Sự Thật Pho Tượng Khổng Tử Nổi Tiếng Linh Thiêng ở Văn Miếu

Kho tri thức Sự thật pho tượng Khổng Tử nổi tiếng linh thiêng ở Văn Miếu

(Kiến Thức) - Văn Miếu Thăng Long là công trình thờ tự Khổng Tử đầu tiên được nhà nước phong kiến tập quyền Việt Nam xây dựng. Tại đây hiện còn lưu giữ bức tượng người được tôn là Thánh sư Nho giáo và xung quanh bức tượng này có nhiều bí ẩn thú vị.

Lê Thái Dũng 05/01/2019 19:08 Theo chính sử, vào năm Canh Tuất niên hiệu Thần Vũ thứ 2 (1070), “mùa thu, tháng 8, làm Văn Miếu, đắp tượng Khổng Tử, Chu Công và Tứ phối, vẽ tượng Thất thập nhị hiền, bốn mùa cúng tế” (Đại Việt sử ký toàn thư). Như vậy, đây là sự kiện đánh dấu Nho giáo đã được chính quyền phong kiến Việt Nam bắt đầu coi trọng, đề cao. Ngoài tượng Khổng Tử và Chu Công còn có tứ phối gồm bốn học trò nổi tiếng của Khổng Tử là Nhan Tử (Nhan Hồi), Tăng Tử (Tăng Sâm), Tử Tư (Khổng Cấp), Mạnh Tử (Mạnh Kha) và thất thập nhị hiền, tức 72 học trò giỏi của ông. Việc thờ cúng Khổng Tử và các tiền hiền ở Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử chủ yếu mô phỏng theo nghi thức thờ cúng ở Trung Quốc. Trong Văn Miếu ở Thăng Long, ngoài thờ Khổng Tử và các hiền triết Trung Hoa ra, sau này còn có một số người Việt Nam được đưa vào phối thờ mà nổi tiếng nhất là Chu Văn An, một vị Nho học đời Trần, từng giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám và biên soạn sách Tứ thư thuyết ước, sách quảng bá đạo Nho. Việc thờ cúng ở Văn Miếu không hẳn giống hoạt động của một tôn giáo, nhưng được xem như một trong những nghi thức tế lễ quốc gia.

Cổng vào di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội). (Hình minh họa – Nguồn: mitsuwatravel.com).

Qua thời gian và những biến động lịch sử, Văn Miếu nhiều lần được tu sửa, mở rộng, xây dựng thêm một số công trình khác. Vua chúa rất quan tâm đến việc gìn giữ, bảo vệ Văn Miếu; đến thời Hậu Lê, nhất là vào thời Lê Trung hưng vua Lê chúa Trịnh thường cho tu sửa Văn Miếu, Quốc Tử Giám và làm bái yết tại đây. Thí dụ như vào năm Ất Hợi niên hiệu Chính Hoà thứ 16 (1695), “mùa đông tháng 10 chúa Trịnh Căn đến nhà Thái học, bái yết Tiên Thánh, nhân làm thơ ca tụng đạo đức thánh nhân, khắc và bia dựng ở nhà Thái học (Đại Việt sử ký tiền biên). Bài thơ này được khắc trên bia đá, sau lại được khắc trên biển gỗ, nay vẫn còn, nội dung bằng chữ Nôm như sau: Đạo thống tường xem nhật nhật minh, Vậy nên biểu lập trước trung đình. Tôn nghiêm vốn có bề phương chính, Trân trọng nào sai mức đất bằng, Rộng chứa văn chương hằng rỡ rỡ. Tỏ ghi đức giáo hãy rành rành Vững bên sóc sóc đồng thiên địa, Thấy thấy ai là chẳng ngưỡng thành. Từ thời Lý đã lập Văn Miếu, đắp tượng thờ Khổng Tử để thờ phụng, nhưng qua nhiều triều đại, do quan niệm rằng sinh thời Khổng Tử giữ chức Tư khấu ở nước Lỗ, coi về việc hình phạt nên trang phục tượng thờ được tạc theo phẩm phục của quan Tư khấu. Mãi đến tháng 12 năm Ất Hợi niên hiệu Cảnh Hưng thứ 16 (1775), theo lời tâu trình của một đại thần, vua Lê Hiển Tông đã sai chế lại trang phục cho bức tượng Khổng Tử theo trang phục của vua. Sách Đại Việt sử ký tục biên cho biết như sau: “Bắt đầu chế mũ miện, áo cổn mặc vào tượng đức thánh Khổng Tử thờ ở Văn Miếu. Tham tụng Nguyễn Huy Nhuận nói: “Thánh nhân là thầy của đế vương muôn đời, mà lễ phục vẫn dùng phẩm phục quan Tư khấu, không tỏ được lòng tôn sùng”. Bèn đổi làm mũ miện, áo cổn là phẩm phục của vương giả để thờ”.

