Sự Thật Pho Tượng Khổng Tử Nổi Tiếng Linh Thiêng ở Văn Miếu

Kho tri thức Sự thật pho tượng Khổng Tử nổi tiếng linh thiêng ở Văn Miếu

(Kiến Thức) - Văn Miếu Thăng Long là công trình thờ tự Khổng Tử đầu tiên được nhà nước phong kiến tập quyền Việt Nam xây dựng. Tại đây hiện còn lưu giữ bức tượng người được tôn là Thánh sư Nho giáo và xung quanh bức tượng này có nhiều bí ẩn thú vị.

Lê Thái Dũng 05/01/2019 19:08 Theo chính sử, vào năm Canh Tuất niên hiệu Thần Vũ thứ 2 (1070), “mùa thu, tháng 8, làm Văn Miếu, đắp tượng Khổng Tử, Chu Công và Tứ phối, vẽ tượng Thất thập nhị hiền, bốn mùa cúng tế” (Đại Việt sử ký toàn thư). Như vậy, đây là sự kiện đánh dấu Nho giáo đã được chính quyền phong kiến Việt Nam bắt đầu coi trọng, đề cao. Ngoài tượng Khổng Tử và Chu Công còn có tứ phối gồm bốn học trò nổi tiếng của Khổng Tử là Nhan Tử (Nhan Hồi), Tăng Tử (Tăng Sâm), Tử Tư (Khổng Cấp), Mạnh Tử (Mạnh Kha) và thất thập nhị hiền, tức 72 học trò giỏi của ông. Việc thờ cúng Khổng Tử và các tiền hiền ở Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử chủ yếu mô phỏng theo nghi thức thờ cúng ở Trung Quốc. Trong Văn Miếu ở Thăng Long, ngoài thờ Khổng Tử và các hiền triết Trung Hoa ra, sau này còn có một số người Việt Nam được đưa vào phối thờ mà nổi tiếng nhất là Chu Văn An, một vị Nho học đời Trần, từng giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám và biên soạn sách Tứ thư thuyết ước, sách quảng bá đạo Nho. Việc thờ cúng ở Văn Miếu không hẳn giống hoạt động của một tôn giáo, nhưng được xem như một trong những nghi thức tế lễ quốc gia.

Cổng vào di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội). (Hình minh họa – Nguồn: mitsuwatravel.com).

Qua thời gian và những biến động lịch sử, Văn Miếu nhiều lần được tu sửa, mở rộng, xây dựng thêm một số công trình khác. Vua chúa rất quan tâm đến việc gìn giữ, bảo vệ Văn Miếu; đến thời Hậu Lê, nhất là vào thời Lê Trung hưng vua Lê chúa Trịnh thường cho tu sửa Văn Miếu, Quốc Tử Giám và làm bái yết tại đây. Thí dụ như vào năm Ất Hợi niên hiệu Chính Hoà thứ 16 (1695), “mùa đông tháng 10 chúa Trịnh Căn đến nhà Thái học, bái yết Tiên Thánh, nhân làm thơ ca tụng đạo đức thánh nhân, khắc và bia dựng ở nhà Thái học (Đại Việt sử ký tiền biên). Bài thơ này được khắc trên bia đá, sau lại được khắc trên biển gỗ, nay vẫn còn, nội dung bằng chữ Nôm như sau: Đạo thống tường xem nhật nhật minh, Vậy nên biểu lập trước trung đình. Tôn nghiêm vốn có bề phương chính, Trân trọng nào sai mức đất bằng, Rộng chứa văn chương hằng rỡ rỡ. Tỏ ghi đức giáo hãy rành rành Vững bên sóc sóc đồng thiên địa, Thấy thấy ai là chẳng ngưỡng thành. Từ thời Lý đã lập Văn Miếu, đắp tượng thờ Khổng Tử để thờ phụng, nhưng qua nhiều triều đại, do quan niệm rằng sinh thời Khổng Tử giữ chức Tư khấu ở nước Lỗ, coi về việc hình phạt nên trang phục tượng thờ được tạc theo phẩm phục của quan Tư khấu. Mãi đến tháng 12 năm Ất Hợi niên hiệu Cảnh Hưng thứ 16 (1775), theo lời tâu trình của một đại thần, vua Lê Hiển Tông đã sai chế lại trang phục cho bức tượng Khổng Tử theo trang phục của vua. Sách Đại Việt sử ký tục biên cho biết như sau: “Bắt đầu chế mũ miện, áo cổn mặc vào tượng đức thánh Khổng Tử thờ ở Văn Miếu. Tham tụng Nguyễn Huy Nhuận nói: “Thánh nhân là thầy của đế vương muôn đời, mà lễ phục vẫn dùng phẩm phục quan Tư khấu, không tỏ được lòng tôn sùng”. Bèn đổi làm mũ miện, áo cổn là phẩm phục của vương giả để thờ”.

