SDGs: “Kim Chỉ Nam” Cho Sự Phát Triển Bền Vững Trong Tương Lai Của ...

Nhật Bản hiện đang đứng vị trí 18/165 quốc gia cam kết thực hiện mục tiêu bền vững, đồng thời cũng xếp hạng cao nhất trong số các nước châu Á trên bảng xếp hạng (BXH) này.

Các Mục tiêu Phát triển Bền vững (Sustainable Development Goals - SDGs) hay nói ngắn gọn là Mục tiêu Toàn cầu được Đại hội đồng Liên hợp quốc (UN-GA) thiết lập vào năm 2015 và dự kiến đạt được vào năm 2030, nên còn có tên gọi là “Chương trình nghị sự 2030”. Dự án này tập hợp 17 mục tiêu được liên kết với nhau để trở thành "kế hoạch chi tiết nhằm đạt được một tương lai tốt đẹp và bền vững hơn cho tất cả mọi người".

Bộ 17 mục tiêu SDGs

Nhằm đánh giá tính hiệu quả trong hành động của các quốc gia, trang web Sustainable Development Report đã công khai BXH (thay đổi liên tục theo thời gian) cũng như điểm số mà mỗi quốc gia đã đạt được. “Điểm tổng thể đo lường tổng tiến trình của một quốc gia đối với việc đạt được tất cả 17 mục tiêu phát triển bền vững. Điểm số có thể được hiểu là tỷ lệ phần trăm của thành tích SDGs. Điểm 100 cho thấy rằng tất cả các SDG đã đạt được”, theo chú thích của BXH.

Thông tin chi tiết về kết quả Nhật Bản đạt được sau 6 năm (tạm tính đến tháng 12/2021). Ảnh: dashboards.sdgindex

Có thể thấy, đa phần các quốc gia xếp hạng cao đều là các nước châu Âu. Nhật Bản xếp hạng cao nhất châu Á ở vị trí thứ 18, với số điểm là 79,97, trong khi đó Việt Nam xếp hạng cao nhất Đông Nam Á ở vị trí 51 với số điểm là 72,85. Vậy Nhật Bản đã, đang và sẽ có chiến lược như thế nào để hoàn thành mục tiêu vào năm 2030?

BXH các quốc gia triển khai SDGs. Ảnh: dashboards.sdgindex

Tính bền vững bắt rễ trong văn hóa Nhật Bản

Ngược dòng lịch sử quay trở về thời kỳ Edo (1603 – 1868), Nhật Bản là một đất nước khép kín do áp dụng chính sách đối ngoại biệt lập, không giao thương với nước ngoài. Bên cạnh đó, là một quốc gia ít tài nguyên, người dân nơi đây buộc phải tiết kiệm, tận dụng những thứ sẵn có để tạo ra các sản phẩm khác nhau nhằm tránh lãng phí.Nghệ thuật Kintsugi. Ảnh: Dig-it

Điều này đã hình thành nên một số công việc đặc thù như: sửa chữa, tái chế đồ cũ (ô; đèn lồng giấy; đồ gốm sứ - nổi tiếng nhất là phong cách Kintsugi, dùng vàng bạc hàn gắn đồ gốm.), đặc biệt có một ngành nghề gọi là thu gom phân người để bán lại cho nông dân làm phân bón. Nhiều nguồn tư liệu cho thấy người Nhật xưa còn tận dụng những bộ Kimono cũ để làm khăn trải sàn.

Trong ngôn ngữ cũng có nhiều từ mang ý nghĩa nhắc nhở đến sự bền vững: "Mottainai" có nghĩa là "Thật lãng phí!"; “Osusowake” là chia sẻ một số mặt hàng, thực phẩm và lợi nhuận với bạn bè và hàng xóm; “Sanpo yoshi” chỉ các hoạt động kinh doanh nên cân nhắc lợi ích cho thương nhân, khách hàng và xã hội.