Tượng thờ Khổng Tử tại điện Đại Thành - Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội. (Hình minh họa – Nguồn: Wikimapia).

Về bức tượng Khổng Tử hiện tại ở Văn Miếu thì chắc chắn được tạo lại vào năm Kỷ Dậu niên hiệu Vĩnh Khánh thứ nhất (1729) đời Lê Phế Đế; theo biển đề dưới chân tượng bằng chữ Hán đã cho biết nội dung như sau: “Thuận An phủ thự Đồng tri phủ Nguyễn Kim Hoa, Gia Phúc huyện, Bá Thủy xã nhân tạo Tiên Thánh tượng. Vĩnh Khánh nhất niên bát nguyệt sơ bát nhật”. Phía cuối đề chữ “Biển” khá lớn. Nghĩa là: Quyền Tri phủ phủ Thuận An, người xã Bá Thủy, huyện Gia Phúc tạo tượng Tiên Thánh, ngày 8 tháng 8 năm Vĩnh Khánh thứ nhất. Biển”. Biển đề trên bệ tượng thờ Khổng Tử được sơn son thiếp vàng, hình chữ nhật, hai góc trên vát chéo, chiều dài chừng 35cm, chiều cao 27 cm, được đặt trên giá đỡ bằng gỗ. Đây cũng có thể xem như một trong những bức tượng Khổng Tử có niên đại sớm nhất hiện nay ở nước ta, tuy nhiên bức tượng này ban đầu không phải được đặt tại Văn Miếu Thăng Long mà được đưa từ nơi khác về. Sử sách cho biết, vào năm Mậu Thìn (1808) khi cho xây dựng Văn miếu ở kinh đô Huế, vua Gia Long đã quyết định thay bài vị thay cho tượng và tranh thờ để cho việc thờ phụng Khổng Tử và học trò của Ngài được trang nghiêm hơn. Triều đình cũng xuống chiếu cho các địa phương, nơi nào có Văn miếu thì đặt bài vị (gọi là thần vị) Tiên sư để thờ, nếu trước đó đã có tượng (thần tượng) thì phải chọn nơi đất sạch mà đem chôn đi và thay bằng thần vị để thờ. Trong sách Đại Nam thực lục có ghi lời vua Gia Long nói với các quần thần như sau: “Trong Văn miếu trước có tượng, hiệu là Văn Tuyên vương, trẫm nghĩ rằng tước vương tuy trọng nhưng không hợp nghĩa tôn thầy, tượng tuy cổ thật, song gần như là khinh nhờn. Đó là vì khi bắt đầu gây dựng còn noi theo chế độ các đời trước, chưa rỗi chỉnh đốn lại. Nay bàn lễ xét văn là trách nhiệm ở trẫm, bọn khanh nên hiểu ý trẫm, tâu bày việc đó cho trẫm nghe. Bầy tôi xin theo chế độ nhà Minh, đổi làm bài vị, xưng là Chí Thánh tiên sư Khổng Tử cho hợp lệ ý. Vua cho là phải”. Như vậy Văn Miếu Thăng Long từ thế kỷ XIX không còn tượng thờ mà chỉ có bài vị mà thôi. Mãi về sau này, vào năm 1960 trong quá trình khảo sát, kiểm kê hiện vật tại các di tích trên địa bàn Hà Nội, ngành văn hóa Thủ đô đã tìm thấy tại huyện Từ Liêm bộ tượng Khổng Tử, Tứ phối mang phong cách nghệ thuật điêu khắc thế kỷ XVIII và quyết định đưa về đặt tại điện Đại Thành trong khu vực Văn Miếu từ đó đến nay. Phía sau bức tượng Khổng Tử có khám thờ, trên có ngai và bài vị đề hàng chữ: “Đại Thành Chí Thánh Tiên sư Khổng Tử thần vị”. Đây chính là bài vị thờ (thần vị) được tạo tác theo chiếu chỉ của vua Gia Long năm Mậu Thìn (1808) về việc thờ phụng tại Văn miếu trên cả nước. #Khổng Tử #tượng Khổng Tử #thờ cúng Khổng Tử #Văn Miếu #Quốc Tử Giám

Bài liên quan

Vì sao Khổng Tử nói: Sáng nghe Đạo, tối chết cũng cam lòng?

