Phi Vụ Triệu đô – Wikipedia Tiếng Việt

Ý tưởng và kịch bản

sửa Chúng tôi muốn thực hiện một dự án với quy mô nhỏ bé nhỏ theo cách làm đơn giản; chúng tôi muốn vượt qua những ranh giới mà mình không thể trong những dự án trước, đó là về việc dẫn chuyện và sắp xếp cấu trúc [bộ phim] mà không cần đến bất kỳ yếu tố trung gian nào.

—Biên kịch Esther Martinez Lobato, tháng 10 năm 2018[9]

Nhà biên kịch Álex Pina cùng đạo diễn Jesús Colmenar đã "thai nghén" nên loạt phim trong khoảng thời gian dài họ cùng hợp tác từ năm 2008.[10] Sau khi hoàn thành hai mùa đầu của loạt phim truyền hình đề tài nhà tù Vis a vis, họ rời Globomedia để thành lập công ty sản xuất của riêng mình, lấy tên là Vancouver Media.[10][11] Với dự án đầu tiên của mình, bộ đôi dự định hoặc quay một bộ phim hài hoặc đưa một vụ cướp "hoàn hảo" lên màn ảnh nhỏ[10]—điều chưa từng có trong lịch sử truyền hình Tây Ban Nha.[12] Cùng với các đồng nghiệp từ Vis a vis,[e] Pina và Colmenar đã phát triển nên Phi vụ triệu đô như là một dự án mà họ thực sự yêu thích và muốn thực hiện chứ không phải vì lợi nhuận, một dự án giúp họ có thể thử sức với những điều mới lạ mà không bị can thiệp từ bên ngoài.[9] Pina tỏ ra kiên định trong việc thực hiện một loạt phim ngắn tập vì nhận thấy việc "pha loãng" đã trở thành một vấn đề trong các tác phẩm trước đây của ông.[13]

Loạt phim có cái tên là Los Desahuciados khi còn trong giai đoạn "thai nghén".[13] Sự ra đời của tác phẩm là để phá vỡ những quy tắc thông thường của dòng phim trộm cướp và kết hợp được các yếu tố hành động, ly kỳ và siêu thực nhưng không mang lại cảm giác khó tin.[10] Pina thấy rằng lợi thế của một loạt phim là có thể phát triển nhân vật thông qua những phân đoạn kể chuyện dài, qua đó các nhân vật được thể hiện một cách đa chiều và phá bỏ định kiến của khán giả về những vai phản diện, đồng thời cũng tạo sự thu hút cho người xem trong suốt loạt phim.[14] Những yếu tố quan trọng của cốt truyện đã có trong kịch bản ngay từ đầu,[15] trong khi đó các thành phần của câu chuyện được phát triển dần dần để không tạo áp lực lên biên kịch. Biên kịch Javier Gómez Santander so sánh quá trình viết kịch bản với cách Giáo sư suy nghĩ: "đi vòng quanh, viết ra các phương án, hỏi ý kiến chuyên gia nhưng chính bạn cũng không hiểu tại sao mình lại hỏi họ như vậy". Santander cũng lưu ý rằng khi viết một tác phẩm hư cấu, phe cảnh sát có thể được xây dựng một cách ngờ nghệch hơn thực tế nếu cần.[16]

Loạt phim dự kiến bấm máy vào tháng 1 năm 2017,[12] do đó có năm tháng dành cho quá trình tiền sản xuất. Câu chuyện được chia làm hai phần do vấn đề về tài chính.[17] Tờ ABC của Tây Ban Nha so sánh mật danh đặt theo tên thành phố của băng trộm với mật danh dựa trên màu sắc trong phim điện ảnh cũng về đề tài trộm cướp năm 1992 của Quentin Tarantino có tên Reservoir Dogs.[18] Pina tiết lộ họ đã chọn ra các mật danh trong phần 1 một cách ngẫu nhiên,[19] trong khi đó những nơi có lượng người xem cao được cân nhắc khi lựa chọn tên cho các thành viên mới trong phần 3.[20] Những nhà biên kịch mất tới một tháng để viết năm dòng đầu tiên của kịch bản[17] vì họ gặp khó khăn trong việc đưa Giáo sư hoặc Moscow làm người dẫn chuyện.[13] Nhân vật Tokyo với tư cách là một người kể chuyện không đáng tin cậy cùng những đoạn hồi tưởng và cóc nhảy thời gian đã giúp tăng độ phức tạp cho câu chuyện,[14] nhưng đồng thời cũng khiến cốt truyện trở nên trôi chảy hơn trong mắt khán giả.[17] Riêng tập thí điểm đã cần tới hơn 50 phiên bản kịch bản vì các nhà sản xuất muốn nó đạt đến độ hoàn hảo.[21][22] Về sau kịch bản phim được hoàn thành mỗi tuần một tập để kịp với quá trình ghi hình.[17]

