Sâm Cau Chuẩn Giống Dễ Trồng Giá Rẻ Hiệu Quả Kinh Tế Cao Tại Hà Nội

Các nghiên cứu hiện tại cho thấy sự hiện diện của các thành phần hóa thực vật trong cây Sâm cau rất phong phú và đa dạng, gồm: flavonoid, saponin, glycoside, terpenoid, steroid và glycoside; các hợp chất aliphatic hydroxyl ketone, các saponin thuộc nhóm cycloartan và nhóm ursan; flavone eudesmane và alkaloid. Bên cạnh đó cây còn chứa các thành phần khác: steroid; đường tự do như glucose, manose, xylose; mucilage; hemicellulose; polysaccharide và glucoronic acid. Hợp chất hoạt tính sinh học được khám phá nhiều nhất là curculigoside, một glycoside phenolic được phân lập chủ yếu từ rễ củ của cây.

1. Hợp chất glycoside

Đây là nhóm hợp chất chính trong Sâm cau. Theo các nghiên cứu trên thế giới, nhóm phenolic glycoside trong cây thường tồn tại dưới dạng các loại đường khác nhau như glucose, manose, xylose và glucoronic acid.

Phân tích thành phân hóa học của Sâm cau, các nhà khoa học đã phân lập và làm sáng tỏ thành phần phenolic glycoside trong rễ củ của cây này gồm có curculigoside A, và curculigoside C, curculigoside B và 2, 6-dimethoxylbenzoic acid.

Nguyễn Duy Thuần và Nguyễn Thị Phương Lan (2001) đã xác định được ở rễ củ của loài Sâm cau hoang dại thu thập ở Sơn Dương, Hà Giang có chứa phytosterol, đường khử, saponin, chất béo, carotene. Đồng thời, các tác giả cũng đã phân lập được được một hợp chất tinh khiết 4-hydroxy-3-methoxybenzoic acid từ dịch chiết acetone.

Bằng phương pháp quang phổ, Wu và cs (2005) đã khẳng định sự tồn tại của 7 thành phần đã biết của Sâm cau là: orcinol glucoside (1), orcinol-1-O-β-Dglucopyranosyl-(1→6)-β-D-glucopyranoside (2), curculigoside (4), curculigoside B (5), curculigoside C (6), 2,6-dimethoxyl benzoic acid (7) và syringic acid (8). Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn xác định được thêm 1 loại glucoside mới từ rễ củ Sâm cau: orcinol-1-O-β-D-apiofuranosyl-(1→6)-β-D-glucopyranoside (3).

Valls và cộng sự (2006) đã phân lập được từ cây Sâm cau hai phenolic đã biết là curculigoside A, curculigoside B và 2 phenolic mới là curculigoside C và curculigoside D (đã trình bày ở trên).

Năm 2009, dẫn xuất mới của syringic acid và glycoside phenol là curculigoside E và orchioside D đã được phân lập từ cây Sâm cau thu thập tại quận Nawalparasi (Nepal). Cấu trúc hoá học của các hợp chất này được làm sáng tỏ bằng các phương pháp quang phổ, trong đó curculigoside E có công thức hoá học là 3,5-Dimethoxy-4-O-[β-D-glucopyranosyl-(1→6)-β-D-glucopyranoside]-benzoic acid 5-methyl-2-O-β-D-glucopyr-anoside-phenyl ester. Tiếp đó, 4 loại glycoside phenolic mới là orcinoside D, E, F và G cũng đã được phân lập từ rễ củ của Sâm cau. Dựa trên các phân tích quang phổ toàn diện bao gồm: IR, FAB-MS, HR-ESI-MS, 1D-và 2D NMR (HSQC, HMBC), cấu trúc của chúng được làm sáng tỏ là: orcinol1-O-beta-D-xylopyranoside, orcinol-1-O-beta-D-apiofuranosyl-(1→ 2)-beta-D-glucopyranoside, orcinol-3-O-beta-D-apiofuranosyl-1-O-beta-D-glucopyra-noside, và 1-O-beta-D-glucopyranosyl-4-ethoxyl-3-hydroxymetylphenol.

Trong môi trường in vitro, phân tích mẫu rễ củ của Sâm cau được nuôi cấy lắc trong bình, Valls và cộng sự (2006) đã thu được glycoside mới là curculigoside C và curculigoside D cùng với 2 hợp chất đã biết: curculigoside A và curculigoside B. Cấu trúc của chúng đã được làm sáng tỏ trên cơ sở bằng chứng quang phổ, đặc biệt là bằng cách sử dụng phương pháp 2D NMR. Cũng trong năm này, Zuo và cộng sự (2010) đã phân lập được thêm ba loại phenolic glycoside mới, curculigoside F – H. Cấu trúc của chúng đã được làm sáng tỏ dựa trên các phân tích quang phổ toàn diện bao gồm IR, MS, 1D-và 2D NMR (HSQC, COZY và HMBC).

Từ chiết xuất ethanol mẫu rễ củ của cây Sâm cau, Wu và cs (2013) đã sử dụng các kỹ thuật quang phổ phối hợp với phương pháp HPLC và xác định được 5 loại chlorophenolic glycoside mới là: curculigine E, curculigine F, curculigine C, curculigine H, curculigine I và một phenolic glycoside mới, orcinoside H. Tiếp tục sử dụng các kỹ thuật quang phổ mở rộng (IR, UV, MS, 1D và 2D NMR), một số nhà khoa học đã làm sáng tỏ và bổ sung vào danh sách các hoạt chất của Sâm cau thêm glycoside mới, trong đó gồm 3 chất thuộc nhóm chlorophenolic glycoside (curculigine K, curculigine L, curculigine J) và 1 chất thuộc nhóm phenolic glycoside (curculigoside I).

2. Hợp chất triterpenoid

Triterpenoid là nhóm chất hữu cơ tự nhiên có cấu trúc đa dạng, được đặc trưng bởi khung steroid. Trong Sâm cau, các triterpenoid thường được tìm thấy đa phần thuộc nhóm cycloartene, ngoài ra còn có 31-methyl-3-oxo-20-ursen-28-oic acid thuộc nhóm ursan.

Misra (1990) đã phân lập được curculigol từ rễ củ Sâm cau và bằng phương pháp phân tích quang hóa đã xác định cấu trúc của hợp chất này là: 24-methylcycloart-7-en-3 β, 20-diol.

Năm 2012, Zuo và cs đã phân lập từ rễ củ của Sâm cau 2 loại cycloartane triterpenoid glycoside mới tên là curculigosaponin N và curculigosaponin O.

Jiao và cs (2013) đã ìm thấy 1 loại cycloartane mới là triterpenoid ketone cùng với 4 hợp chất đã biết trước đây (curculigine A, curligoside B, syringic acid, orcinol glucoside) từ chiết xuất ethanol của Sâm cau.

Năm 2022, Kim và cs đã tiến hành phân tích rễ củ Sâm cau bằng phương pháp khối phổ (MS). Thông qua nghiên cứu, các tác giả đã xác định được cấu trúc hoá học của 6 loại cycloartane triterpenoid gồm: curculigone A – E và (24S)-9,19-cyclolanostane-3β,12α,16β,24-tetrol.

…