s Alpha

Cronbach’s Alpha có giá trị từ 0 đến 1 (trường hợp âm thường xuất hiện khi thang đo không đảm bảo tính đơn hướng). Theo Nunnally (1978), một thang đo tốt cần đạt Cronbach’s Alpha ≥ 0.7. Hair và cộng sự (2009) cũng khuyến nghị ngưỡng 0.7 cho các nghiên cứu chính thức; riêng với nghiên cứu mang tính khám phá sơ bộ, ngưỡng 0.6 có thể chấp nhận được. Hệ số Cronbach’s Alpha càng cao thì độ tin cậy thang đo càng lớn.

Trong SPSS, hệ số này nằm ở bảng Reliability Statistics. Ví dụ, thang đo TL đạt Cronbach’s Alpha = 0.880 > 0.7, cho thấy thang đo hoàn toàn đạt độ tin cậy.

Lưu ý quan trọng: Không tồn tại khái niệm “Cronbach’s Alpha của từng biến quan sát”. Nhiều người nhầm cột Cronbach’s Alpha if Item Deleted là độ tin cậy riêng của từng biến và so sánh với ngưỡng 0.7 để kết luận — điều này sai hoàn toàn. Đây chỉ là hệ số Cronbach’s Alpha của thang đo nếu loại biến đó, không phải Alpha của chính biến.

Tiêu chuẩn 2: Tương quan biến – tổng (Corrected Item–Total Correlation)

Corrected Item–Total Correlation phản ánh mức độ tương quan của từng biến quan sát với toàn bộ thang đo (ngoại trừ chính biến đó). Đây có thể xem như “độ tin cậy của từng biến quan sát”. Biến quan sát càng tương quan mạnh với các biến còn lại thì giá trị này càng cao, và biến được xem là chất lượng.

Cristobal và cộng sự (2007) đề xuất ngưỡng ≥ 0.3; một số nghiên cứu khác dùng ngưỡng 0.4 hoặc 0.5. Do đó, khi kiểm định Cronbach’s Alpha, các biến có Corrected Item–Total Correlation < 0.3 thường được xem xét loại bỏ. Giá trị càng cao chứng tỏ biến quan sát càng tốt và đóng góp tích cực vào thang đo.

Tóm lại, khi kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha trên SPSS, cần dựa vào hai tiêu chuẩn sau:

• Tiêu chuẩn 1: Hệ số Cronbach’s Alpha của thang đo ≥ 0.7; đối với nghiên cứu khám phá sơ bộ, ngưỡng ≥ 0.6 có thể chấp nhận.
• Tiêu chuẩn 2: Các biến quan sát phải có Corrected Item–Total Correlation ≥ 0.3.