Sự Thật Pho Tượng Khổng Tử Nổi Tiếng Linh Thiêng ở Văn Miếu

Kho tri thức Sự thật pho tượng Khổng Tử nổi tiếng linh thiêng ở Văn Miếu

(Kiến Thức) - Văn Miếu Thăng Long là công trình thờ tự Khổng Tử đầu tiên được nhà nước phong kiến tập quyền Việt Nam xây dựng. Tại đây hiện còn lưu giữ bức tượng người được tôn là Thánh sư Nho giáo và xung quanh bức tượng này có nhiều bí ẩn thú vị.

Lê Thái Dũng 05/01/2019 19:08 Theo chính sử, vào năm Canh Tuất niên hiệu Thần Vũ thứ 2 (1070), “mùa thu, tháng 8, làm Văn Miếu, đắp tượng Khổng Tử, Chu Công và Tứ phối, vẽ tượng Thất thập nhị hiền, bốn mùa cúng tế” (Đại Việt sử ký toàn thư). Như vậy, đây là sự kiện đánh dấu Nho giáo đã được chính quyền phong kiến Việt Nam bắt đầu coi trọng, đề cao. Ngoài tượng Khổng Tử và Chu Công còn có tứ phối gồm bốn học trò nổi tiếng của Khổng Tử là Nhan Tử (Nhan Hồi), Tăng Tử (Tăng Sâm), Tử Tư (Khổng Cấp), Mạnh Tử (Mạnh Kha) và thất thập nhị hiền, tức 72 học trò giỏi của ông. Việc thờ cúng Khổng Tử và các tiền hiền ở Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử chủ yếu mô phỏng theo nghi thức thờ cúng ở Trung Quốc. Trong Văn Miếu ở Thăng Long, ngoài thờ Khổng Tử và các hiền triết Trung Hoa ra, sau này còn có một số người Việt Nam được đưa vào phối thờ mà nổi tiếng nhất là Chu Văn An, một vị Nho học đời Trần, từng giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám và biên soạn sách Tứ thư thuyết ước, sách quảng bá đạo Nho. Việc thờ cúng ở Văn Miếu không hẳn giống hoạt động của một tôn giáo, nhưng được xem như một trong những nghi thức tế lễ quốc gia.

Cổng vào di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội). (Hình minh họa – Nguồn: mitsuwatravel.com).

Qua thời gian và những biến động lịch sử, Văn Miếu nhiều lần được tu sửa, mở rộng, xây dựng thêm một số công trình khác. Vua chúa rất quan tâm đến việc gìn giữ, bảo vệ Văn Miếu; đến thời Hậu Lê, nhất là vào thời Lê Trung hưng vua Lê chúa Trịnh thường cho tu sửa Văn Miếu, Quốc Tử Giám và làm bái yết tại đây. Thí dụ như vào năm Ất Hợi niên hiệu Chính Hoà thứ 16 (1695), “mùa đông tháng 10 chúa Trịnh Căn đến nhà Thái học, bái yết Tiên Thánh, nhân làm thơ ca tụng đạo đức thánh nhân, khắc và bia dựng ở nhà Thái học (Đại Việt sử ký tiền biên). Bài thơ này được khắc trên bia đá, sau lại được khắc trên biển gỗ, nay vẫn còn, nội dung bằng chữ Nôm như sau: Đạo thống tường xem nhật nhật minh, Vậy nên biểu lập trước trung đình. Tôn nghiêm vốn có bề phương chính, Trân trọng nào sai mức đất bằng, Rộng chứa văn chương hằng rỡ rỡ. Tỏ ghi đức giáo hãy rành rành Vững bên sóc sóc đồng thiên địa, Thấy thấy ai là chẳng ngưỡng thành. Từ thời Lý đã lập Văn Miếu, đắp tượng thờ Khổng Tử để thờ phụng, nhưng qua nhiều triều đại, do quan niệm rằng sinh thời Khổng Tử giữ chức Tư khấu ở nước Lỗ, coi về việc hình phạt nên trang phục tượng thờ được tạc theo phẩm phục của quan Tư khấu. Mãi đến tháng 12 năm Ất Hợi niên hiệu Cảnh Hưng thứ 16 (1775), theo lời tâu trình của một đại thần, vua Lê Hiển Tông đã sai chế lại trang phục cho bức tượng Khổng Tử theo trang phục của vua. Sách Đại Việt sử ký tục biên cho biết như sau: “Bắt đầu chế mũ miện, áo cổn mặc vào tượng đức thánh Khổng Tử thờ ở Văn Miếu. Tham tụng Nguyễn Huy Nhuận nói: “Thánh nhân là thầy của đế vương muôn đời, mà lễ phục vẫn dùng phẩm phục quan Tư khấu, không tỏ được lòng tôn sùng”. Bèn đổi làm mũ miện, áo cổn là phẩm phục của vương giả để thờ”.