Từ vụ trường Nam Trung Yên, ngẫm 20 "lời vàng" của Khổng Tử

3 con giáp được cát tinh soi chiếu, vận thế vụt sáng nhất năm 2019

Kho tri thức Vì sao Khổng Tử nói: Sáng nghe Đạo, tối chết cũng cam lòng?

Hoàng hôn, trong chùa tĩnh lặng yên ả, nơi lư hương khói hương tràn đầy, các hòa thượng đang dùng bữa tối.

Sách chép rằng, Khổng Tử sau khi đến bái kiến Lão Tử, trở về nhà ba ngày sau trầm mặc không nói lời nào, cuối cùng chỉ nói một câu… Sau này, Khổng Tử viết trong Luận ngữ: “Triêu văn đạo, tịch khả tử”, nghĩa là buổi sáng được nghe Đạo, buổi tối chết cũng cam lòng. Vậy vì sao Khổng Tử lại trân quý Đạo ấy hơn cả sinh mệnh của mình?

Xem chi tiết Kho tri thức Từ vụ trường Nam Trung Yên, ngẫm 20 "lời vàng" của Khổng Tử

(Kiến Thức) - Những lời răn về cách xử thế của Khổng Tử đặc biệt đúng khi vận vào các giáo viên phạm lỗi trong vụ việc Trường Tiểu học Nam Trung Yên.

Được mệnh danh là thầy của muôn đời, Khổng Tử (551 – 479 TCN) là người sáng lập ra Khổng giáo với hệ thống triết học có ảnh hưởng rất sâu rộng đến tư tưởng và đời sống của các dân tộc Đông Á, trong đó có Việt Nam. Dù được đưa ra cách đây 2.500 năm, nhiều quan điểm của Khổng Tử vẫn mang ý nghĩa thời sự. Nhân vụ việc vi phạm chuẩn mực đạo đức của Hiệu trưởng, Hiệu phó Trường Tiểu học Nam Trung Yên (Cầu Giấy, Hà Nội) đang làm nóng dư luận, cùng điểm lại 10 câu nói đáng suy ngẫm của Khổng Tử về vai trò của giáo dục và phẩm chất của người làm thầy: Xem chi tiết Kho tri thức 3 con giáp được cát tinh soi chiếu, vận thế vụt sáng nhất năm 2019

Đây là 3 con giáp được Thần Tài đưa lối nên có vận đỏ như son, tiền đổ đầy két trong năm Kỷ Hợi 2019.

Tuổi Mão: Nhờ có quý nhân giúp đỡ nên vận thế của người tuổi Mão trong năm 2019 khá tốt. Con giáp này sẽ có được sự tín nhiệm của cấp trên, quý nhân theo sát chân phù trợ.

Nhờ sự giúp đỡ này, họ càng có nhiều lời mời hấp dẫn, cơ hội thành công ngay trước mắt.

Nếu thành công, họ có thể vươn tới vị trí mới, khiến ai cũng trầm trồ ngợi khen.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Tập tục kỳ dị của bộ tộc hoang dã sống giữa rừng Amazon

Sống giữa rừng mưa Amazon, tộc người Shuar lưu giữ những truyền thống độc đáo và thế giới quan gắn chặt thiên nhiên.

Mở mộ nữ quý tộc thời Đường, choáng với đồ tùy táng bên trong

Nữ quý tộc thời nhà Đường được chôn cất cùng đồ trang sức vàng cài trên tóc, giúp hé lộ nhiều thông tin khảo cổ thú vị.

Tàu cổ 4 thiên niên kỷ hé lộ hoạt động giao thương thời Hy Lạp

Xác tàu chở hàng cổ đại mang theo gốm, dụng cụ đá obsidian, giúp các nhà khảo cổ hiểu rõ hơn về hoạt động thương mại ven biển vùng Aegean.

Dấu ấn 3.300 năm của nền văn minh Dilmun trên mặt nạ gốm sứ cổ

Mặt nạ gốm sứ 3.300 năm tuổi được tìm thấy ở Bahrain trong một ngôi mộ thuộc nền văn minh Dilmun.