Tuyển vai

sửa

Quá trình tuyển vai diễn ra vào cuối năm 2016, kéo dài hơn hai tháng.[23] Các nhân vật chưa được hoàn thiện một cách chi tiết khi quá trình này mới bắt đầu mà được hình thành dựa trên màn thể hiện của các diễn viên. Hai đạo diễn tuyển vai Eva Leira và Yolanda Serrano muốn tìm các diễn viên có khả năng vào vai những tên cướp biết đồng cảm với người khác, đồng thời họ cũng phải trông "thật" khi đóng vai người thân.[24] Antena 3 công bố dàn diễn viên vào tháng 3 năm 2017[25] và sau này đã phát hành đoạn trích thử vai của hầu hết các diễn viên trong chương trình trò chuyện chiếu ngay sau mỗi tập phim có tên Tercer Grado, cũng như đăng tải trên trang web chính thức của kênh truyền hình này.[26]

Giáo sư được xây dựng là một nhân vật phản diện đầy thu hút nhưng lại nhút nhát, người có thể thuyết phục nhóm trộm nghe theo mình và khiến khán giả cảm thông với cuộc đấu tranh của cả nhóm chống lại sự uy quyền của những nơi chứa tiền.[27] Tuy nhiên, việc xây dựng vai Giáo sư mang lại nhiều khó khăn vì đây là một nhân vật khác thường[23] và các nhà sản xuất chưa thể chắc chắn về độ xuất chúng của anh.[13] Hình mẫu ban đầu của nhân vật vốn là một kiểu giáo sư Harvard 50 tuổi với ngoại hình giống diễn viên người Tây Ban Nha José Coronado.[13][28] Javier Gutiérrez được mời vào vai nhưng anh từ chối do đã kí kết tham gia bộ phim Campeones.[29] Các đạo diễn tuyển vai quyết định lựa chọn Álvaro Morte, người đã cộng tác cùng họ trong phim truyền hình dài tập Bí mật cây cầu cũ, dù vào thời điểm đó anh ít được xuất hiện trong các bộ phim giờ vàng.[28] Trải qua quá trình tiếp cận nhân vật thông qua phân tích thay vì lấy từ kinh nghiệm cá nhân, Morte mô tả Giáo sư là "một hộp bất ngờ vô tận" mà "đã định hình nên nhân vật vì anh ấy không bao giờ ngừng tạo ra những biến số", điều khiến khán giả không thể chắc chắn rằng nhân vật này tốt hay xấu.[23] Các nhà sản xuất cũng thấy rằng ngoại hình giống một giáo viên của Morte đã mang lại nhiều hơn vẻ đáng tin cậy cho nhân vật.[13]

Pedro Alonso được chọn vào vai Berlin, người mà tờ La Voz de Galicia sau này mô tả là "một nhân vật lạnh lùng, ru ngủ, khôn ngoan và đáng sợ, một gã đàn ông với bản tính vô cảm ăn sâu vào trong máu và có vấn đề nghiêm trọng về đồng cảm, một tên trộm cổ cồn trắng khinh thường đồng nghiệp của mình và coi họ là thấp kém."[30] Cách Alonso tái hiện nhân vật của mình được lấy cảm hứng từ cuộc gặp gỡ tình cờ diễn ra một ngày trước khi anh nhận kịch bản thử vai, cuộc gặp giữa nam diễn viên với "một người rất thông minh", người có thể "kích thích hay thậm chí là thao túng" anh.[31] Alonso nhận thấy Berlin có nhãn quan xuất sắc và có cách nhìn nhận khác thường về môi trường xung quanh, dẫn đến việc nhân vật luôn hành động một cách bất thường và không thể đoán trước.[30] Sự tương đồng giữa Berlin và nhân vật Zulema (Najwa Nimri thủ vai) trong loạt phim Vis a vis của Pina không phải là một sự cố ý.[32] Mối quan hệ ruột thịt giữa Giáo sư và Berlin vốn không có trong kịch bản gốc nhưng đã được hé lộ ở cuối phần 1 sau khi Morte và Alonso nhiều lần đề nghị các nhà sản xuất làm như vậy.[33]

