Sự Thật Pho Tượng Khổng Tử Nổi Tiếng Linh Thiêng ở Văn Miếu

Kho tri thức Sự thật pho tượng Khổng Tử nổi tiếng linh thiêng ở Văn Miếu

(Kiến Thức) - Văn Miếu Thăng Long là công trình thờ tự Khổng Tử đầu tiên được nhà nước phong kiến tập quyền Việt Nam xây dựng. Tại đây hiện còn lưu giữ bức tượng người được tôn là Thánh sư Nho giáo và xung quanh bức tượng này có nhiều bí ẩn thú vị.

Lê Thái Dũng 05/01/2019 19:08 Theo chính sử, vào năm Canh Tuất niên hiệu Thần Vũ thứ 2 (1070), “mùa thu, tháng 8, làm Văn Miếu, đắp tượng Khổng Tử, Chu Công và Tứ phối, vẽ tượng Thất thập nhị hiền, bốn mùa cúng tế” (Đại Việt sử ký toàn thư). Như vậy, đây là sự kiện đánh dấu Nho giáo đã được chính quyền phong kiến Việt Nam bắt đầu coi trọng, đề cao. Ngoài tượng Khổng Tử và Chu Công còn có tứ phối gồm bốn học trò nổi tiếng của Khổng Tử là Nhan Tử (Nhan Hồi), Tăng Tử (Tăng Sâm), Tử Tư (Khổng Cấp), Mạnh Tử (Mạnh Kha) và thất thập nhị hiền, tức 72 học trò giỏi của ông. Việc thờ cúng Khổng Tử và các tiền hiền ở Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử chủ yếu mô phỏng theo nghi thức thờ cúng ở Trung Quốc. Trong Văn Miếu ở Thăng Long, ngoài thờ Khổng Tử và các hiền triết Trung Hoa ra, sau này còn có một số người Việt Nam được đưa vào phối thờ mà nổi tiếng nhất là Chu Văn An, một vị Nho học đời Trần, từng giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám và biên soạn sách Tứ thư thuyết ước, sách quảng bá đạo Nho. Việc thờ cúng ở Văn Miếu không hẳn giống hoạt động của một tôn giáo, nhưng được xem như một trong những nghi thức tế lễ quốc gia.

Cổng vào di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội). (Hình minh họa – Nguồn: mitsuwatravel.com).

Qua thời gian và những biến động lịch sử, Văn Miếu nhiều lần được tu sửa, mở rộng, xây dựng thêm một số công trình khác. Vua chúa rất quan tâm đến việc gìn giữ, bảo vệ Văn Miếu; đến thời Hậu Lê, nhất là vào thời Lê Trung hưng vua Lê chúa Trịnh thường cho tu sửa Văn Miếu, Quốc Tử Giám và làm bái yết tại đây. Thí dụ như vào năm Ất Hợi niên hiệu Chính Hoà thứ 16 (1695), “mùa đông tháng 10 chúa Trịnh Căn đến nhà Thái học, bái yết Tiên Thánh, nhân làm thơ ca tụng đạo đức thánh nhân, khắc và bia dựng ở nhà Thái học (Đại Việt sử ký tiền biên). Bài thơ này được khắc trên bia đá, sau lại được khắc trên biển gỗ, nay vẫn còn, nội dung bằng chữ Nôm như sau: Đạo thống tường xem nhật nhật minh, Vậy nên biểu lập trước trung đình. Tôn nghiêm vốn có bề phương chính, Trân trọng nào sai mức đất bằng, Rộng chứa văn chương hằng rỡ rỡ. Tỏ ghi đức giáo hãy rành rành Vững bên sóc sóc đồng thiên địa, Thấy thấy ai là chẳng ngưỡng thành. Từ thời Lý đã lập Văn Miếu, đắp tượng thờ Khổng Tử để thờ phụng, nhưng qua nhiều triều đại, do quan niệm rằng sinh thời Khổng Tử giữ chức Tư khấu ở nước Lỗ, coi về việc hình phạt nên trang phục tượng thờ được tạc theo phẩm phục của quan Tư khấu. Mãi đến tháng 12 năm Ất Hợi niên hiệu Cảnh Hưng thứ 16 (1775), theo lời tâu trình của một đại thần, vua Lê Hiển Tông đã sai chế lại trang phục cho bức tượng Khổng Tử theo trang phục của vua. Sách Đại Việt sử ký tục biên cho biết như sau: “Bắt đầu chế mũ miện, áo cổn mặc vào tượng đức thánh Khổng Tử thờ ở Văn Miếu. Tham tụng Nguyễn Huy Nhuận nói: “Thánh nhân là thầy của đế vương muôn đời, mà lễ phục vẫn dùng phẩm phục quan Tư khấu, không tỏ được lòng tôn sùng”. Bèn đổi làm mũ miện, áo cổn là phẩm phục của vương giả để thờ”.

Tượng thờ Khổng Tử tại điện Đại Thành - Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội. (Hình minh họa – Nguồn: Wikimapia).