Tượng thờ Khổng Tử tại điện Đại Thành - Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội. (Hình minh họa – Nguồn: Wikimapia).

Về bức tượng Khổng Tử hiện tại ở Văn Miếu thì chắc chắn được tạo lại vào năm Kỷ Dậu niên hiệu Vĩnh Khánh thứ nhất (1729) đời Lê Phế Đế; theo biển đề dưới chân tượng bằng chữ Hán đã cho biết nội dung như sau: “Thuận An phủ thự Đồng tri phủ Nguyễn Kim Hoa, Gia Phúc huyện, Bá Thủy xã nhân tạo Tiên Thánh tượng. Vĩnh Khánh nhất niên bát nguyệt sơ bát nhật”. Phía cuối đề chữ “Biển” khá lớn. Nghĩa là: Quyền Tri phủ phủ Thuận An, người xã Bá Thủy, huyện Gia Phúc tạo tượng Tiên Thánh, ngày 8 tháng 8 năm Vĩnh Khánh thứ nhất. Biển”. Biển đề trên bệ tượng thờ Khổng Tử được sơn son thiếp vàng, hình chữ nhật, hai góc trên vát chéo, chiều dài chừng 35cm, chiều cao 27 cm, được đặt trên giá đỡ bằng gỗ. Đây cũng có thể xem như một trong những bức tượng Khổng Tử có niên đại sớm nhất hiện nay ở nước ta, tuy nhiên bức tượng này ban đầu không phải được đặt tại Văn Miếu Thăng Long mà được đưa từ nơi khác về. Sử sách cho biết, vào năm Mậu Thìn (1808) khi cho xây dựng Văn miếu ở kinh đô Huế, vua Gia Long đã quyết định thay bài vị thay cho tượng và tranh thờ để cho việc thờ phụng Khổng Tử và học trò của Ngài được trang nghiêm hơn. Triều đình cũng xuống chiếu cho các địa phương, nơi nào có Văn miếu thì đặt bài vị (gọi là thần vị) Tiên sư để thờ, nếu trước đó đã có tượng (thần tượng) thì phải chọn nơi đất sạch mà đem chôn đi và thay bằng thần vị để thờ. Trong sách Đại Nam thực lục có ghi lời vua Gia Long nói với các quần thần như sau: “Trong Văn miếu trước có tượng, hiệu là Văn Tuyên vương, trẫm nghĩ rằng tước vương tuy trọng nhưng không hợp nghĩa tôn thầy, tượng tuy cổ thật, song gần như là khinh nhờn. Đó là vì khi bắt đầu gây dựng còn noi theo chế độ các đời trước, chưa rỗi chỉnh đốn lại. Nay bàn lễ xét văn là trách nhiệm ở trẫm, bọn khanh nên hiểu ý trẫm, tâu bày việc đó cho trẫm nghe. Bầy tôi xin theo chế độ nhà Minh, đổi làm bài vị, xưng là Chí Thánh tiên sư Khổng Tử cho hợp lệ ý. Vua cho là phải”. Như vậy Văn Miếu Thăng Long từ thế kỷ XIX không còn tượng thờ mà chỉ có bài vị mà thôi. Mãi về sau này, vào năm 1960 trong quá trình khảo sát, kiểm kê hiện vật tại các di tích trên địa bàn Hà Nội, ngành văn hóa Thủ đô đã tìm thấy tại huyện Từ Liêm bộ tượng Khổng Tử, Tứ phối mang phong cách nghệ thuật điêu khắc thế kỷ XVIII và quyết định đưa về đặt tại điện Đại Thành trong khu vực Văn Miếu từ đó đến nay. Phía sau bức tượng Khổng Tử có khám thờ, trên có ngai và bài vị đề hàng chữ: “Đại Thành Chí Thánh Tiên sư Khổng Tử thần vị”. Đây chính là bài vị thờ (thần vị) được tạo tác theo chiếu chỉ của vua Gia Long năm Mậu Thìn (1808) về việc thờ phụng tại Văn miếu trên cả nước. #Khổng Tử #tượng Khổng Tử #thờ cúng Khổng Tử #Văn Miếu #Quốc Tử Giám

Bài liên quan

Vì sao Khổng Tử nói: Sáng nghe Đạo, tối chết cũng cam lòng?

Từ vụ trường Nam Trung Yên, ngẫm 20 "lời vàng" của Khổng Tử

3 con giáp được cát tinh soi chiếu, vận thế vụt sáng nhất năm 2019

Kho tri thức Vì sao Khổng Tử nói: Sáng nghe Đạo, tối chết cũng cam lòng?

Hoàng hôn, trong chùa tĩnh lặng yên ả, nơi lư hương khói hương tràn đầy, các hòa thượng đang dùng bữa tối.

Sách chép rằng, Khổng Tử sau khi đến bái kiến Lão Tử, trở về nhà ba ngày sau trầm mặc không nói lời nào, cuối cùng chỉ nói một câu… Sau này, Khổng Tử viết trong Luận ngữ: “Triêu văn đạo, tịch khả tử”, nghĩa là buổi sáng được nghe Đạo, buổi tối chết cũng cam lòng. Vậy vì sao Khổng Tử lại trân quý Đạo ấy hơn cả sinh mệnh của mình?

Xem chi tiết Kho tri thức Từ vụ trường Nam Trung Yên, ngẫm 20 "lời vàng" của Khổng Tử

(Kiến Thức) - Những lời răn về cách xử thế của Khổng Tử đặc biệt đúng khi vận vào các giáo viên phạm lỗi trong vụ việc Trường Tiểu học Nam Trung Yên.

Được mệnh danh là thầy của muôn đời, Khổng Tử (551 – 479 TCN) là người sáng lập ra Khổng giáo với hệ thống triết học có ảnh hưởng rất sâu rộng đến tư tưởng và đời sống của các dân tộc Đông Á, trong đó có Việt Nam. Dù được đưa ra cách đây 2.500 năm, nhiều quan điểm của Khổng Tử vẫn mang ý nghĩa thời sự. Nhân vụ việc vi phạm chuẩn mực đạo đức của Hiệu trưởng, Hiệu phó Trường Tiểu học Nam Trung Yên (Cầu Giấy, Hà Nội) đang làm nóng dư luận, cùng điểm lại 10 câu nói đáng suy ngẫm của Khổng Tử về vai trò của giáo dục và phẩm chất của người làm thầy: Xem chi tiết Kho tri thức 3 con giáp được cát tinh soi chiếu, vận thế vụt sáng nhất năm 2019

Đây là 3 con giáp được Thần Tài đưa lối nên có vận đỏ như son, tiền đổ đầy két trong năm Kỷ Hợi 2019.

Tuổi Mão: Nhờ có quý nhân giúp đỡ nên vận thế của người tuổi Mão trong năm 2019 khá tốt. Con giáp này sẽ có được sự tín nhiệm của cấp trên, quý nhân theo sát chân phù trợ.

Nhờ sự giúp đỡ này, họ càng có nhiều lời mời hấp dẫn, cơ hội thành công ngay trước mắt.

Nếu thành công, họ có thể vươn tới vị trí mới, khiến ai cũng trầm trồ ngợi khen.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Tại sao năm 2148 người Việt có thể đón hai Tết Nguyên đán?

Năm 2148 dự kiến xuất hiện hai tháng Giêng âm lịch, tạo ra khả năng đón hai Tết Nguyên đán, phản ánh sự phức tạp của chu kỳ thiên văn và lịch truyền thống.

Bất ngờ phát hiện tàu cổ 'ngự' trên vách đá 3.000 năm trước

Một khám phá bên dưới Kolsåstoppen, một ngọn đồi phủ đầy rừng cây ở Na Uy, đã thu hút sự chú ý bởi các hình khắc trên đá được tạo ra cách đây 3.000 năm trước.

Quả trứng chứa đầy vàng 2.000 năm tuổi khiến chuyên gia sửng sốt

Một quả trứng chứa đầy những đồng tiền vàng 2.000 năm tuổi được phát hiện gây ngạc nhiên các chuyên gia.

Đêm 'kinh hoàng' của hoàng đế Napoleon trong kim tự tháp Ai Cập

Hoàng đế Napoleon danh tiếng của nước Pháp từng ngủ qua đêm trong kim tự tháp ở Ai Cập. Sau khi thức dậy, sắc mặt của ông trắng bệch, thất thần.