Các nhà sản xuất nhận thấy Tokyo, nhân vật chính kiêm người dẫn chuyện, là một trong số những nhân vật khó xây dựng nhất,[17] vì ban đầu họ muốn tìm kiếm một nữ diễn viên lớn tuổi hơn để vào vai này, một người không còn gì để mất trước khi gặp Giáo sư. Úrsula Corberó có được vai diễn nhờ năng lượng bất cần mà cô mang lại; giọng nói của nữ diễn viên được cân nhắc rất nhiều trong quá trình tuyển chọn vì giọng cô là điều đầu tiên mà khán giả nghe thấy khi xem phim.[26] Itziar Ituño mô tả nhân vật thanh tra Raquel Murillo của mình là "một người phụ nữ mạnh mẽ và quyền lực làm việc trong thế giới đàn ông, nhưng cũng đầy nhạy cảm trong đời sống riêng tư".[34] Cô lấy cảm hứng từ một nhân vật của bộ phim Sự im lặng của bầy cừu, Clarice Starling – sinh viên FBI có cuộc sống gia đình rối ren, người dần dành sự đồng cảm cho một tên tội phạm.[35] Alba Flores, người từng vào vai chính trong Vis a vis, được Pina tuyển thẳng vào vai Nairobi mà không cần qua thử vai khi nhà sáng lập nhận ra vào cuối giai đoạn lên ý tưởng cho loạt phim rằng ngoài Tokyo cần có thêm một thành viên nữ nữa trong băng trộm.[13] Jaime Lorente xây dựng nên giọng cười đặc trưng của Denver trong quá trình tuyển vai.[26]

Dàn diễn viên biết về việc Netflix cho sản xuất các phần tiếp theo của bộ phim trước cả khi các nhà sản xuất liên hệ với họ để trở lại với vai diễn.[36] Tháng 10 năm 2018, Netflix chính thức công bố dàn diễn viên của phần 3, với các diễn viên chính đều trở lại bao gồm cả Alonso, làm dấy lên nhiều suy đoán về vai trò của anh trong phần 3.[37] Trong số các diễn viên mới có nam diễn viên người Argentina Rodrigo de la Serna; anh nhận thấy mối liên hệ giữa tên nhân vật của mình với huyền thoại bóng đá người Argentina Martín Palermo.[38] Ngôi sao bóng đá người Brasil, Neymar, một người hâm mộ của loạt phim, đã tham gia vào tác phẩm với tư cách cameo trong vai một nhà sư, nhưng những cảnh quay của anh đã bị loại bỏ mà không làm ảnh hưởng tới cốt truyện do nổ ra các cáo buộc pháp lý chống lại anh, nhưng sau khi những cáo buộc này được bãi bỏ vào cuối tháng 8 năm 2019, các cảnh quay của Neymar đã được thêm lại.[16][39] Sự xuất hiện chớp nhoáng của nữ diễn viên người Tây Ban Nha Belén Cuesta trong hai tập của phần 3 làm dấy lên nhiều suy đoán của người hâm mộ và giới truyền thông về vai trò của cô trong phần 4.[40]

Thiết kế sản xuất

sửa

 

Nhà sáng lập Pina, đạo diễn Colmenar và đạo diễn hình ảnh Migue Amoedo, theo tờ La Vanguardia là "bộ ba sản xuất phim truyền hình thành công nhất trong những năm gần đây", đã thiết lập nên diện mạo và bầu không khí cho loạt phim,[41] ngoài ra còn có Abdón Alcañiz trong vai trò giám đốc nghệ thuật.[42] Các dự án mà họ cộng tác thường lấy một màu cơ bản làm chủ đạo,[42] điều có thể thấy qua Phi vụ triệu đô với màu đỏ là "một trong những đặc điểm nổi bật của loạt phim"[43] và nổi bật hẳn lên trên phông nền xám.[44] Xanh lam, xanh lục và vàng là những màu bị cấm trong quá trình thiết kế sản xuất.[44] Để mang lại "chất điện ảnh thuần tuý", đội ngũ sản xuất đã thử nghiệm tông màu đỏ trên nhiều loại vải, bề mặt và ánh sáng khác nhau.[45] Bộ trang phục áo liền quần màu đỏ biểu tượng của nhóm trộm là một sự tái hiện lại quy tắc mặc đồ màu vàng của nhà tù trong Vis a vis.[43] Công ty bán lẻ thời trang của Ý Diesel đã thiết kế bộ áo liền quần màu đỏ trong phần 3, đồng thời cũng tung ra dòng sản phẩm lấy cảm hứng từ loạt phim.[46] Salvador Dalí là nguyên mẫu cho chiếc mặt nạ của nhóm trộm vì hình ảnh của ông là một biểu tượng văn hóa nổi bật của Tây Ban Nha, trong khi đó một thiết kế khác dựa trên nhân vật Don Quixote đã bị loại bỏ.[47] Tổ chức Gala-Salvador Dalí lên tiếng chỉ trích loạt phim vì sử dụng hình ảnh của Dalí mà chưa có sự cho phép từ phía họ.[24]

