Soạn Bài Từ Và Cấu Tạo Của Từ Tiếng Việt

I - Từ là gì ?

1. Lập danh sách các tiếng và danh sách các từ trong câu sau, biết rằng mỗi từ đã được phân cách với từ khác bằng dấu gạch chéo :

Thần / dạy / dân / cách / trồng trọt, / chăn nuôi / và / cách / ăn ở.

(Con Rồng cháu Tiên)

2. Các đơn vị được gọi là tiếng và từ có gì khắc nhau ?

Gợi ý:

- Mỗi loại đơn vi được dùng làm gì ?

- Khi nào một tiếng được coi là một từ ?

 

II - Từ đơn và từ phức

1. Dựa vào những kiến thức đã học ở bậc Tiểu học, hãy điền các từ trong câu dưới đây vào bảng phân loại :

Từ / đấy, / nước / ta / chăm / nghề / trồng trọt, / chăn nuôi / và / có / tục / ngày / Tết / làm / bánh chưng, / bánh giầy.

(Bánh chưng, bánh giầy)

Bảng phân loại

Kiểu cấu tạo từ		Ví dụ
Từ đơn
Từ phức	Từ ghép
	Từ láy

 2. Cấu tạo của từ ghép và từ láy có gì giống nhau và có gì khác nhau ? III - Luyện tập1. Đọc câu sau và thực hiện các nhiệm vụ nêu bên dưới : [...] Người Việt Nam ta - con cháu vua Hùng - khi nhắc đến nguồn gốc của mình, thường xưng là con Rồng cháu Tiên.(Con Rồng cháu Tiên)a) Các từ nguồn gốc, con cháu thuộc kiểu cấu tạo từ nào ?b) Tìm những từ đồng nghĩa với từ nguồn gốc trong câu trên.c) Tìm thêm các từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc theo kiểu : con cháu, anh chị, ông bà, ... 2. Hãy nêu quy tắc sắp xếp các tiếng trong từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc.Gợi ý về các khả năng sắp xếp:- Theo giới tính (nam, nữ) : anh chị, ...- Theo bậc (bậc trên, bậc dưới) : cha anh, ... 3. Tên cá loại bánh đều được cấu tạo theo công thức "bánh + x" : bánh rán, bánh nếp, bánh dẻo, bánh nướng, bánh gối, bánh tôm, bánh tẻ, bánh gai, bánh xốp, bánh khúc, bánh khoai, ... Theo em, các tiếng đứng sau (kí hiệu x) trong những từ ghép trên có thể nêu những đặc điểm gì để phân biệt các thứ bánh với nhau ? Hãy nêu ý kiến của em bằng cách điền những tiếng thích hợp vào các chỗ trống trong bảng sau : 

Nêu cách chế biến bánh	(bánh) rán, ...
Nêu tên chất liệu của bánh	(bánh) nếp, ...
Nêu tính chất của bánh	(bánh) dẻo, ...
Nêu hình dáng của bánh	(bánh) gối, ...

 4. Từ láy được in đậm trong câu sau miêu tả cái gì ?Nghĩ tủi thân, công chúa Út ngồi khóc thút thít.(Nàng Út làm bánh ót)Hãy tìm những từ láy khác có cùng tác dụng ấy. 5. Thi tìm nhanh các từ láy:a) Tả tiếng cười, ví dụ: khanh kháchb) Tả tiếng nói, ví dụ: ồm ồmc) Tả dáng điệu, ví dụ: lom khom Lời giải:

I - Từ là gì ?

Câu 1 trang 13 - SGK Ngữ Văn 8 tập 1 : Lập danh sách các tiếng và danh sách các từ trong câu sau, biết rằng mỗi từ được phân cách với từ khác bằng dấu gạch chéo.

- Các tiếng: thần, dạy, dân, cách, trồng, trọt, chăn, nuôi, và, cách, ăn, ở.

- Các từ: thần, dạy, dân, cách, trồng trọt, chăn nuôi, và, cách, ăn ở.

 

Câu 2 trang 13 - SGK Ngữ Văn 8 tập 1 : Các đơn vị được gọi là tiếng và từ có gì khác nhau ?

- Tiếng là âm thanh được phát ra. Mỗi tiếng là một âm tiết.