4 loại cây cảnh cứ mỗi lần ra hoa lại mang điềm lành

Dân gian quan niệm khi cây cảnh này nở hoa chính là "điềm lành", báo hiệu tài lộc và đại hỷ sắp đến với gia chủ.

Bí mật thuyền gỗ chở đầy vũ khí còn lưu đầy dấu vân tay

Khi nghiên cứu con thuyền Hjortspring có niên đại hơn 2.000 năm tuổi, các chuyên gia có những phát hiện quan trọng, bao gồm dấu vân tay người trong cặn hắc ín.

Bộ lịch thiên văn chính xác đến hàng nghìn năm của văn minh Maya

Giữa rừng rậm Trung Mỹ, người Maya đã xây dựng một hệ thống lịch thiên văn chính xác khiến khoa học hiện đại phải kinh ngạc.

Giai thoại sinh vật nửa người nửa ngựa nổi tiếng thần thoại Hy Lạp

Trong thần thoại Hy Lạp, nhân mã được mô tả là sinh vật nửa người nửa ngựa. Họ thường được mô tả cộc cằn, thô lỗ nhưng cũng có nhân mã thông minh, tử tế.

Vườn quốc gia Canaima hé lộ bí mật nền văn hóa cổ xưa

Các di chỉ nghệ thuật khắc đá mới phát hiện tại Canaima có thể là bằng chứng về một nền văn minh bí ẩn tồn tại hơn 4.000 năm trước.

Loài cây lá nhỏ mang năng lượng bình an, tĩnh tại hiếm có

Được ví như “Rolls Royce của tre cảnh”, loài cây này chinh phục giới chơi cây bởi từng chiếc lá mang năng lượng bình an, giúp không gian sống trở nên tĩnh tại.

Đừng bỏ lỡ

Tại sao năm 2148 người Việt có thể đón hai Tết Nguyên đán?

6 việc không làm khi tỉa chân nhang nếu muốn gia đạo yên ấm

Hội chữ Xuân Văn Miếu 2026 hút khách xin chữ ngày cận Tết

Đúng đêm Giao thừa, 3 tuổi Thần Tài rót lộc, phút chốc đổi đời

Hyundai Elantra 2027 lộ thiết kế "dị biệt" gây tranh cãi

TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Nhiều địa phương xảy ra ngộ độc Botulinum, Bộ Y tế vào cuộc

Bộ Y tế chỉ đạo xử lý khẩn vụ nghi ngộ độc sau ăn cá ủ chua tại Đà Nẵng

TP HCM phát hiện 28,8 tấn thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

Kiến thức cần biết

7 cách tẩy vết băng dính decal sạch mọi bề mặt

Cách chế biến măng khô ngày Tết ngon, an toàn, không lo hóa chất

Chuyên gia gợi ý hướng, giờ xuất hành tốt đầu năm Bính Ngọ 2026

Trứng gà bổ dưỡng nhưng ăn kiểu này phản tác dụng

Tuyệt chiêu nấu thịt đông trong veo, mềm tan cho mâm cỗ Tết

Tin mới

Loài cây lá nhỏ mang năng lượng bình an, tĩnh tại hiếm có

Được ví như “Rolls Royce của tre cảnh”, loài cây này chinh phục giới chơi cây bởi từng chiếc lá mang năng lượng bình an, giúp không gian sống trở nên tĩnh tại.

Bí mật thuyền gỗ chở đầy vũ khí còn lưu đầy dấu vân tay

Khi nghiên cứu con thuyền Hjortspring có niên đại hơn 2.000 năm tuổi, các chuyên gia có những phát hiện quan trọng, bao gồm dấu vân tay người trong cặn hắc ín.

Quả trứng chứa đầy vàng 2.000 năm tuổi khiến chuyên gia sửng sốt

Một quả trứng chứa đầy những đồng tiền vàng 2.000 năm tuổi được phát hiện gây ngạc nhiên các chuyên gia.

Giai thoại sinh vật nửa người nửa ngựa nổi tiếng thần thoại Hy Lạp

Trong thần thoại Hy Lạp, nhân mã được mô tả là sinh vật nửa người nửa ngựa. Họ thường được mô tả cộc cằn, thô lỗ nhưng cũng có nhân mã thông minh, tử tế.

Đêm 'kinh hoàng' của hoàng đế Napoleon trong kim tự tháp Ai Cập

Hoàng đế Napoleon danh tiếng của nước Pháp từng ngủ qua đêm trong kim tự tháp ở Ai Cập. Sau khi thức dậy, sắc mặt của ông trắng bệch, thất thần.

