Phương Pháp Giải Các Bài Toán đột Biến Thể Lệch Bội

Tài liệu miễn phí môn sinh học - Tất cả các lớp Share

• Sinh học lớp 12
• Sinh học lớp 11
• Sinh học lớp 10
• Sinh học lớp 9

• Chuyên đề 2 : Các quy luật di truyền
• Chuyên đề 3 : Di truyền quần thể
• Chuyên đề 7: Di truyền người

Sinh học lớp 12 Phương pháp giải các bài tập cơ chế di truyền biến dị cấp độ tế bào Phương pháp giải các bài toán đột biến thể lệch bội Phương pháp giải các bài toán đột biến thể lệch bội

Cập nhật lúc: 17:50 28-07-2015 Mục tin: Sinh học lớp 12

Share

Một số dạng toán thường gặp về đột biến thể lệch bội

Xem thêm:

• Đột biến cấu trúc và số lượng của nhiễm sắc thể
• Phương pháp giải các bài tập cơ chế di truyền biến dị cấp độ tế bào

I. Xác định số lượng  nhiễm sắc thể trong thể lệch bội 

Kiến thức cần nhớ :

Thể	Định nghĩa thể đột biến	CT tính số lượng NST
Thể không	Là hiện tượng tế bào bị mất 2 NST tương đồng trong cặp đó	( 2n – 2)
Thể một	Là hiện tượng có 1 cặp NST chỉ mang 1 NST	( 2n -1 )
Thể ba	Là hiện tượng có 1 cặp NST mang 3 NST	(2n + 1 )
Thể bốn	Là trường hợp 1 cặp NST có  4 chiếc NST	( 2n + 2 )
Thể một kép	Là trường hợp hai cặp NST tương đồng khác nhau , mỗi cặp đều chỉ biểu thị bằng 1  NST	( 2n – 1 – 1)

Cách giải :

-          Xác định số NST đơn bội của loài : n

-          Xác định dạng đột biến có trong tế bào , từ đó áp dụng các công thức tính số lượng NST trong tế bào .

-          Chú ý dạng bài kiểu này có thể có sự kết hợp với tính số lượng NST trong chu kì tế bào nên cần ghi nhớ sự biến đổi số lượng NST trong tế bào.

Bài tập minh họa

Bài 1 : Một loài thực vật có bộ NST 2n = 24. Một tế bào sinh dục chín của thể ba nhiễm kép.  Tính  số NST các cặp NST đều phân li bình thường thì ở kì sau I số nhiễm sắc thể trong tế bào là

Hướng dẫn giải :

Ta có : n = 12 , thể ba nhiễm kép có 2 n + 1 +1 = 26 NST

Ở kì sau của giảm phân I NST tồn tại ở trạng thái kép và NST trong tế bào chưa phân li :

Số NST trong tế bào là 26 NST kép .

Bài 2 : Một tế bào sinh dưỡng của thể một kép đang ở kì sau nguyên phân, người ta đếm được 44 nhiễm sắc thể. Bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội bình thường của loài này là bao nhiêu ?

Thể một kép 2n-1-1. kì sau nguyên phân, tế bào chưa phân chia, nhưng các NST kép đã tách ra thành 2 NST đơn. Người ta quan sát thấy 44 NST

Vậy số lượng NST trong tế bào khi chưa nhân đôi là   44 : 2 = 22

Thể một kép có số lượng NST trong tế bào là 2n -1 -1 = 22

Vậy số lượng NST trong bộ lưỡng bội của loài này là 22+1+1 = 24 (NST)

Bài 3 : Ở một loài thực vật lưỡng bội, trong tế bào sinh dưỡng có 6 nhóm gen liên kết. Thể một của loài này có số nhiễm sắc thể đơn trong mỗi tế bào khi đang ở kì sau của nguyên phân là

Tế bào sinh dưỡng có 6 nhóm gen liên kết tức là 2n =12

Thể một 2n - 1=11

Kì sau nguyên phân, tế bào chưa phân chia nhưng các NST kép đã chia làm đôi, di chuyển về 2 cực của tế bào. do đó số NST thể đơn là 

11 x 2 = 22 (NST)

II.  Xác định số thể lệch bội của loài

- Thể khuyết: 2n – 2 ; Thể khuyết kép  : 2n – 2  - 2 .

- Thể 1: 2n – 1   ;  Thể 1 kép : 2n – 1 – 1 .

- Thể 3: 2n + 1   ;  Thể 3 kép : 2n + 1+ 1 .

- Thể 4: 2n + 2   ;  Thể 4 kép : 2n  + 2 + 2 .

Dạng đột biến	Công thức tính số thể dột biến có thể xuất hiện
Số dạng lệch bội đơn khác nhau	Cn1 = n
Số dạng lệch bội kép khác nhau	Cn2 = n(n – 1): 2
Có a  thể lệch bội khác nhau	Ana = n!:  (n –a)!= n ( n- 1 ) ..( n-a+1)

-          Xác định số NST đơn bội của loài : n

-          Xác định dạng đột biến có trong tế bào , từ đó áp dụng các công thức tính số thể đột biến .

Bài tập minh họa

Bài tập 1 : Bộ NST lưỡng bội của loài  = 24. Xác định:

- Có bao nhiêu trường hợp thể 3 có thể xảy ra?

- Có bao nhiêu trường hợp thể 1 kép có thể xảy ra?