Tượng thờ Khổng Tử tại điện Đại Thành - Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội. (Hình minh họa – Nguồn: Wikimapia).

Về bức tượng Khổng Tử hiện tại ở Văn Miếu thì chắc chắn được tạo lại vào năm Kỷ Dậu niên hiệu Vĩnh Khánh thứ nhất (1729) đời Lê Phế Đế; theo biển đề dưới chân tượng bằng chữ Hán đã cho biết nội dung như sau: “Thuận An phủ thự Đồng tri phủ Nguyễn Kim Hoa, Gia Phúc huyện, Bá Thủy xã nhân tạo Tiên Thánh tượng. Vĩnh Khánh nhất niên bát nguyệt sơ bát nhật”. Phía cuối đề chữ “Biển” khá lớn. Nghĩa là: Quyền Tri phủ phủ Thuận An, người xã Bá Thủy, huyện Gia Phúc tạo tượng Tiên Thánh, ngày 8 tháng 8 năm Vĩnh Khánh thứ nhất. Biển”. Biển đề trên bệ tượng thờ Khổng Tử được sơn son thiếp vàng, hình chữ nhật, hai góc trên vát chéo, chiều dài chừng 35cm, chiều cao 27 cm, được đặt trên giá đỡ bằng gỗ. Đây cũng có thể xem như một trong những bức tượng Khổng Tử có niên đại sớm nhất hiện nay ở nước ta, tuy nhiên bức tượng này ban đầu không phải được đặt tại Văn Miếu Thăng Long mà được đưa từ nơi khác về. Sử sách cho biết, vào năm Mậu Thìn (1808) khi cho xây dựng Văn miếu ở kinh đô Huế, vua Gia Long đã quyết định thay bài vị thay cho tượng và tranh thờ để cho việc thờ phụng Khổng Tử và học trò của Ngài được trang nghiêm hơn. Triều đình cũng xuống chiếu cho các địa phương, nơi nào có Văn miếu thì đặt bài vị (gọi là thần vị) Tiên sư để thờ, nếu trước đó đã có tượng (thần tượng) thì phải chọn nơi đất sạch mà đem chôn đi và thay bằng thần vị để thờ. Trong sách Đại Nam thực lục có ghi lời vua Gia Long nói với các quần thần như sau: “Trong Văn miếu trước có tượng, hiệu là Văn Tuyên vương, trẫm nghĩ rằng tước vương tuy trọng nhưng không hợp nghĩa tôn thầy, tượng tuy cổ thật, song gần như là khinh nhờn. Đó là vì khi bắt đầu gây dựng còn noi theo chế độ các đời trước, chưa rỗi chỉnh đốn lại. Nay bàn lễ xét văn là trách nhiệm ở trẫm, bọn khanh nên hiểu ý trẫm, tâu bày việc đó cho trẫm nghe. Bầy tôi xin theo chế độ nhà Minh, đổi làm bài vị, xưng là Chí Thánh tiên sư Khổng Tử cho hợp lệ ý. Vua cho là phải”. Như vậy Văn Miếu Thăng Long từ thế kỷ XIX không còn tượng thờ mà chỉ có bài vị mà thôi. Mãi về sau này, vào năm 1960 trong quá trình khảo sát, kiểm kê hiện vật tại các di tích trên địa bàn Hà Nội, ngành văn hóa Thủ đô đã tìm thấy tại huyện Từ Liêm bộ tượng Khổng Tử, Tứ phối mang phong cách nghệ thuật điêu khắc thế kỷ XVIII và quyết định đưa về đặt tại điện Đại Thành trong khu vực Văn Miếu từ đó đến nay. Phía sau bức tượng Khổng Tử có khám thờ, trên có ngai và bài vị đề hàng chữ: “Đại Thành Chí Thánh Tiên sư Khổng Tử thần vị”. Đây chính là bài vị thờ (thần vị) được tạo tác theo chiếu chỉ của vua Gia Long năm Mậu Thìn (1808) về việc thờ phụng tại Văn miếu trên cả nước. #Khổng Tử #tượng Khổng Tử #thờ cúng Khổng Tử #Văn Miếu #Quốc Tử Giám

Bài liên quan

Vì sao Khổng Tử nói: Sáng nghe Đạo, tối chết cũng cam lòng?

Từ vụ trường Nam Trung Yên, ngẫm 20 "lời vàng" của Khổng Tử

3 con giáp được cát tinh soi chiếu, vận thế vụt sáng nhất năm 2019

Kho tri thức Vì sao Khổng Tử nói: Sáng nghe Đạo, tối chết cũng cam lòng?

Hoàng hôn, trong chùa tĩnh lặng yên ả, nơi lư hương khói hương tràn đầy, các hòa thượng đang dùng bữa tối.

Sách chép rằng, Khổng Tử sau khi đến bái kiến Lão Tử, trở về nhà ba ngày sau trầm mặc không nói lời nào, cuối cùng chỉ nói một câu… Sau này, Khổng Tử viết trong Luận ngữ: “Triêu văn đạo, tịch khả tử”, nghĩa là buổi sáng được nghe Đạo, buổi tối chết cũng cam lòng. Vậy vì sao Khổng Tử lại trân quý Đạo ấy hơn cả sinh mệnh của mình?

Xem chi tiết Kho tri thức Từ vụ trường Nam Trung Yên, ngẫm 20 "lời vàng" của Khổng Tử

(Kiến Thức) - Những lời răn về cách xử thế của Khổng Tử đặc biệt đúng khi vận vào các giáo viên phạm lỗi trong vụ việc Trường Tiểu học Nam Trung Yên.

Được mệnh danh là thầy của muôn đời, Khổng Tử (551 – 479 TCN) là người sáng lập ra Khổng giáo với hệ thống triết học có ảnh hưởng rất sâu rộng đến tư tưởng và đời sống của các dân tộc Đông Á, trong đó có Việt Nam. Dù được đưa ra cách đây 2.500 năm, nhiều quan điểm của Khổng Tử vẫn mang ý nghĩa thời sự. Nhân vụ việc vi phạm chuẩn mực đạo đức của Hiệu trưởng, Hiệu phó Trường Tiểu học Nam Trung Yên (Cầu Giấy, Hà Nội) đang làm nóng dư luận, cùng điểm lại 10 câu nói đáng suy ngẫm của Khổng Tử về vai trò của giáo dục và phẩm chất của người làm thầy: Xem chi tiết Kho tri thức 3 con giáp được cát tinh soi chiếu, vận thế vụt sáng nhất năm 2019

Đây là 3 con giáp được Thần Tài đưa lối nên có vận đỏ như son, tiền đổ đầy két trong năm Kỷ Hợi 2019.

Tuổi Mão: Nhờ có quý nhân giúp đỡ nên vận thế của người tuổi Mão trong năm 2019 khá tốt. Con giáp này sẽ có được sự tín nhiệm của cấp trên, quý nhân theo sát chân phù trợ.

Nhờ sự giúp đỡ này, họ càng có nhiều lời mời hấp dẫn, cơ hội thành công ngay trước mắt.

Nếu thành công, họ có thể vươn tới vị trí mới, khiến ai cũng trầm trồ ngợi khen.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Đàn Nam Giao - nơi hành lễ thiêng liêng bậc nhất triều Nguyễn

Đàn Nam Giao là một trong những di tích quan trọng bậc nhất của Huế, gắn với nghi lễ tế trời mang ý nghĩa chính trị và tâm linh sâu sắc.

Tìm thấy con dấu Trung cổ quý hiếm khắc 'bí mật của Richard' gây chấn động

Giới khảo cổ Anh xôn xao khi một người dò tìm kim loại phát hiện con dấu Trung cổ khắc dòng chữ “bí mật của Richard”, mở ra bí ẩn lịch sử hàng trăm năm.

Phát hiện hình khắc đá cổ ở Iran nghi chân dung vua Ba Tư gây chú ý

Giới khảo cổ Iran vừa phát hiện hình khắc đá cổ xưa trên vách đá Istakhr, được cho là chân dung một vị vua Ba Tư thời Sasanian.

Bằng chứng gây sốc con người biết đóng thuyền cách đây 50.000 năm

Chiếc thuyền cổ nhất từng được tìm thấy có niên đại khoảng 10.000 năm tuổi. Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy con người đã sử dụng thuyền ít nhất 50.000 năm nay.

Mũ đồng 'mặt nạ' quý hiếm của đế chế La Mã cổ đại

Cách đây hơn 200 năm, một chiếc mũ bằng đồng có mặt nạ được tìm thấy ở Anh. Hiện vật thuộc về nền văn minh La Mã cổ đại.