- Từ là đơn vị nhỏ nhất có nghĩa tạo thành câu.

- Tiếng cấu tạo nên từ, từ cấu tạo nên câu. Một tiếng được coi là từ khi nó có nghĩa và cấu tạo thành câu.

Ghi nhớ :

Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để đặt câu.

 

 

II - Từ đơn và từ phức

Câu 1 trang 13 - SGK Ngữ Văn 8 tập 1 : Dựa vào những kiến thức đã học ở bậc Tiểu học, hãy điền các từ trong câu vào bảng dưới đây:

Bảng phân loại

Kiểu cấu tạo từ		Ví dụ
Từ đơn		từ; đấy; nước; ta; chăm; nghề; và; có; tục; ngày; Tết; làm.
Từ phức	Từ ghép	chăn nuôi; bánh chưng; bánh giầy
	Từ láy	trồng trọt

 Câu 2 trang 14 - SGK Ngữ Văn 8 tập 1 : Cấu tạo của từ ghép và từ láy có gì giống nhau và có gì khác nhau ?- Giống nhau: cả 2 đều là từ phức gồm 2 tiếng trở lên- Khác nhau:+ Từ ghép: ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa+ Từ láy: có quan hệ láy âm giữa các tiếng với nhau. 

Ghi nhớ :- Tiếng là đơn vị cấu tạo nên từ.- Từ chỉ gồm một tiếng là từ đơn. Từ gồm hai hoặc nhiều tiếng là từ phức.- Những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa được gọi là từ ghép. Còn những từ phức có quan hệ láy âm giữa các tiếng được gọi là từ láy.

 III - Luyện tậpCâu 1 trang 14 - SGK Ngữ Văn 8 tập 1 : Đọc câu sau và thực hiện các nhiệm vụ bên dưới:[...] Người Việt Nam ta - con cháu vua Hùng - khi nhắc đến nguồn gốc của mình, thường xưng là con Rồng cháu Tiên.(Con Rồng cháu Tiên)a) Các từ nguồn gốc, con cháu thuộc kiểu cấu tạo từ: từ ghépb) Những từ đồng nghĩa với từ nguồn gốc trong câu trên là: nguồn cội, gốc rễ, gốc tích, ...c) Các từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc theo kiểu con cháu, anh chị, ông bà : anh em, cậu mợ, cô dì, chú bác ... Câu 2 trang 14 - SGK Ngữ Văn 8 tập 1 : Quy tắc sắp xếp các tiếng trong từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc- Theo giới tính: nam trước - nữ sau: ông bà, cha mẹ, anh chị, ...- Theo bậc: theo vai vế, người trên trước - người dưới sau: mẹ con, bà cháu, ... Câu 3 trang 14 - SGK Ngữ Văn 8 tập 1 : Các tiếng đứng sau (kí hiệu x) trong những từ ghép trên có thể nêu những đặc điểm: 

Nêu cách chế biến	bánh rán, bánh nướng, bánh hấp, bánh nhúng, ...
Nêu tên chất liệu của bánh	bánh nếp, bánh tôm, bánh tẻ, bánh khoai, ...
Nêu tính chất của bánh	bánh dẻo, bánh xốp, bánh phồng, ...
Nêu hình dáng của bánh	bánh gối, bánh sừng bò, bánh tai voi, ...

 Câu 4 trang 15 - SGK Ngữ Văn 8 tập 1 : Từ láy được in đậm trong câu sau miêu tả cái gì ?- Từ láy in đậm trong câu trên miêu tả tiếng khóc nhỏ, không liên tục, xen với tiếng xịt mũi.- Những từ láy khác có cùng tác dụng là: sụt sùi, rưng rức, tấm tức, ... Câu 5 trang 15 - SGK Ngữ Văn 8 tập 1 : Thi tìm nhanh các từ láy :a) Tả tiếng cười: khúc khích, sặc sụa, ha hả, ...b) Tả tiếng nói: khe khẽ, thủ thỉ, làu bàu, ...c) Tả dáng diệu: mềm mại, thướt tha, lóng ngóng, ... Giải các bài tập Bài 1 SGK Ngữ văn 6 •Con Rồng cháu Tiên •Bánh chưng, bánh giầy •Từ và cấu tạo của từ tiếng việt •Giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt