Sông Cầu - .vn

• Trang chủ
• Tra cứu tài liệu
• Đóng góp
• Giới thiệu

Đăng nhập Đăng ký Sông Cầu

1. Trang chủ
2. Danh sách tài liệu
3. Chi tiết

Wikipedia Tác giả Cập nhật: 22/08/2013

Thị xã Sông Cầu là một thị xã ở phía cực bắc của tỉnh Phú Yên.

Phía bắc giáp thành phố Quy Nhơn và huyện Vân Canh của tỉnh Bình Định, đông giáp biển Đông với bờ biển dài 80Km, tây giáp huyện Đồng Xuân, nam giáp huyện Tuy An, phía Tây Bắc còn có một phần đất giáp với huyện Vân Canh tỉnh Bình Định.

Diện tích: 48.928,48 hécta. Dân số: 101.521 (2009) người.

Sông Cầu là nằm ở ven biển địa đầu của tỉnh Phú Yên.Đồi núi chiếm đa số, xen kẽ là một số cánh đồng lúa nhỏ như: Long Phước (xã Xuân Lâm), Thạch Khê (xã Xuân Lộc), Bình Thạnh (xã Xuân Bình).Nơi đây có chiều dài đường bờ biển lớn nhất tỉnh Phú yên ( 80km),do chính thế đã tạo cho nơi đây nhiều cảnh đẹp từ Vịnh Xuân Đài, Đầm Cù Mông.Trên địa bàn còn có một số bán đảo lớn như: Xuân Thịnh (xã Xuân Thịnh và xã Xuân Phương), Xuân Hải (xã Xuân Hải, xã Xuân Hoà và mảng phía đông của xã Xuân Cảnh). Nơi đây còn nổi tiếng với nhiều bãi biển đẹp.

Đất sản xuất: 22.992,35 ha, bao gồm:

Đất nông nghiệp: 4.964,84 ha

Đất lâm nghiệp: 16.877,30 ha

Đất nuôi trồng thủy sản: 892 ha

Đất sản xuất muối: 176,20 ha

Đất sản xuất khác: 82,01 ha

Đất cư trú: 462,52 ha

Đất ở đô thị: 186,4 ha

Đất ở nông thôn: 276,12 ha

Đất chuyên dùng: 860,64 ha

Đất của tôn giáo, tín ngưỡng: 19,67 ha

Đất nghĩa trang, nghĩa địa: 193 ha

Đất sông suối và mặt nước: 2.366,19 ha

Đất chưa sử dụng: 21.835,63 ha

Thị xã Sông Cầu gồm 4 phường:

Phường Xuân Đài

Phường Xuân Phú

Phường Xuân Thành

Phường Xuân Yên

và 10 xã:

Xã Xuân Bình

Xã Xuân Cảnh

Xã Xuân Hải

Xã Xuân Hòa

Xã Xuân Lâm

Xã Xuân Lộc

Xã Xuân Phương

Xã Xuân Thịnh

Xã Xuân Thọ 1

Xã Xuân Thọ 2

Năm 1611, địa danh Sông Cầu lần đầu tiên được xuất hiện thuộc huyện Đồng Xuân, phủ Trấn Biên.

Từ năm 1888-1889, tỉnh lỵ Phú Yên đặt tại Vũng Lắm (nay thuộc phường Xuân Đài, Sông Cầu, thị xã Sông Cầu). Từ năm 1899-1945, tỉnh lỵ được chuyển đến tại Long Bình.

Năm 1954, chính quyền Việt Nam Cộng Hòa thành lập Nha đại diện hành chánh Sông Cầu. Năm 1957, thành lập quận Sông Cầu.

Sau năm 1975, với chính quyền mới, quận Sông Cầu được xác nhập với Đồng Xuân, lập ra huyện Đồng Xuân.

Năm 1977, Đồng Xuân với Tuy An được nhâp lại thành huyện Xuân An. Đến năm 1978 thì lại tách ra lại thành Tuy An và Đồng Xuân.

Năm 1985, huyện Đồng Xuân lại tách ra thành 2 huyện là Đồng Xuân và Sông Cầu ngày nay.

Trước đây Sông Cầu có 4 xã: Xuân Lộc, Xuân Cảnh, Xuân Thịnh, Xuân Thọ và thị trấn Sông Cầu. Sau được tách ra, chia Xuân Lộc thành ba xã: Xuân Lộc, Xuân Hải và Xuân Bình. Xuân Cảnh được tách thành hai xã: Xuân Cảnh và Xuân Hoà. Xuân Thọ được chia thành Xuân Thọ 1 và Xuân Thọ 2. Một phần thị trấn Sông Cầu và một phần Xuân Thịnh lập thành xã Xuân Phương. Năm 2005 thành lập xã Xuân Lâm từ thị trấn Sông Cầu.

Vào ngày 27 tháng 8 năm 2009, huyện Sông Cầu được nâng lên thành thị xã trực thuộc tỉnh Phú Yên trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện. Khu vực thị trấn Sông Cầu trước kia được điều chỉnh để hình thành nên 4 phường.

Qua làng Tân Thạnh, nhớ đảnh Xuân Đài Làng Tân Thạnh nằm bên quốc lộ 1A, cách TP Tuy Hòa khoảng 40km về phía bắc, nay thuộc phường Xuân Đài, TX Sông Cầu. Đây là một làng cổ được hình thành vào loại sớm nhất ở Phú Yên. Địa bạ triều Nguyễn lập dưới thời vua Gia Long vào những năm 1814-1815 đã chép: “Tân Thạnh thôn: Đông giáp núi, Tây giáp địa phận thôn Triều Sơn, Nam giáp xã Xuân Đài, Bắc giáp địa phận thôn An Vĩnh”. Đây cũng là một trong 176 làng cổ ở Phú Yên được lập địa bạ thời bấy giờ. Vì thế, tại làng Tân Thạnh hiện nay còn dấu tích của một hệ thống các công trình kiến trúc cổ như đình, chùa, đền, miếu tương đối phong phú. Sự hình thành và phát triển của làng Tân Thạnh gắn liền với thương cảng cổ Vũng Lắm mà biểu hiện rõ nhất là về mặt thành phần dân cư. Ở Tân Thạnh ngoài cộng đồng người Việt thì còn có cả cộng đồng người Hoa. Người Hoa đến sinh sống tại làng Tân Thạnh trong nhiều thời kỳ lịch sử khác nhau. Những nhóm người Hoa đến sinh sống ở Tân Thạnh sớm nhất hầu như không còn mối liên hệ nào với quê hương bản quán – đó chính là người Minh Hương. Trong khi đó, cộng đồng người Hoa hiện nay ở Tân Thạnh đến đây vào khoảng nửa cuối thế kỷ XIX do điều kiện làm ăn thuận lợi. Vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, người Hoa chiếm khoảng một nửa dân số ở làng Tân Thạnh, bao gồm các dòng họ Diệp, Dương, Ngô… Trong đó tổ tiên họ Diệp, họ Dương vốn gốc người Hải Nam đến Phú Yên vào khoảng giữa thế kỷ XIX. Phần lớn người Hoa đến làm ăn, buôn bán ở Tân Thạnh đều trở nên giàu có, nhiều người giữ vai trò quan trọng trong cộng đồng người Hoa như ông Diệp Năng Xi từng làm Ban trưởng người Hoa ở Phú Yên vào những năm đầu thế kỷ XX. Cho đến giữa thế kỷ XX, do những biến động nhiều mặt về kinh tế, chính trị, xã hội, cộng đồng người Hoa ở Tân Thạnh bắt đầu di chuyển đến những nơi khác để làm ăn, sinh sống, vì thế số lượng người Hoa ở Tân Thạnh bắt đầu giảm dần. Hiện nay, người Hoa ở làng Tân Thạnh chỉ còn lại một số lượng nhỏ.Làng Tân Thạnh nằm ở một vị trí thuận lợi, đây là đầu mối giao thông cả về đường bộ và đường thủy. Từ làng Tân Thạnh có thể đi đến nhiều địa phương trong phạm vi toàn tỉnh cũng như trên phạm vi cả nước một cách dễ dàng. Về đường thủy, cảng Vũng Lắm nằm ngay phía trước làng Tân Thạnh là đầu mối giao thông quan trọng nhất của vùng đất Phú Yên dưới thời kỳ phong kiến. Từ hải cảng này tàu thuyền đi ra biển qua cửa Xuân Đài để đến các hải cảng khác khắp cả nước. Ngoài ra, tàu thuyền từ Vũng Lắm ra cửa Tiên Châu rồi có thể theo sông Cái đi ngược lên các vùng phía tây của Phú Yên.Nằm ở một vị trí giao thông thuận lợi nên sự hình thành và phát triển của làng Tân Thạnh gắn liền với nhiều sự kiện kiện liên quan đến lịch sử của vùng đất Phú Yên cũng như của cả nước. Cuối thế kỷ XVIII, khu vực làng Tân Thạnh là nơi xảy ra nhiều trận đánh trong cuộc chiến tranh giữa quân nhà Tây Sơn với quân chúa Nguyễn. Vào khoảng tháng 6/1775, tướng Tống Phước Hiệp của chúa Nguyễn Phước Thuần đánh chiếm Phú Yên, quân bộ và quân thủy đều đóng tại khu vực Xuân Đài. Nhưng tháng 8 năm đó, đội quân này bị quân Tây Sơn đánh bại, phải lui vào Hòn Khói (Khánh Hòa). 18 năm sau, tháng 6/1793, Nguyễn Ánh đích thân chỉ huy đại quân đánh chiếm Phú Yên. Đến tháng 4/1794, Phú Yên bị quân Tây Sơn giành lại. Tháng 6/1800, quân của Nguyễn Ánh tiếp tục đánh chiếm Phú Yên, thủy quân đóng tại Vũng Lắm. Nhưng đến tháng 4/1801, quân Tây Sơn bí mật đột kích Vũng Lắm, tướng của của Nguyễn Ánh là Lưu Tiến Hòa bị tử trận, quân Nguyễn Ánh thua to. Nhưng không lâu sau đó quân của Nguyễn Ánh đánh bại quân Tây Sơn, đồng thời tiêu diệt cả vương triều Tây Sơn để lập ra vương triều Nguyễn.Đầu thế kỷ XIX, tại Vũng Lắm đã diễn ra hoạt động ngoại giao đầu tiên giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Năm 1832, phái đoàn ngoại giao Hoa Kỳ do Edmund Robert và George Thompson mang theo thư của Tổng thống Andrew Jackson đến Vũng Lắm. Vua Minh Mạng cử Ngoại lang Nguyễn Tri Phương và Tư vụ Lý Văn Phức đến cùng quan tỉnh Phú Yên tiếp đón. Phái đoàn Hoa Kỳ cho biết họ đến đây để xin giao hảo thông thương. Khi dịch quốc thư ra Hán Việt thì có chỗ không hợp thức nên vua Minh Mạng giao quyền Lãnh thương bạc (cơ quan ngoại giao) trả lời không có gì trở ngại trong việc thông thương, nhưng phải tuân theo pháp luật của nước ta và lần sau nếu có đến thì vào vụng Sơn Trà cho tiện. Vào năm 1885, cuộc khởi nghĩa hưởng ứng phong trào Cần Vương do Lê Thành Phương lãnh đạo nổ ra ở Phú Yên, Vũng Lắm được nghĩa quân chọn đặt căn cứ thủy quân. Từ Vũng Lắm, lực lượng nghĩa quân tiến theo đường thủy vào các tỉnh Nam Trung Bộ như Khánh Hòa, Bình Thuận. Vũng Lắm đồng thời cũng là đầu mối tiếp nhận lương thực, vũ khí từ bên ngoài. Lo sợ sự lớn mạnh của nghĩa quân Cần Vương, tháng 6/1887, quân viễn chinh dưới sự chỉ huy của Chevreux, Tirant và Trần Bá Lộc đã đổ bộ vào vịnh Xuân Đài để đàn áp cuộc khởi nghĩa. Căn cứ của nghĩa quân đóng ở vịnh Xuân Đài do Bùi Giảng chỉ huy nhanh chóng bị thất thủ, hai tuần sau đó cuộc khởi nghĩa bị dập tắt. Các thủ lĩnh chỉ huy của cuộc khởi nghĩa bị bắt và bị hành hình, trong đó có Ngô Kiêm Ký, một Hoa kiều tại Vũng Lắm chuyên cung cấp vũ khí cho quân khởi nghĩa.Đến cuối thế kỷ XIX, Vũng Lắm lại trở thành một thương cảng nhộn nhịp, thực dân Pháp lập Sở Thương Chánh ngay tại Vũng Lắm để tăng cường hoạt động thương mại thông qua đường thủy. Do vậy, vào năm 1888, thủ phủ của Phú Yên lúc bấy giờ đang đóng tại thành An Thổ đã được chuyển về làng Tân Thạnh. Nhưng chỉ một năm sau đó, bộ máy quan lại phong kiến lại chuyển về thành An Thổ vì lúc này toàn bộ hoạt động của người Pháp đã chuyển ra khu vực trung tâm TX Sông Cầu hiện nay.Mặc dầu là địa bàn xảy ra nhiều sự kiện lịch sử nhưng những dấu tích về các sự kiện trên không còn nhiều. Chỉ còn lại dấu tích một con đường cổ còn khá rõ. Con đường này bắt đầu từ khu vực làng Triều Sơn, chạy men theo sườn núi phía sau làng Tân Thạnh để lên đỉnh Xuân Đài, sau đó đổ dốc xuống khu vực Đồng Đèo ở xã An Dân thuộc huyện Tuy An. Đây là con đường đá được xây đắp công phu, tương truyền là con đường quân sự được hình thành trong cuộc chiến tranh giữa nhà Tây Sơn với nhà Nguyễn. Sau đó đoạn đường này đã trở thành một phần trong tuyến đường thiên lý Bắc – Nam. Do vị thế địa lý nên đoạn đường đi qua đỉnh núi Xuân Đài có một vị thế hiểm yếu, vì thế ngay tại đỉnh Xuân Đài có một pháo đài cổ có đặt hai khẩu súng thần công để canh giữ đoạn đường này. Đến nay hai khẩu súng không còn và pháo đài thì cũng đã trở thành phế tích, nhưng hình ảnh về một pháo đài cổ thì vẫn còn lưu truyền trong dân gian: “Ngó ra ngoài đảnh Xuân Đài/ Thấy hai ông súng nằm dài giữa truông”. Trước đây dốc Xuân Đài là đèo dốc hiểm trở, vượt qua được dốc Xuân Đài được xem như vượt qua được thử thách khó khăn: “Đèo nào cao bằng đèo Phú Cốc/ Dốc nào ngược bằng dốc Xuân Đài/ Đèo cao, dốc ngược đường dài/ Anh còn qua đặng huống chi vài lạch sông”. Đến đầu thế kỷ XX, đoạn đường đi qua dốc Xuân Đài không còn đáp ứng được nhu cầu đi lại của nhiều phương tiện vận tải lớn vì thế người Pháp đã nắn lại đoạn đường này chạy dọc ven biển qua trước làng Tân Thạnh, qua Gành Đỏ, vào dốc Vườn Xoài rồi nhập vào con đường cũ tại khu vực Đồng Đèo. Hiện nay, con đường này còn dấu tích một vài đoạn có chiều rộng khoảng 3-4m, mặt đường lát đá, hai bên đường có các bờ thành đá rộng khoảng 2m và cao khoảng 1,5m. Hiện nay, làng Tân Thạnh đang chuyển mình đổi mới, những dấu tích về một thời kỳ lịch sử sôi động ở đây không chỉ là nguồn tư liệu để tìm hiểu về làng Tân Thạnh, về thương cảng cổ Vũng Lắm mà còn là những nguồn tư liệu để góp phần tìm hiểu về lịch sử và văn hóa của vùng đất Phú Yên.

Giao thông

Các tuyến đường chạy qua huyện Sông Cầu:

Quốc lộ 1A nối với huyện Tuy Phước (Bình Định) và huyện Tuy An

Quốc lộ 1D nối với thành phố Quy Nhơn (Bình Định)

Ẩm thực

Sông Cầu có rất nhiều dừa, và các sản phẩm từ dừa cũng phong phú: bánh su sê, cháo nước dừa, gà hầm nước dừa, xôi dừa, mứt dừa... Hải sản ở đây cũng đủ loại: cua, cá, sò, ốc, cá hấp, rau câu, với một hệ thống quán ăn, nhà hàng ven biển.

Sông Cầu còn có món đuông dừa chiên, là một đặc sản chỉ có ở Sông Cầu. Người ta bắt con đuông còn non (thời kỳ con đuông đang làm nhộng) đem chiên bột sau khi rửa sạch và tẩm gia vị. Món đuông chiên còn ngon hơn khi ăn với rượu gạo Mỹ Phụng.

Lễ hội

Sông Cầu có nhiều lễ hội tiêu biểu mang đậm bản sắc văn hoá địa phương như: Lễ hội cầu ngư tổ chức hàng năm ở các xã Xuân Hải, xã Xuân Hòa, xã Xuân Cảnh, xã Xuân Thịnh.

Lễ hội Sông nước Tam Giang được tổ chức vào mồng 5 và mồng 6 tháng Giêng (Âm lịch). Trong đó được chú ý nhất là cuộc đua thuyền.

Thị xã Sông Cầu có tiềm năng du lịch rất lớn, với nhiều bãi biển đẹp dọc theo quốc lộ 1D và quốc lộ 1A. Chủ yếu vẫn là các bãi tắm, khu du lịch sinh thái, và mang tính chất tự nhiên và hoang sơ.

Các bãi tắm đang được khai thác như: Bãi Chàm, Bãi Bàu, Bãi Bàng, Trùng Dương, Bãi Rạng dọc theo quốc lộ 1D. Khu du lịch sinh thái Nhật Tự Sơn, thác Cây Đu.

Và cũng có nhiều khu nổi tiếng nhưng chưa được đầu tư khai thác thỏa đáng như: Vũng Chào, Vũng Lắm, Vũng La, Vũng Me, đập Thạch Khê,...

Cùng với việc trở thành thị xã, chính quyền tại Sông Cầu mong muốn sẽ khai thác các tài nguyên du lịch dồi dào để trở thành thị xã du lịch trong tương lai.

Khu công nghiệp Đông Bắc Sông Cầu nằm ở xã Xuân Hải, được triển khai từ tháng 2 năm 2002 với tổng diện tích 315,8 ha

Nội dung cùng tác giả

• 

  Bù 1 (hệ nhị phân)

• 

  Axít oxalic

• 

  Chi Kniphofia

• 

  Bộ Cá vược

• 

  Cá sấu Ấn Độ giả

• 

  Sông Lô

• 

  Khí đồng hành

• 

  Họ Cá tuyết sông

• 

  Lớp Cá vây thùy

• 

  Hồ Thang Hen