Cấu trúc xã hội độc nhất của tộc người thờ thần tối cao Nkai

Tộc người Samburu là cộng đồng bán du mục đặc sắc ở Kenya, nổi tiếng với văn hóa truyền thống độc đáo và đời sống thích nghi với môi trường khô hạn.

Chiêm ngưỡng rạn san hô nguyên sơ nhất thế giới của Philippines

Giữa biển Sulu xanh thẳm, rạn san hô Tubbataha nổi bật như kho báu thiên nhiên nguyên sơ bậc nhất Đông Nam Á.

Mâm cúng Tết Ông Công ông Táo 2026 đặt ở đâu dễ hút lộc?

Cúng ông Công ông Táo 2026 không chỉ là nghi lễ tiễn Táo quân về chầu trời mà còn mang ý nghĩa giữ gìn nếp nhà, cầu mong gia đạo ấm êm.

Phát hiện bức tranh khảm Hy Lạp 1.600 năm tuổi hé lộ viện dưỡng lão cổ đại

Giới khảo cổ vừa giải mã bức tranh khảm Hy Lạp 1.600 năm với dòng chữ “Bình an cho các bậc trưởng lão”, hé lộ dấu tích viện dưỡng lão hiếm thấy thời cổ đại.

Từ Hi Thái hậu có phải là bản sao của Võ Tắc Thiên? Ai quyền lực hơn?

Dù có điểm tương đồng về con đường thăng tiến, Từ Hi Thái hậu và Võ Tắc Thiên thể hiện cách thức nắm giữ quyền lực riêng qua các thời kỳ lịch sử Trung Quốc.

Đừng bỏ lỡ

Cúng ông Công ông Táo, sắm cá chép, vàng mã thế nào cho đúng?

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 6/2: Song Ngư có cơ hội vinh quang tuyệt đỉnh

Đàn Nam Giao - nơi hành lễ thiêng liêng bậc nhất triều Nguyễn

Tìm thấy con dấu Trung cổ quý hiếm khắc 'bí mật của Richard' gây chấn động

Thiên điểu đẹp gây mê, hoa nở giống hệt chim đang bay

TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Kiểm tra 9 đơn vị cung ứng nguyên liệu cho Công ty Sago Food

Các loại thảo mộc giúp giải độc thực phẩm hiệu quả tại nhà

Vụ 46 người nghi ngộ độc sau tiệc tất niên, tìm thấy vi khuẩn E. coli

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

Kiến thức cần biết

Loại đồ uống cần tránh khi bị rối loạn tiêu hóa

Bí quyết làm pate tại nhà thơm béo, mịn và không tanh

Răng mọc lạc chỗ vào xoang hàm, tình trạng hiếm gặp, có thể gây biến chứng

Người đàn ông 50 tuổi ở Hà Nội mắc 3 loại ung thư nguyên phát hiếm gặp

[INFOGRAPHIC] Ngồi bao lâu là hợp lý cho dân văn phòng?

Tin mới

Chiêm ngưỡng rạn san hô nguyên sơ nhất thế giới của Philippines

Giữa biển Sulu xanh thẳm, rạn san hô Tubbataha nổi bật như kho báu thiên nhiên nguyên sơ bậc nhất Đông Nam Á.

Tò mò 'lời tiên tri' thời tiết của chuột chũi trong lễ hội Mỹ

Nhiều người dân đã tới Punxsutawney, bang Pennsylvania, Mỹ để xem chuột chũi trổ tài "tiên tri" dự báo thời tiết mùa Đông trong lễ hội thường niên.

Mâm cúng Tết Ông Công ông Táo 2026 đặt ở đâu dễ hút lộc?

Cúng ông Công ông Táo 2026 không chỉ là nghi lễ tiễn Táo quân về chầu trời mà còn mang ý nghĩa giữ gìn nếp nhà, cầu mong gia đạo ấm êm.

Phát hiện hình khắc đá cổ ở Iran nghi chân dung vua Ba Tư gây chú ý

Giới khảo cổ Iran vừa phát hiện hình khắc đá cổ xưa trên vách đá Istakhr, được cho là chân dung một vị vua Ba Tư thời Sasanian.

Tìm thấy con dấu Trung cổ quý hiếm khắc 'bí mật của Richard' gây chấn động

Giới khảo cổ Anh xôn xao khi một người dò tìm kim loại phát hiện con dấu Trung cổ khắc dòng chữ “bí mật của Richard”, mở ra bí ẩn lịch sử hàng trăm năm.