[subscribe]

Nỗ lực từ Chính phủ Nhật Bản

Kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật Bản đã có tốc độ phát triển kinh tế vượt bậc. Mặt khác, ô nhiễm từ các ngành công nghiệp nặng đã gây ra vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe và môi trường. Khi trải qua tình trạng ô nhiễm quy mô lớn, người Nhật bắt đầu quan tâm hơn đến việc bảo vệ môi trường. Sau kết quả của Hội nghị Liên hợp quốc về Môi trường và Phát triển được tổ chức năm 1992, Đạo luật Môi trường Cơ bản được ban hành và Kế hoạch Môi trường Cơ bản được xây dựng nhằm mục đích cải thiện tổng hợp môi trường, kinh tế và xã hội.Nhật Bản chia sẻ kinh nghiệm của mình trong hoạt động SDGs ở cuộc họp lần thứ 5 của Ủy ban Chỉ đạo SDG-Giáo dục 2030 tại Trụ sở UNESCO. Ảnh: sdg4education2030

Ngay khi SDGs được đưa ra vào năm 2015, Nhật Bản đã thành lập Trụ sở Xúc tiến SDGs vào tháng 05/2016, do Thủ tướng Chính phủ đứng đầu và đưa ra quy định về “Các nguyên tắc hướng dẫn thực hiện SDGs” vào tháng 12 cùng năm. Tại Hội nghị lần thứ 9 của Trụ sở Xúc tiến SDGs được tổ chức vào tháng 12/2020, “Kế hoạch hành động SDGs năm 2021” đã được thông qua, trong đó nêu chi tiết những nỗ lực khác nhau của Chính phủ Nhật Bản nhằm đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

Các chính sách liên quan đến thiên tai cũng rất quan trọng vì Nhật Bản dễ bị ảnh hưởng bởi thiên tai như động đất và bão. Để chuẩn bị cho các thảm họa thiên nhiên quy mô lớn, chính phủ Nhật Bản đã thiết lập Đạo luật về khả năng chống chịu của quốc gia.

Bộ trưởng Tư pháp Yoko Kamikawa (trái) và Giám đốc Trung tâm Thông tin Liên hợp quốc Kaoru Nemoto (phải). Ảnh: JapanTimes

Hơn nữa, Nhật Bản đã đặt ra mục tiêu tạo ra một xã hội hòa nhập, trong đó mọi cá nhân đều có thể phát huy hết tiềm năng của mình. Phù hợp với ý tưởng này, Nhật Bản đã cải cách các hệ thống liên quan để thực thi Đạo luật cơ bản cho xã hội bình đẳng giới, Đạo luật khuyến khích sự tham gia và tiến bộ của phụ nữ tại nơi làm việc và Đạo luật cơ bản dành cho người khuyết tật.

Ngoài các chính sách trên, Chính phủ cũng đã đưa ra tám lĩnh vực ưu tiên trong số các mục tiêu và chỉ tiêu của SDGs. Chúng có thể được gọi tắt là “5P”: People – Prosperity – Planet – Peace – Partnership (Con người – Thịnh vượng – Hành tinh – Hòa Bình – Đối tác).

[related]

Hành động của các doanh nghiệp

Keidanren - Liên đoàn Doanh thương Nhật Bản đã tạo ra một khái niệm mới là “Xã hội 5.0” để đạt được SDGs. Mục đích là tăng trưởng kinh tế, đồng thời giải quyết các vấn đề xã hội bằng cách ứng dụng tối đa các công nghệ mới nhất, xem công nghệ đóng vai trò hàng đầu trong việc thúc đẩy hoạt động SDGs giữa các doanh nghiệp Nhật Bản.Về tài chính, Nhật Bản đã đạt được một bước tiến lớn đối với các khoản đầu tư bền vững. Đầu tư bền vững xem xét các yếu tố Môi trường, Xã hội và Quản trị công ty (Environmental, Social and corporate Governance, gọi tắt là ESG) trong việc lựa chọn và quản lý danh mục đầu tư.

Theo Đánh giá đầu tư bền vững toàn cầu 2018 (Global Sustainable Investment Review 2018) của tổ chức Global Sustainable Investment Alliance (GSIA), tài sản đầu tư bền vững của Nhật Bản tăng gấp 4 lần từ năm 2016 – 2018 (3% lên 18%). Sự tăng trưởng này được kích hoạt bởi các hoạt động của Quỹ đầu tư hưu trí của Chính phủ (Government Pension Investment Fund – GPIF), một trong những tổ chức đầu tư lớn nhất trên thế giới. Kể từ khi ký kết Nguyên tắc đầu tư có trách nhiệm do Liên hợp quốc hỗ trợ vào năm 2015, GPIF đã đẩy mạnh đầu tư ESG.