Để tăng tính thực tế cho câu chuyện, các nhà sản xuất đã đề nghị sự tư vấn từ lực lượng cảnh sát quốc gia cũng như Bộ Nội vụ Tây Ban Nha và được chấp thuận.[48][49] Lượng tiền mặt của nhóm trộm được in dưới sự cho phép và hướng dẫn của Ngân hàng Tây Ban Nha, ngoài ra những tờ tiền này cũng có kích thước lớn hơn tiền thật nhằm chống hàng giả.[48] Việc được Netflix đầu tư một khoản ngân sách lớn hơn so với các phần phim trước đã giúp phần 3 của loạt phim có thể dựng hơn 50 phim trường trên năm địa điểm quay phim chính nằm rải rác khắp thế giới.[50] Việc chuẩn bị một hòn đảo hẻo lánh không người ở Panama để làm nơi trộm ẩn náu mang lại nhiều khó khăn vì đoàn làm phim cần dọn dẹp hòn đảo và dựng nhà, đồng thời cũng phải di chuyển hàng giờ đồng hồ để vận chuyển vật liệu.[45] Ngân hàng Tây Ban Nha thật không cho phép tham quan và ghi hình vì lý do an ninh, do đó các nhà sản xuất phải sử dụng trí tưởng tượng của mình để tái tạo lại nơi này thành một toà nhà hai tầng, lấy cảm hứng từ kiến trúc Tây Ban Nha thời Francisco Franco.[45] Tuy nhiên, họ cũng tái hiện sảnh chính của ngân hàng dựa trên một số hình ảnh công khai của Ngân hàng Tây Ban Nha thật. Nội thất của toà nhà trong đó có căn phòng của thống đốc được thiết kế để cho thấy nhiều thời gian, phong cách và thời kì đã đi qua nơi này.[50] Để trang trí cho nội thất toà nhà, đoàn làm phim đã tái tạo các tác phẩm điêu khắc và họa tiết bằng đồng và đá granit của nhà thờ Valle de los Caídos[45] và cho vẽ hơn 50 bức tranh để tái hiện lại toà nhà Ateneo de Madrid.[50]

Ghi hình

sửa

 

Phần 1 và phần 2 được ghi hình liền mạch từ tháng 1 đến tháng 8 năm 2017 tại thành phố Madrid và các khu vực lân cận.[21][23][51] Đoàn làm phim mất 26 ngày để quay tập thí điểm,[48] trong khi đó mỗi tập còn lại có khoảng 14 ngày để ghi hình.[14] Để tiết kiệm thời gian, đội ngũ sản xuất được chia thành hai đơn vị: một đơn vị quay các cảnh có mặt Giáo sư và cảnh sát, đơn vị còn lại ghi hình nhóm trộm.[17] Dù câu chuyện lấy bối cảnh tại Xưởng in tiền Hoàng gia của Tây Ban Nha nhưng trụ sở Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Tây Ban Nha (CSIC) lại được sử dụng cho các cảnh quay ngoại thất của Xưởng in tiền vì hai toà nhà trông khá giống nhau,[48] ngoài ra nóc trường Cao đẳng Kỹ thuật Kỹ sư Hàng không thuộc Đại học Kỹ thuật Madrid cũng là nơi ghi hình các cảnh ngoài trời.[51] Khu săn bắn nơi nhóm trộm lên kế hoạch cho cuộc đảo chính của mình được quay tại trang trại Finca El Gasco ở Torrelodones.[51] Các cảnh quay trong nhà diễn ra tại phim trường trước đây của Vis a vis ở thị trấn Colmenar Viejo,[11] còn toà nhà của tờ nhật báo quốc gia Tây Ban Nha ABC ở Torrejón de Ardoz là địa điểm ghi hình các cảnh in tiền.[21] Vì Phi vụ triệu đô vốn được dự định là một loạt phim ngắn tập nên tất cả các bối cảnh mà đoàn làm phim đã dựng đều bị phá hủy sau khi quá trình sản xuất phần 2 kết thúc.[17]

 