Phát hiện bức tranh khảm Hy Lạp 1.600 năm tuổi hé lộ viện dưỡng lão cổ đại

Giới khảo cổ vừa giải mã bức tranh khảm Hy Lạp 1.600 năm với dòng chữ “Bình an cho các bậc trưởng lão”, hé lộ dấu tích viện dưỡng lão hiếm thấy thời cổ đại.

Đàn Nam Giao - nơi hành lễ thiêng liêng bậc nhất triều Nguyễn

Đàn Nam Giao là một trong những di tích quan trọng bậc nhất của Huế, gắn với nghi lễ tế trời mang ý nghĩa chính trị và tâm linh sâu sắc.

Cấu trúc xã hội độc nhất của tộc người thờ thần tối cao Nkai

Tộc người Samburu là cộng đồng bán du mục đặc sắc ở Kenya, nổi tiếng với văn hóa truyền thống độc đáo và đời sống thích nghi với môi trường khô hạn.

Bằng chứng gây sốc con người biết đóng thuyền cách đây 50.000 năm

Chiếc thuyền cổ nhất từng được tìm thấy có niên đại khoảng 10.000 năm tuổi. Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy con người đã sử dụng thuyền ít nhất 50.000 năm nay.

Mũ đồng 'mặt nạ' quý hiếm của đế chế La Mã cổ đại

Cách đây hơn 200 năm, một chiếc mũ bằng đồng có mặt nạ được tìm thấy ở Anh. Hiện vật thuộc về nền văn minh La Mã cổ đại.

Từ Hi Thái hậu có phải là bản sao của Võ Tắc Thiên? Ai quyền lực hơn?

Dù có điểm tương đồng về con đường thăng tiến, Từ Hi Thái hậu và Võ Tắc Thiên thể hiện cách thức nắm giữ quyền lực riêng qua các thời kỳ lịch sử Trung Quốc.

Hòn đảo dị thường nhất Nam Đại Dương với hệ sinh thái có 1-0-2

Đảo Macquarie (Úc) là vùng đất hoang sơ giữa Nam Đại Dương, nổi tiếng với thiên nhiên độc đáo và giá trị khoa học hiếm có. 

Ký hiệu lạ khắc trên đá ở Yok Đôn ẩn chứa thông điệp lịch sử gì?

Bãi đá khắc ký hiệu lạ trong Vườn quốc gia Yok Đôn (Tây Nguyên) làm dấy lên nghi vấn về dấu tích khảo cổ và thông điệp lịch sử chưa lời giải.

Dương Quý Phi qua đời bí ẩn, xuất hiện mộ ở Nhật Bản gây tranh cãi

Cái chết của Dương Quý Phi (Trung Quốc) vẫn là bí ẩn lịch sử khi thi thể không được tìm thấy, nhưng lại xuất hiện ngôi mộ mang tên bà ở Nhật Bản.

Tuyệt đẹp thác nước lớn nhất khu vực Bắc Mỹ đóng băng một phần

Thác Niagara - thác nước lớn nhất khu vực Bắc Mỹ - bị đóng băng một phần tạo nên cảnh quan độc đáo, thu hút nhiều du khách tới tham quan, chụp ảnh.

Phát hiện chi chít dấu chân 'thủy quái' trên vách đá cổ gây sốc

Phát hiện hóa thạch 80 triệu năm tại Italy đang thu hút sự chú ý khi hàng loạt dấu chân cổ đại in dày đặc trên vách đá nhìn ra biển Adriatic.

Bãi đá khắc họa tiết lạ ở Yok Đôn, dấu tích cư dân cổ Tây Nguyên?

Những đường khắc uốn lượn bí ẩn ăn sâu vào đá gợi lên nhiều câu hỏi về dấu tích của cư dân cổ từng sinh sống ở vùng đất Tây Nguyên.

Timgad – đô thị La Mã hình bàn cờ đẹp hoàn hảo giữa sa mạc châu Phi

Timgad (Algeria) – thành phố La Mã cổ đại được ví như “Pompeii châu Phi” – gây kinh ngạc với quy hoạch bàn cờ chuẩn mực, được UNESCO công nhận Di sản Thế giới.

Tộc người 'sống nơi mây phủ' và nền văn minh cổ đại gây kinh ngạc

Tộc người Mixtec ở Mexico khiến giới nghiên cứu bất ngờ với chữ viết da hươu, nghệ thuật vàng tinh xảo và lịch sử hàng nghìn năm.

Điện Voi Ré Huế và Truyền thuyết voi chiến triều Nguyễn gây xúc động

Điện Voi Ré – di tích lịch sử ít người biết ở Huế – lưu giữ truyền thuyết voi chiến triều Nguyễn đầy xúc động.