Kỳ lạ kèn chiến thời Đồ Sắt được khai quật tại Norfolk

Phát hiện kèn đồng cổ xưa có thể liên quan đến nữ hoàng Boudica, giúp các nhà sử học khám phá âm nhạc và chiến tranh của bộ tộc Celtic cổ đại.

Ghé thăm vùng đất hội tụ của 'Big Five' châu Á

Vườn quốc gia Kaziranga (Ấn Độ) là một trong những vùng đất hoang dã nổi bật nhất Nam Á, nơi nhiều loài vật quý hiếm sinh sống trong cảnh thiên nhiên ngoạn mục.

Cảnh quan tráng lệ ở nơi có khối núi đá vôi cao nhất châu Âu

Vườn quốc gia Pyrénées – Mont Perdu (Pháp - Tây Ban Nha) là vùng núi hùng vĩ, nơi thiên nhiên và lịch sử văn hóa giao thoa độc đáo.

Bí mật lịch sử của ngôi chùa được ví như đóa sen thanh tịnh của Thăng Long

Nằm giữa phố phường nhộn nhịp của Hà Nội, chùa Liên Phái lưu giữ nhiều lớp trầm tích lịch sử và văn hóa của kinh thành Thăng Long xưa.

Chân dung nhân vật sống thọ nhất trong 108 anh hùng Lương Sơn Bạc

Nếu xét trong 108 anh hùng Lương Sơn Bạc của Thủy Hử, thì nhân vật sống thọ nhất được đa số tài liệu và giới nghiên cứu thống nhất là An Đạo Toàn.

Tàn tích đô thị gắn với cuộc cải cách chấn động Ai Cập cổ

Amarna là thành phố cổ đặc biệt của Ai Cập, gắn liền với cuộc cải cách tôn giáo táo bạo nhất lịch sử nền văn minh này.

Đừng bỏ lỡ

Thông cáo báo chí ngày làm việc thứ hai của Đại hội XIV của Đảng

3 thời điểm 'vàng' ăn táo giúp giảm cân hiệu quả hơn

Cảnh sát bắn tỉa chốt trực bảo vệ Đại hội Đảng

Bảo vệ môi trường là động lực nội sinh của phát triển bền vững

Đào huyền mini vài trăm nghìn đồng/cành hút khách chơi Tết Bính Ngọ 2026

TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Những thực phẩm dễ bị trộn hàn the, người tiêu dùng không nên chủ quan

Hà Nội phát hiện cơ sở sản xuất giò chả sử dụng hàn the

Phát hiện, thu giữ 10 tấn thực phẩm 'bẩn' ở Hà Nội

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

Kiến thức cần biết

3 thời điểm 'vàng' ăn táo giúp giảm cân hiệu quả hơn

Chủ quan đau bụng kéo dài, người đàn ông 36 tuổi bị vỡ ruột thừa nguy kịch

Những thực phẩm dễ bị trộn hàn the, người tiêu dùng không nên chủ quan

Cấp cứu thành công một trường hợp băng huyết sau sinh nguy kịch

Trẻ 13 tuổi bị bỏng nặng do điện thoại phát nổ khi sạc

Tin mới

Ghé thăm vùng đất hội tụ của 'Big Five' châu Á

Vườn quốc gia Kaziranga (Ấn Độ) là một trong những vùng đất hoang dã nổi bật nhất Nam Á, nơi nhiều loài vật quý hiếm sinh sống trong cảnh thiên nhiên ngoạn mục.

Tập tục kỳ dị của bộ tộc hoang dã sống giữa rừng Amazon

Sống giữa rừng mưa Amazon, tộc người Shuar lưu giữ những truyền thống độc đáo và thế giới quan gắn chặt thiên nhiên.

Dấu ấn 3.300 năm của nền văn minh Dilmun trên mặt nạ gốm sứ cổ

Mặt nạ gốm sứ 3.300 năm tuổi được tìm thấy ở Bahrain trong một ngôi mộ thuộc nền văn minh Dilmun.

Bí mật lịch sử của ngôi chùa được ví như đóa sen thanh tịnh của Thăng Long

Nằm giữa phố phường nhộn nhịp của Hà Nội, chùa Liên Phái lưu giữ nhiều lớp trầm tích lịch sử và văn hóa của kinh thành Thăng Long xưa.

Chân dung nhân vật sống thọ nhất trong 108 anh hùng Lương Sơn Bạc

Nếu xét trong 108 anh hùng Lương Sơn Bạc của Thủy Hử, thì nhân vật sống thọ nhất được đa số tài liệu và giới nghiên cứu thống nhất là An Đạo Toàn.