Bất ngờ phát hiện tàu cổ 'ngự' trên vách đá 3.000 năm trước

Một khám phá bên dưới Kolsåstoppen, một ngọn đồi phủ đầy rừng cây ở Na Uy, đã thu hút sự chú ý bởi các hình khắc trên đá được tạo ra cách đây 3.000 năm trước.

Vườn quốc gia Canaima hé lộ bí mật nền văn hóa cổ xưa

Các di chỉ nghệ thuật khắc đá mới phát hiện tại Canaima có thể là bằng chứng về một nền văn minh bí ẩn tồn tại hơn 4.000 năm trước.

4 loại cây cảnh cứ mỗi lần ra hoa lại mang điềm lành

Dân gian quan niệm khi cây cảnh này nở hoa chính là "điềm lành", báo hiệu tài lộc và đại hỷ sắp đến với gia chủ.

Bộ lịch thiên văn chính xác đến hàng nghìn năm của văn minh Maya

Giữa rừng rậm Trung Mỹ, người Maya đã xây dựng một hệ thống lịch thiên văn chính xác khiến khoa học hiện đại phải kinh ngạc.

Tại sao năm 2148 người Việt có thể đón hai Tết Nguyên đán?

Năm 2148 dự kiến xuất hiện hai tháng Giêng âm lịch, tạo ra khả năng đón hai Tết Nguyên đán, phản ánh sự phức tạp của chu kỳ thiên văn và lịch truyền thống.

Đền cổ Peru hé lộ bí ẩn nghi lễ hiến tế 4.000 năm trước

Các nhà khảo cổ phát hiện ngôi đền cổ có hài cốt, vật phẩm lễ vật và bức tường chạm khắc mô tả hình người, mở ra câu chuyện về nghi lễ cổ xưa.

Khám phá thiên đường của muôn loài giữa Thái Bình Dương

Khu bảo tồn động thực vật Malpelo ngoài khơi Colombia là một trong những khu vực đa dạng sinh học biển độc đáo và hoang sơ nhất Thái Bình Dương nhiệt đới.

Lộ diện di tích cổ chưa từng có ở Pháp

Một di tích cổ được phát hiện ở miền Đông nước Pháp đã gây tò mò không chỉ với một, mà là ba cấu trúc hình tròn cổ xưa được kết nối với nhau.

Căn phòng màu xanh hiếm thấy sau gần 2.000 năm bị núi lửa chôn vùi

Một nhóm các nhà khảo cổ học đã tìm thấy một căn phòng được sơn màu xanh lam tươi sáng bí ẩn, điều khá hiếm gặp ở Pompeii.

Bi kịch tộc người thờ chim công giữa tâm bão xung đột

Tộc người Yazidi ở Iraq và Syria là một cộng đồng thiểu số có lịch sử lâu đời, tín ngưỡng độc đáo và trải qua nhiều biến cố bi thương trong thời hiện đại.

Khám phá rừng Đen huyền bí, nổi tiếng nhất châu Âu

Rừng Đen là vùng núi rừng huyền bí ở Tây Nam nước Đức, gắn liền với truyền thuyết, thiên nhiên và văn hóa đặc sắc của đất nước này.

Lối sống đặc biệt của tộc người cao nhất thế giới

Người Dinka là cộng đồng bản địa lớn nhất Nam Sudan, nổi tiếng với chiều cao đáng nể, văn hóa du mục và cuộc sống gắn bó sâu sắc với gia súc.

Tất niên hiện đại, từ mâm cơm sum vầy đến đại tiệc săn tài lộc cuối năm

Tất niên thời nay không chỉ là mâm cơm sum họp mà còn bùng nổ thành tiệc công ty hoành tráng. Điều này phản ánh rõ nhịp sống mới và nhu cầu gắn kết cuối năm.

Bí mật lịch sử của dòng sông phong thủy gắn với Kinh thành Huế

Chảy qua Kinh thành Huế, sông Hương không chỉ là dòng nước hiền hòa mà còn lưu giữ biết bao câu chuyện ít người biết về lịch sử, thiên nhiên và văn hóa.

Điều đại kỵ khi tạ mộ cuối năm

Lễ tạ mộ cuối năm, những lễ vật phù hợp và điều đại kỵ để lễ cúng trang nghiêm, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên trong dịp Tết.