- Có bao nhiêu trường hợp đồng thời xảy ra cả 3 đột biến; thể 0, thể 1 và thể 3?

Hướng dẫn giải :

Nhận xét

Thể 3 là trường hợp đột biến có liên quan đến 1 cặp NST => áp dụng công thức 1 . 

Thể 1 kép là trường hợp đột biến có liên quan đến 2 NST => áp dụng công thức 2 

Đông thời đột biến xảy ra ở thể 0, thể 1 và thể 3 => liên quan đến 3 NST => áp dụng công thức 3.

Sau khi phân tích xong ta tiến hành giải các yêu cầu của bài toán. 

Số trường hợp thể 3 có thể xảy ra:  2n = 24→ n = 12

Số trường hợp thể 1 kép có thể xảy ra: Cn2 =  n(n – 1)/2 = 12.11/2 = 66

Số trường hợp đồng thời xảy ra cả 3 đột biến: thể 0, thể 1 và thể 3:

n(n – 1)(n – 2) = 12.11.10 =1320.

III. Xác định số loại giao tử của thể ba nhiễm

Cách tính nhanh giao tử thể ba nhiễm

Thể ba nhiễm sẽ tạo ra hai loại giao tử  \(\frac{1}{2}\) n và \(\frac{1}{2}\) n+1

Để xác định số loại giao tử của thể ba nhiễm => sử dụng sơ đồ hình tam giác

=>  Cạnh của tam giác chính là giao tử lưỡng bội cần tìm; đỉnh tam giác là giao tử đơn bội 

=> Đối với kiểu gen AAa \(\rightarrow\) 1AA: 2 Aa : 2A : 1 a

2 . Quy ước A - cao , a - thân thấp.  Xác định tỉ lệ kiểu gen và kiểu hình của  các phép lai sau :

P : Aaa x aaa 

Hướng dẫn giải : 

Ta có Aaa => 2Aa : 1aa : 1A : 2a;  aaa => 1aa : 1 a

Aaa x aaa = (2Aa : 1aa : 1A : 2a) x   ( 1aa : 1 a)  

                 = 2 Aaaa : 1aaaa : 1 Aaa : 2aaa : 2Aaa : 1aaa : 1Aa: 2 aa.

=> Tỷ lệ kiểu hình 6 cao : 16 thấp 

Tất cả nội dung bài viết. Các em hãy xem thêm và tải file chi tiết dưới đây:

Tải về

Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

Luyện Bài tập trắc nghiệm môn Sinh lớp 12 - Xem ngay

>>  2K8 Chú ý! Lộ Trình Sun 2026 - 3IN1 - 1 lộ trình ôn 3 kì thi (Luyện thi 26+ TN THPT, 90+ ĐGNL HN, 900+ ĐGNL HCM, 70+ ĐGTD - Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com.Đầy đủ theo 3 đầu sách, Thầy Cô giáo giỏi, luyện thi theo 3 giai đoạn: Nền tảng lớp 12, Luyện thi chuyên sâu, Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.

Các bài khác cùng chuyên mục

• Cấu tạo và chức năng của ADN và gen(25/04)
• Cấu tạo và chức năng của ARN (12/05)
• Mã di truyền(27/05)
• Xác định trình tự nuclêôtit trên phân tử ADN hoặc ARN.(19/05)
• Quy luật phân li của Menđen(10/09)
• Đề minh hoạ môn Sinh kỳ thi THPT QG năm 2019 (Có lời giải chi tiết)(21/12)
• Đề thi thử THPT QG môn Sinh - Sở GD&ĐT Hà Tĩnh - năm 2018 (có đáp án)(20/04)
• Đề thi thử THPT QG môn Sinh - THPT Chuyên Thái Bình lần 5 - năm 2018 (có đáp án)(19/04)
• Đề thi thử THPT QG môn Sinh trường THPT Chuyên ĐH Vinh - Nghệ An - lần 2 năm 2018(15/04)
• Đề thi thử THPT QG môn Sinh - Cụm các trường THPT Chuyên(11/04)

chuyên đề được quan tâm

• Chuyên đề 1 : Chuyển hoá vật chất và năng...
• Chuyên đề 2: Cảm ứng
• Chuyên đề 3 : Sinh trưởng và phát triển
• Chuyên đề 1 : Cơ chế di truyến biến dị...
• Chuyên đề 4: Sinh sản
• Chuyên đề 2 : Các quy luật di truyền
• Chuyên đề 3 : Di truyền quần thể
• Chuyên đề 4 : Ứng dựng di truyền chọn giống...
• Chuyên đề 5 : Tiến hóa
• Chuyên đề 6: Sinh thái học

bài viết mới nhất

• Quy luật phân li của Menđen
• Phương pháp nghiên cứu di truyền của Menđen
• Các khái niệm cơ bản của di truyền học
• Đề minh hoạ môn Sinh kỳ thi THPT QG năm...
• Đề thi thử THPT QG môn Sinh - Sở GD&ĐT...
• Đề thi thử THPT QG môn Sinh - THPT Chuyên...
• Đề thi HK II - môn Sinh 10 - THPT...
• Đề thi thử THPT QG môn Sinh trường THPT...
• Đề thi thử THPT QG môn Sinh - Cụm các...
• Đề thi thử THPT QG môn Sinh - THPT Chuyên...

Gửi bài tập - Có ngay lời giải! Copyright 2025 - 2026 - sinhhoc247.com

Cập nhật thông tin mới nhất của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025