- Home
- Lớp 1,2,3
- Lớp 1
- Giải Toán Lớp 1
- Tiếng Việt Lớp 1
- Lớp 2
- Giải Toán Lớp 2
- Tiếng Việt Lớp 2
- Văn Mẫu Lớp 2
- Lớp 3
- Giải Toán Lớp 3
- Tiếng Việt Lớp 3
- Văn Mẫu Lớp 3
- Giải Tiếng Anh Lớp 3
- Lớp 4
- Giải Toán Lớp 4
- Tiếng Việt Lớp 4
- Văn Mẫu Lớp 4
- Giải Tiếng Anh Lớp 4
- Lớp 5
- Giải Toán Lớp 5
- Tiếng Việt Lớp 5
- Văn Mẫu Lớp 5
- Giải Tiếng Anh Lớp 5
- Lớp 6
- Soạn Văn 6
- Giải Toán Lớp 6
- Giải Vật Lý 6
- Giải Sinh Học 6
- Giải Tiếng Anh Lớp 6
- Giải Lịch Sử 6
- Giải Địa Lý Lớp 6
- Giải GDCD Lớp 6
- Lớp 7
- Soạn Văn 7
- Giải Bài Tập Toán Lớp 7
- Giải Vật Lý 7
- Giải Sinh Học 7
- Giải Tiếng Anh Lớp 7
- Giải Lịch Sử 7
- Giải Địa Lý Lớp 7
- Giải GDCD Lớp 7
- Lớp 8
- Soạn Văn 8
- Giải Bài Tập Toán 8
- Giải Vật Lý 8
- Giải Bài Tập Hóa 8
- Giải Sinh Học 8
- Giải Tiếng Anh Lớp 8
- Giải Lịch Sử 8
- Giải Địa Lý Lớp 8
- Lớp 9
- Soạn Văn 9
- Giải Bài Tập Toán 9
- Giải Vật Lý 9
- Giải Bài Tập Hóa 9
- Giải Sinh Học 9
- Giải Tiếng Anh Lớp 9
- Giải Lịch Sử 9
- Giải Địa Lý Lớp 9
- Lớp 10
- Soạn Văn 10
- Giải Bài Tập Toán 10
- Giải Vật Lý 10
- Giải Bài Tập Hóa 10
- Giải Sinh Học 10
- Giải Tiếng Anh Lớp 10
- Giải Lịch Sử 10
- Giải Địa Lý Lớp 10
- Lớp 11
- Soạn Văn 11
- Giải Bài Tập Toán 11
- Giải Vật Lý 11
- Giải Bài Tập Hóa 11
- Giải Sinh Học 11
- Giải Tiếng Anh Lớp 11
- Giải Lịch Sử 11
- Giải Địa Lý Lớp 11
- Lớp 12
- Soạn Văn 12
- Giải Bài Tập Toán 12
- Giải Vật Lý 12
- Giải Bài Tập Hóa 12
- Giải Sinh Học 12
- Giải Tiếng Anh Lớp 12
- Giải Lịch Sử 12
- Giải Địa Lý Lớp 12
Trang Chủ ›
Lớp 8›
Giải Bài Tập Hóa 8›
Sách Giáo Khoa - Hóa Học 8›
Bài 6: Đơn chất và hợp chất - Phân tử SGK Hóa Học 8 - Bài 6: Đơn chất và hợp chất - Phân tử
ĐƠN CHẤT VÀ HỢP CHAT -PHÂN TỬ Các em có thể đặt câu hỏi: Làm sao mà học hết được hàng chục triệu chất khác nhau ? Không phải băn khoăn về điều đó, các nhà hoá học đã tìm cách phân chia các chất thành từng loại, rất thuận lợi cho việc nghiên cứu chúng. Bài này sẽ giới thiệu sự phân loại chất và cho thấy phân tử là hạt hợp thành của hầu hết các chất. - ĐƠN CHẤT Đơn chất là gì ? Khí hiđro, lưu huỳnh,..., các kim loại natri, nhôm,... đều được tạo nên từ các nguyên tố hoá học tương ứng là H, s,... Na, Al,... chúng được gọi là đơn chất. Thường tên của đơn chất trùng với tên của nguyên tố, trừ một số rất ít trường hợp. Một số nguyên tố có thể tạo nên 2, 3... dạng đơn chất, thí dụ từ nguyên tố cacbon tạo nên than (than chì, than muội, than gỗ...) và cả kim cương nữa (hình 1.9)... Từ bài 2, ta đã biết, các kim loại như nhôm, đồng, sắt... đều có ánh kim, dẫn được điện và nhiệt. Đó là những tính chất vật lí chung của các đơn chất kim loại. Còn những đơn chất khác như khí hiđro, lưu huỳnh, than... không có tính chất như thế (trừ than chì dẫn được điện...). Chúng được gọi là đơn chất phi kim. Đặc điểm cấu tạo Trong đơn chất kim loại các nguyên tử sắp xếp khít nhau và theo một trật tự xác định (hình 1.10). Hình 1.9 Than chì và kim cương (lõi bút chì làm bằng than chì trộn với đất sét) Hín/ỉ 1.10 Mô hình tượng trưng một mẫu kim loại đồng (rắn) Trong đơn chất phi kim các nguyên tử thường liên kết với nhau theo