Phần 3 và 4 cũng được quay liên tục,[52] với mỗi tập phim mất từ 21 đến 23 ngày để ghi hình.[14] Netflix đưa ra thông báo khởi quay vào ngày 25 tháng 10 năm 2018[27] và phần 4 đóng máy vào tháng 8 năm 2019.[53] Năm 2018, Netflix mở trung tâm sản xuất tại châu Âu đầu tiên của họ ở Tres Cantos gần Madrid để sản xuất các tác phẩm mới hoặc sẵn có của hãng,[54] do đó Phi vụ triệu đô chuyển đến đây để ghi hình trên một phim trường rộng gấp ba lần nơi quay phần 1 và phần 2.[55] Các cảnh bên ngoài Ngân hàng Tây Ban Nha được quay tại khu phức hợp Nuevos Ministerios của Bộ Phát triển Tây Ban Nha.[56] Quảng trường Callao là nơi ghi hình cảnh tiền được rải xuống từ trên trời.[57] Tu viện Ermita de San Frutos ở Carrascal del Río là địa điểm quay các cảnh ngoại thất của tu viện Ý, nơi băng trộm lên kế hoạch cho phi vụ thứ hai.[58] Các cảnh Giáo sư và Lisbon trên chiếc xe du lịch quay tại bãi biển hoang vắng Las Salinas ở Almería để khiến khán giả cảm thấy hai nhân vật đang giám sát vụ trộm ở một nơi rất an toàn mà cảnh sát không thể tìm ra.[59] Cảnh căn hầm chứa vàng ngập trong nước ghi hình tại Pinewood Studios ở Anh.[60][61] Thái Lan, quần đảo Guna Yala của Panama, và Florence ở Ý là phim trường của các cảnh đầu phần 3[62] đã giúp mang lại sự tương phản với cảm giác ngột ngạt trong hai phần đầu,[63] đồng thời cũng là một biểu hiện cho sự mở rộng ra toàn cầu của câu chuyện.[64] Quá trình ghi hình cho phần 5 và cũng là phần cuối cùng kết thúc vào ngày 14 tháng 5 năm 2021.[65]

Nhạc phim

sửa

Nữ ca sĩ người Tây Ban Nha Cecilia Krull đã biên soạn ca từ và thể hiện bài hát chủ đề của loạt phim, "My Life Is Going On", trong khi đó phần nhạc của ca khúc được sáng tác bởi Manel Santisteban, người từng đảm nhiệm vai trò soạn nhạc cho bộ phim Vis a vis. Với ý nghĩa đề cao sự tự tin vào khả năng của bản thân và tin tưởng vào tương lai, ca khúc chủ đề được phát trong đoạn giới thiệu gần đầu mỗi tập phim, trên nền các mô hình bằng giấy của những địa điểm chính trong tác phẩm.[66] Krull chủ yếu lấy cảm hứng từ nhân vật Tokyo trong tập đầu tiên của loạt phim khi cô được Giáo sư giải thoát khỏi tình cảnh tuyệt vọng.[67] Nữ ca sĩ viết lời bài hát bằng tiếng Anh vì ngôn ngữ này đã đến với cô một cách tự nhiên trong quá trình sáng tác.[67]

Ca khúc tiếng Ý mang thông điệp chống phát xít "Bella ciao" xuất hiện nhiều lần trong suốt loạt phim, đặc biệt là hai phân đoạn mang tính biểu tượng: cuối phần 1, khi đang chuẩn bị cho vụ cướp, Giáo sư và Berlin cùng ngân vang ca khúc như để tự tôn vinh mình là phe kháng chiến chống lại cường quyền;[68] còn ở cuối phần 2, khi nhóm trộm thoát khỏi Xưởng in tiền, bài hát vang lên như một phép ẩn dụ cho sự tự do.[69] Nhân vật Tokyo nói về bài hát: “Cuộc đời Giáo sư chỉ xoay quanh một lý tưởng duy nhất: Kháng chiến. Ông nội anh ấy, người đã tham gia vào cuộc chiến chống phát xít ở Ý, đã dạy anh bài hát, và giờ anh ấy dạy lại nó cho chúng tôi.”[69] Biên kịch Santander mang ca khúc này đến với loạt phim trong hoàn cảnh chán nản vì chưa tìm được bài hát nào thích hợp cho đoạn giữa của phần 1, do đó anh đã nghe "Bella ciao" để cổ vũ tinh thần chính mình. Hiểu rõ ý nghĩa và lịch sử của bài hát, anh cảm thấy nó đại diện cho những giá trị rất tích cực.[70] "Bella ciao" đã trở thành một bản hit mùa hè tại châu Âu trong năm 2018, chủ yếu nhờ vào sự nổi tiếng của loạt phim chứ không vì chủ đề mang tính trang nghiêm của nó.[68]