Kỳ lạ kèn chiến thời Đồ Sắt được khai quật tại Norfolk

Phát hiện kèn đồng cổ xưa có thể liên quan đến nữ hoàng Boudica, giúp các nhà sử học khám phá âm nhạc và chiến tranh của bộ tộc Celtic cổ đại.

Tàn tích đô thị gắn với cuộc cải cách chấn động Ai Cập cổ

Amarna là thành phố cổ đặc biệt của Ai Cập, gắn liền với cuộc cải cách tôn giáo táo bạo nhất lịch sử nền văn minh này.

Cảnh quan tráng lệ ở nơi có khối núi đá vôi cao nhất châu Âu

Vườn quốc gia Pyrénées – Mont Perdu (Pháp - Tây Ban Nha) là vùng núi hùng vĩ, nơi thiên nhiên và lịch sử văn hóa giao thoa độc đáo.

Mở mộ nữ quý tộc thời Đường, choáng với đồ tùy táng bên trong

Nữ quý tộc thời nhà Đường được chôn cất cùng đồ trang sức vàng cài trên tóc, giúp hé lộ nhiều thông tin khảo cổ thú vị.

Tàu cổ 4 thiên niên kỷ hé lộ hoạt động giao thương thời Hy Lạp

Xác tàu chở hàng cổ đại mang theo gốm, dụng cụ đá obsidian, giúp các nhà khảo cổ hiểu rõ hơn về hoạt động thương mại ven biển vùng Aegean.

Phát hiện mới về xác ướp người băng Otzi

Theo nghiên cứu mới, xác ướp người băng Otzi hơn 5.300 tuổi và một người tiền sử sống ở Siberia cách đây khoảng 45.000 năm đều mang một chủng virus HPV.

Khám phá xương Homo habilis cổ đại giúp hiểu rõ nguồn gốc loài người

Bộ xương cổ nhất và hoàn chỉnh nhất của người Homo Habilis được tìm thấy mang đến những hiểu biết mới về sự tiến hóa của loài người sơ khai.

Sốc nặng về cuộc sống của người La Mã tại Pompeii

Kết quả nghiên cứu một phòng tắm công cộng ở Pompeii (Italy) của các chuyên gia chỉ ra người La Mã đã tắm trong nước bẩn và bị nhiễm chì.

Bí mật lịch sử của ngôi đền thiêng nhất kinh thành Thăng Long xưa

Đền Bạch Mã là một trong những địa điểm tâm linh nổi tiếng nhất thủ đô Hà Nội, gắn liền với lịch sử hình thành kinh đô Thăng Long.

Hình ảnh chưa từng thấy về bộ lạc bí ẩn giữa rừng Amazon

Những hình ảnh cận cảnh độc đáo giúp hiểu rõ hơn về cuộc sống của bộ lạc chưa từng tiếp xúc, nhấn mạnh tầm quan trọng của bảo vệ cộng đồng này.

Lần đầu tiên lập bản đồ chi tiết 'thế giới bị chôn giấu' ở Nam Cực

Các nhà khoa học lần đầu tiên lập bản đồ với độ chi tiết chưa từng có về bên dưới lớp băng dày của Nam Cực.

Phát hiện tranh tường cổ hé lộ tín ngưỡng phức tạp của người xưa

Những bức tranh tường từ hang động này hé lộ truyền thống nghệ thuật và tín ngưỡng phức tạp của cư dân cổ đại miền Bắc Mexico và Texas.

Chu sa đỏ trong mộ cổ, hé lộ ẩn động trời của người Scythia

Các nhà khảo cổ tìm thấy chu sa đỏ trong mộ, mở ra hiểu biết mới về nghi thức chôn cất và sử dụng chất độc trong văn hóa cổ đại Scythia.

Tộc người có nước da đỏ rực, phụ nữ để hàng trăm kiểu tóc khác nhau

Tộc người Himba là cộng đồng bản địa nổi tiếng châu Phi, gây ấn tượng mạnh với lối sống truyền thống độc đáo và bản sắc văn hóa bền vững.

Phát hiện siêu tàu Trung cổ khổng lồ ngoài khơi Đan Mạch

Các nhà khảo cổ học hàng hải ở Copenhagen đã phát hiện một "siêu tàu" thời Trung cổ "ngủ vùi" ngoài khơi bờ biển Đan Mạch khoảng 600 năm.