một số nhất định và thường là 2 (hình 1.11). a) b) Hình 1.11 Mô hình tượng trưng một mẫu khí hiđro (a) và khí oxi (b) II- HỢP CHẤT Hợp chất là gì ? Nước được tạo nên từ hai nguyên tố hoá học là H và o, muối ăn (natri clorua) từ hai nguyên tố là Na và Cl, axit sunfuric từ ba nguyên tố là H, s và o,..., người ta gọi những chất tạo nên từ hai nguyên tố trở lên là hợp chất. Những chất kể trên là hợp chất vô cơ. Những chất như khí metan (tạo bởi hai nguyên tố là c và H), đường (tạo bởi ba nguyên tố là c, H và O)... là hợp chất hữu cơ (riêng về hợp chất hữu cơ sẽ đề cập trong hai chương cuối sách giáo khoa lớp 9). Đặc điểm cấu tạo Trong hợp chất, nguyên tử của các nguyên tố liên kết với nhau theo một tỉ lệ và một thứ tự nhất định (hình 1.12, 1.13). Hình 1.12 Mô hình tượng trưng một mẫu nước (lỏng) Hình 1.13 Mô hình tượng trưng một mẫu muối ăn (rắn) - PHÂN TỬ Định nghĩa Theo các mô hình phóng đại trên ta nhận thấy : Khí hiđro và khí oxi có hạt hợp thành đều gồm 2 nguyên tử cùng loại liên kết với nhau. Nước có hạt hợp thành gồm 2 H liên kết với 1 o. Muối ăn có hạt hợp thành gồm 1 Na liên kết với 1 Cl. Các hạt hợp thành của một chất thì đồng nhất như nhau vể thành phần và hình dạng (thí dụ, các hạt hợp thành của nước đều có : tỉ lệ số nguyên tử H và o là 2 : 1 và hình gấp khúc). Tính chất hoá học của chất phải là tính chất của từng hạt. Mỗi hạt thể hiện đầy đủ tính chất hoá học của chất, là đại diện cho chất về mặt hoá học và được gọi là phân tử. "Phân tử là hạt đại diện cho chất, gồm một số nguyên tử liên kết với nhau và thể hiện đầy đủ tính chất hoá học của chất". Với đofn chất kim loại, thí dụ kim loại đồng, nguyên tử là hạt hợp thành và có vai trò như phân tử. Phân tử khối Cũng như nguyên tử khối, phân tử khối là khối lượng của một phân tử tính bằng đơn vị cacbon. Phân tử khối của một chất bằng tổng nguyên tử khối của các nguyên tử trong phân tử chất đó. Thí dụ, phân tử khối của khí oxi bằng : 2.16 = 32 đvC, của nước bằng : 2 X 1 + 16 - 18 đvC, và của muối ãn bằng : 23 + 35,5 = 58,5 đvC. - TRẠNG THÁI CỦA CHẤT Thực tế, mỗi mẫu chất là một tập hợp vô cùng lớn những nguyên tử (như đơn chất kim loại) hay những phân tử (như các hợp chất). Tuỳ điều kiện về nhiệt độ và áp suất, thường một chất có thể tồn tại ở ba trạng thái (hay thể) : rắn, lỏng và khí (hay hơi). Thí dụ : nưóc đá, nước lỏng và hơi nước. Khi chất ở trạng thái rắn các hạt (nguyên tử hay phân tử) sắp xếp khít nhau và dao động tại chỗ (hình 1.14a), ở trạng thái lỏng các hạt ở gần sát nhau và chuyển động trượt lên nhau (hình 1.14b), còn ở trạng thái khí (hay hơi) các hạt rất xa nhau và chuyển động nhanh hơn, về nhiều phía (hỗn độn) (hình 1.14c). Hình 1.14 Sơ đồ ba trạng thái của chất: rắn (a), lỏng (b) và khí (c). Đơn chất là những chất tạo nên từ một nguyên tô' hoá học. Hợp chất là những chất tạo nên từ hai nguyên tô' hoá học trở lên. Phăn tử là hạt đại diện cho chất, gồm một sô' nguyên tử liên kết với nhau và thể hiện đầy đủ tính chất hoá học của chất. Phân tử khối là khối lượng của một phân tử tính bằng đơn vị cacbon, bằng tổng nguyên tủ khối của các nguyên tủ trong phân