Về bức tượng Khổng Tử hiện tại ở Văn Miếu thì chắc chắn được tạo lại vào năm Kỷ Dậu niên hiệu Vĩnh Khánh thứ nhất (1729) đời Lê Phế Đế; theo biển đề dưới chân tượng bằng chữ Hán đã cho biết nội dung như sau: “Thuận An phủ thự Đồng tri phủ Nguyễn Kim Hoa, Gia Phúc huyện, Bá Thủy xã nhân tạo Tiên Thánh tượng. Vĩnh Khánh nhất niên bát nguyệt sơ bát nhật”. Phía cuối đề chữ “Biển” khá lớn. Nghĩa là: Quyền Tri phủ phủ Thuận An, người xã Bá Thủy, huyện Gia Phúc tạo tượng Tiên Thánh, ngày 8 tháng 8 năm Vĩnh Khánh thứ nhất. Biển”. Biển đề trên bệ tượng thờ Khổng Tử được sơn son thiếp vàng, hình chữ nhật, hai góc trên vát chéo, chiều dài chừng 35cm, chiều cao 27 cm, được đặt trên giá đỡ bằng gỗ. Đây cũng có thể xem như một trong những bức tượng Khổng Tử có niên đại sớm nhất hiện nay ở nước ta, tuy nhiên bức tượng này ban đầu không phải được đặt tại Văn Miếu Thăng Long mà được đưa từ nơi khác về. Sử sách cho biết, vào năm Mậu Thìn (1808) khi cho xây dựng Văn miếu ở kinh đô Huế, vua Gia Long đã quyết định thay bài vị thay cho tượng và tranh thờ để cho việc thờ phụng Khổng Tử và học trò của Ngài được trang nghiêm hơn. Triều đình cũng xuống chiếu cho các địa phương, nơi nào có Văn miếu thì đặt bài vị (gọi là thần vị) Tiên sư để thờ, nếu trước đó đã có tượng (thần tượng) thì phải chọn nơi đất sạch mà đem chôn đi và thay bằng thần vị để thờ. Trong sách Đại Nam thực lục có ghi lời vua Gia Long nói với các quần thần như sau: “Trong Văn miếu trước có tượng, hiệu là Văn Tuyên vương, trẫm nghĩ rằng tước vương tuy trọng nhưng không hợp nghĩa tôn thầy, tượng tuy cổ thật, song gần như là khinh nhờn. Đó là vì khi bắt đầu gây dựng còn noi theo chế độ các đời trước, chưa rỗi chỉnh đốn lại. Nay bàn lễ xét văn là trách nhiệm ở trẫm, bọn khanh nên hiểu ý trẫm, tâu bày việc đó cho trẫm nghe. Bầy tôi xin theo chế độ nhà Minh, đổi làm bài vị, xưng là Chí Thánh tiên sư Khổng Tử cho hợp lệ ý. Vua cho là phải”. Như vậy Văn Miếu Thăng Long từ thế kỷ XIX không còn tượng thờ mà chỉ có bài vị mà thôi. Mãi về sau này, vào năm 1960 trong quá trình khảo sát, kiểm kê hiện vật tại các di tích trên địa bàn Hà Nội, ngành văn hóa Thủ đô đã tìm thấy tại huyện Từ Liêm bộ tượng Khổng Tử, Tứ phối mang phong cách nghệ thuật điêu khắc thế kỷ XVIII và quyết định đưa về đặt tại điện Đại Thành trong khu vực Văn Miếu từ đó đến nay. Phía sau bức tượng Khổng Tử có khám thờ, trên có ngai và bài vị đề hàng chữ: “Đại Thành Chí Thánh Tiên sư Khổng Tử thần vị”. Đây chính là bài vị thờ (thần vị) được tạo tác theo chiếu chỉ của vua Gia Long năm Mậu Thìn (1808) về việc thờ phụng tại Văn miếu trên cả nước. #Khổng Tử #tượng Khổng Tử #thờ cúng Khổng Tử #Văn Miếu #Quốc Tử Giám

Bài liên quan

Vì sao Khổng Tử nói: Sáng nghe Đạo, tối chết cũng cam lòng?

Từ vụ trường Nam Trung Yên, ngẫm 20 "lời vàng" của Khổng Tử

3 con giáp được cát tinh soi chiếu, vận thế vụt sáng nhất năm 2019

Kho tri thức Vì sao Khổng Tử nói: Sáng nghe Đạo, tối chết cũng cam lòng?

Hoàng hôn, trong chùa tĩnh lặng yên ả, nơi lư hương khói hương tràn đầy, các hòa thượng đang dùng bữa tối.

Sách chép rằng, Khổng Tử sau khi đến bái kiến Lão Tử, trở về nhà ba ngày sau trầm mặc không nói lời nào, cuối cùng chỉ nói một câu… Sau này, Khổng Tử viết trong Luận ngữ: “Triêu văn đạo, tịch khả tử”, nghĩa là buổi sáng được nghe Đạo, buổi tối chết cũng cam lòng. Vậy vì sao Khổng Tử lại trân quý Đạo ấy hơn cả sinh mệnh của mình?

