Sách Vật Lý/Âm Thanh/Hiệu ứng Doppler – Wikibooks Tiếng Việt

Bước tới nội dung

• Sách
• Thảo luận

Tiếng Việt

• Đọc
• Sửa đổi
• Xem lịch sử

Công cụ Công cụ chuyển sang thanh bên ẩn Tác vụ

• Đọc
• Sửa đổi
• Xem lịch sử

Chung

• Các liên kết đến đây
• Thay đổi liên quan
• Tải lên tập tin
• Liên kết thường trực
• Thông tin trang
• Chú thích trang sách này
• Tạo URL rút gọn

In/xuất ra

• Tạo một quyển sách
• Tải dưới dạng PDF
• Tải về bản in

Tại dự án khác Giao diện chuyển sang thanh bên ẩn Tủ sách mở Wikibooks < Sách vật lý | Âm thanh

Hiệu ứng Doppler là một hiệu ứng vật lý, đặt tên theo Christian Andreas Doppler, trong đó tần số và bước sóng của các sóng âm, sóng điện từ hay các sóng nói chung bị thay đổi khi mà nguồn phát sóng chuyển động tương đối với người quan sát.

Đối với sóng chuyển động trong một môi trường (như sóng âm), nguồn sóng và người quan sát đều có thể chuyển động tương đối so với môi trường. Hiệu ứng Doppler lúc đó là sự tổng hợp của hai hiệu ứng riêng rẽ gây ra bởi hai chuyển động này.

f = ( v + v r v + v s ) f 0 {\displaystyle f=\left({\frac {v+v_{r}}{v+v_{s}}}\right)f_{0}\,} trong đó, v {\displaystyle v\;} là vận tốc lan truyền của sóng trong môi trường, v r {\displaystyle v_{r}\,} là vận tốc tương đối của người quan sát đối với môi trường, nhận giá trị dương nếu người quan sát tiến lại gần nguồn âm, v s {\displaystyle v_{s}\,} là vận tốc tương đối của nguồn đối với môi trường, nhận giá trị dương nếu nguồn dịch chuyển ra xa đối với người quan sát.

Cụ thể, nếu nguồn di động trong môi trường phát ra sóng với tần số tại nguồn là f0, một người quan sát đứng yên trong môi trường sẽ nhận được tần số f:

f = f 0 ( 1 1 + v / c ) {\displaystyle f=f_{0}\left({\frac {1}{1+v/c}}\right)}

với c tốc độ lan truyền của sóng trong môi trường, v là thành phần vận tốc chuyển động của nguồn so với môi trường theo phương chỉ đến người quan sát (âm nếu đi về phía người quan sát, dương nếu ngược lại).

Tương tự, khi nguồn đứng im còn người quan sát chuyển động:

f = f 0 ( 1 + v c ) {\displaystyle f=f_{0}\left(1+{\frac {v}{c}}\right)}

Đối với sóng điện từ (ví dụ ánh sáng), lan truyền mà không cần môi trường, hiệu ứng Doppler được tính toán dựa vào thuyết tương đối.

Trong hiệu ứng Doppler thật ra tần số của nguồn sóng không bị thay đổi. Để hiểu rõ nguyên nhân tạo ra hiệu ứng Doppler, sự thay đổi tần số, ta lấy ví dụ của hai người ném bóng. Người A ném bóng đến người B tại một khoảng cách nhất định. Giả sử vận tốc trái bóng không đổi và cứ mỗi phút người B nhận được x số bóng. Nếu người A từ từ tiến lại gần người B, người B sẽ nhận được nhiều bóng hơn mỗi phút vì khoảng cách của họ đã bị rút ngắn. Vậy chính số bước sóng bị thay đổi nên gây ra sự thay đổi tần số.

Lấy từ “https://vi.wikibooks.org/w/index.php?title=Sách_vật_lý/Âm_thanh/Hiệu_ứng_Doppler&oldid=526103” Thể loại:

• Sách vật lý

Tìm kiếm Tìm kiếm Sách vật lý/Âm thanh/Hiệu ứng Doppler Thêm ngôn ngữ Thêm đề tài