tủ. Mỗi mẫu chất là một tập hợp vô cùng lớn những hạt là phân tử hay nguyên tử. Tuỳ điều kiện, một chất có thể ở ba trạng thái: rắn, lỏng và khí (hay hơi). Ớ trạng thái khí các hạt rất xa nhau. BÀI TẬP Hãy chép các câu sau đây vào vở bài tập với đầy đủ các từ hay cụm từ thích hợp : "Chất được phân chia thành hai loại lớn là và Đơn chất được tạo nên từ một còn được tạo nên từ hai nguyên tố hoá học trở lên. Đơn chất lại chia thành và Kim loại có ánh kim, dẫn điện và nhiềt, khác với không có những tính chất này (trừ than chì). Có hai loại hợp chất là : hợp chất và hợp chất ". a) Kim loại đồng, sắt được tạo nên từ nguyên tố nào ? Nêu sự sắp xếp nguyên tử trong đơn chất kim loại. Khí nitơ, khí clo được tạo nên từ nguyên tố nào ? Biết rằng hai khí này là đơn chất phi kim giống như khí hiđro và khí oxi. Hãy cho biết các nguyên tử liên kết với nhau như thế nào. Trong số các chất cho dưới đây, hãy chỉ ra và giải thích chất nào là đơn chất, là hợp chất : Khí amoniac tạo nên từ N và H. Photpho đỏ tạo nên từ p. Axit clohiđric tạo nên từ H và Cl. Canxi cacbonat tạo nên từ Ca, c và o. Glucozơ tạo nên từ c, H và o. Kim loại magie tạo nên từ Mg. a) Phân tử là gì ? Phân tử của hợp chất gồm những nguyên tử như thế nào, có gì khác so với phân tử của đơn chất ? Lấy thí dụ minh hoạ. Dựa vào hình 1.12 và hình 1.15, hãy chép các câu sau đây vào vở bài tập với đầy đủ các từ và con số thích hợp, chọn trong khung. "Phân tử nước và phân tử cacbon đioxit giống nhau ở chỗ đều gồm ba thuộc hai , liên kết với nhau theo tỉ lệ Hình dạng hai phân tử khác nhau, phân tử nước có dạng , phân tử cacbon đioxit có dạng " Tính phân tử khối của : Cacbon đioxit, xem mô hình phân tử ở bài tập 5. Khí metan, biết phân tử gồm 1 c và 4 H. Axit nitric, biết phân tử gồm 1 H, 1 N và 3 o. Thuốc tím (kali pemanganat), biết phân tử gồm 1 K, 1 Hình 1.15 Mô hình phân tử cacbon đioxit nguyên tố; đường thẳng; 1 : 1 ; 1 : 2 ; 1 : 3 ; nguyên tử; gấp khúc Mn và 4 o. Hãy so sánh phân tử khí oxi nặng hay nhẹ hơn, bằng bao nhiêu lần so với phân tử nước, phân tử muối ăn và phân tử khí metan (về chất khí này xem bài tập 6). 8 Dựa vào sự phân bố phân tử khi chất ở trạng thái khác nhau hãy giải thích vì sao : Nước lỏng tự chảy loang ra trên khay đựng. Một mililít nước lỏng khi chuyển sang thể hơi lại chiếm một thể tích khoảng 1300 ml (ở nhiệt độ thướng). Em có biết ? Kim cương và than chì đều tạo nên từ nguyền tố cachon, nhưng tính chất vật lí trái ngược hẳn nhau. Kim cương trong suốt, không màu, trông lấp lánh rất đẹp, có độ cứng lớn nhất trong số các chất tự nhiên. Còn than chì màu xám sẫm, lại mềm, sờ vào thấy trơn. Tại sao thế? Chỉ là do có sự sắp xếp khác nhau, đúng hơn là cách liên kết giữa các nguyên tử c khác nhau (đến lớp 9 các em sẽ biết rõ hơn). Chính vì thế mà hai chất có thê biến đôi sang nhau. Ở nhiệt độ khoảng 1500 °C và không có không khí, kim cương chuyển dần thành than chì. Đó chỉ là về lí thuyết thôi, vì kim cương rặt quý và đắt hơn nhiều. Còn thực tế, người ta điêu chế kim cương nhân tạo bằng cách nung than chì cũng ở nhiệt độ trên nhưng dưới áp suất cao, trên 6000 atm.
Các bài học tiếp theo
- Bài 7: Bài thực hành 2
- Bài 8: Bài luyện tập 1
- Bài 9: Công thức hóa học
- Bài 10: Hóa trị
- Bài 11: Bài luyện tập 2
- Bài 12: Sự biến đổi chất
- Bài 13: Phản ứng hóa học
- Bài 14: Bài thực hành 3
- Bài 15: Định luật bảo toàn khối lượng
- Bài 16: Phương trình hóa học
Các bài học trước
- Bài 5: Nguyên tố hóa học
- Bài 4: Nguyên tử
- Bài 3: Bài thực hành 1
- Bài 2: Chất
- Bài 1: Mở đầu môn Hóa học
Tham Khảo Thêm
- Giải Bài Tập Hóa Học 8
- Sách Giáo Khoa - Hóa Học 8(Đang xem)
- Giải Hóa 8
- Giải Hóa Học 8
Sách Giáo Khoa - Hóa Học 8
- Bài 1: Mở đầu môn Hóa học
- CHƯƠNG 1: CHẤT - NGUYÊN TỬ - PHÂN TỬ
- Bài 2: Chất
- Bài 3: Bài thực hành 1
- Bài 4: Nguyên tử
- Bài 5: Nguyên tố hóa học
- Bài 6: Đơn chất và hợp chất - Phân tử(Đang xem)
- Bài 7: Bài thực hành 2
- Bài 8: Bài luyện tập 1
- Bài 9: Công thức hóa học
- Bài 10: Hóa trị
- Bài 11: Bài luyện tập 2
- CHƯƠNG 2: PHẢN ỨNG HÓA HỌC
- Bài 12: Sự biến đổi chất
- Bài 13: Phản ứng hóa học
- Bài 14: Bài thực hành 3
- Bài 15: Định luật bảo toàn khối lượng
- Bài 16: Phương trình hóa học
- Bài 17: Bài luyện tập 3
- CHƯƠNG 3: MOL VÀ TÍNH TOÁN HÓA HỌC
- Bài 18: Mol
- Bài 19: Chuyển đổi giữa khối lượng, thể tích và chất lượng
- Bài 20: Tỉ khối của chất khí
- Bài 21: Tính theo công thức hóa học
- Bài 22: Tính theo phương trình hóa học
- Bài 23: Bài luyện tập 4
- CHƯƠNG 4: OXI - KHÔNG KHÍ
- Bài 24: Tính chất của oxi
- Bài 25: Sự oxi hóa - Phản ứng hóa hợp - Ứng dụng của oxi
- Bài 26: Oxit
- Bài 27: Điều chế oxi - Phản ứng phân hủy
- Bài 28: Không khí - Sự cháy
- Bài 29: Bài luyện tập 5
- Bài 30: Bài thực hành 4
- CHƯƠNG 5: HIĐRO - NƯỚC
- Bài 31: Tính chất - Ứng dụng của hiđro
- Bài 32: Phản ứng oxi hóa - khử
- Bài 33: Điều chế khí hiđro - Phản ứng thế
- Bài 34: Bài luyện tập 6
- Bài 35: Bài thực hành 5
- Bài 36: Nước
- Bài 37: Axit - Bazơ - Muối
- Bài 38: Bài luyện tập 7
- Bài 39: Bài thực hành 6
- CHƯƠNG 6: DUNG DỊCH
- Bài 40: Dung dịch
- Bài 41: Độ tan của một chất trong nước
- Bài 42: Nồng độ dung dịch
- Bài 43: Pha chế dung dịch
- Bài 44: Bài luyện tập 8
- Bài 45: Bài thực hành 7
- PHỤ LỤC 1
- Một số quy tắc an toàn - Cách sử dụng hóa chất, một số dụng cụ trong phòng thí nghiệm
- PHỤ LỤC 2
- Bảng tính tan trong nước của các axit - bazơ - muối