Xem chi tiết Kho tri thức Từ vụ trường Nam Trung Yên, ngẫm 20 "lời vàng" của Khổng Tử

(Kiến Thức) - Những lời răn về cách xử thế của Khổng Tử đặc biệt đúng khi vận vào các giáo viên phạm lỗi trong vụ việc Trường Tiểu học Nam Trung Yên.

Được mệnh danh là thầy của muôn đời, Khổng Tử (551 – 479 TCN) là người sáng lập ra Khổng giáo với hệ thống triết học có ảnh hưởng rất sâu rộng đến tư tưởng và đời sống của các dân tộc Đông Á, trong đó có Việt Nam. Dù được đưa ra cách đây 2.500 năm, nhiều quan điểm của Khổng Tử vẫn mang ý nghĩa thời sự. Nhân vụ việc vi phạm chuẩn mực đạo đức của Hiệu trưởng, Hiệu phó Trường Tiểu học Nam Trung Yên (Cầu Giấy, Hà Nội) đang làm nóng dư luận, cùng điểm lại 10 câu nói đáng suy ngẫm của Khổng Tử về vai trò của giáo dục và phẩm chất của người làm thầy: Xem chi tiết Kho tri thức 3 con giáp được cát tinh soi chiếu, vận thế vụt sáng nhất năm 2019

Đây là 3 con giáp được Thần Tài đưa lối nên có vận đỏ như son, tiền đổ đầy két trong năm Kỷ Hợi 2019.

Tuổi Mão: Nhờ có quý nhân giúp đỡ nên vận thế của người tuổi Mão trong năm 2019 khá tốt. Con giáp này sẽ có được sự tín nhiệm của cấp trên, quý nhân theo sát chân phù trợ.

Nhờ sự giúp đỡ này, họ càng có nhiều lời mời hấp dẫn, cơ hội thành công ngay trước mắt.

Nếu thành công, họ có thể vươn tới vị trí mới, khiến ai cũng trầm trồ ngợi khen.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Bẫy ảnh bất ngờ 'tóm gọn' 27 loài động vật hoang dã trong rừng Mỹ Sơn

Hệ thống bẫy ảnh tự động đã ghi nhận 27 loài động vật hoang dã trong lâm phận Khu bảo vệ cảnh quan Di tích lịch sử-văn hóa Mỹ Sơn, TP Đà Nẵng.

7 ngày tới, 3 tuổi song hỷ lâm môn, càng tỉnh táo càng giàu

Trong 7 ngày tới, vận khí của một số con giáp có thể chuyển biến mạnh mẽ, mở ra bước ngoặt quan trọng về tiền bạc và sự nghiệp.

Hoa sưa nở rộ, hút khách đổ ra phố ngắm 'mưa hoa' đầu năm

Hoa sưa nở trắng trời Hà Nội đầu năm, không rực rỡ nhưng đủ khiến nhiều người dừng chân. “Mưa hoa” rơi nhẹ theo gió, vẽ nên một Thủ đô dịu dàng đầy xao xuyến.

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 28/2: Cự Giải gặp quý nhân, Bảo Bình ung dung

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 28/2, Cự Giải khi quý nhân xuất hiện giúp sự nghiệp thăng tiến. Bảo Bình năng lượng tích cực, mọi việc suôn sẻ

Qua tháng 2 dương, 3 tuổi trúng số độc đắc, tài lộc dồi dào

Từ sau 28/2, 3 con giáp này đón nhận vận may tài chính, cơ hội kiếm tiền và sự thịnh vượng tràn đầy.

Bản sắc độc đáo của tộc người du mục lớn nhất thế giới

Sinh sống khắp vùng Sahel và Tây Phi, tộc người Fulani nổi bật với truyền thống du mục chăn nuôi, văn hóa độc đáo và ảnh hưởng lịch sử sâu rộng trong khu vực.

Sao Thủy nghịch hành có mang lại xui xẻo?

Trong năm 2026, sao Thủy được cho là sẽ “nghịch hành” 3 lần. Một số người cho rằng, hiện tượng thiên văn này mang lại xui xẻo. Liệu điều này có đúng?

Vì sao thuyền buồm đỏ ven vịnh Hạ Long phải tạm ngưng sau thời gian gây sốt?

Thuyền buồm ba vách buồm đỏ ven vịnh Hạ Long tạm dừng từ 27/2 sau thời gian gây sốt check-in, nhằm chỉnh kỹ thuật và hoàn thiện thủ tục trước khi khai thác.

Vì sao khỉ con ở Nhật Bản bị khỉ mẹ bỏ rơi?

Do thiếu kinh nghiệm khi lần đầu sinh con và sinh sản trong điều kiện nắng nóng nên mẹ của khỉ Punch đã bỏ rơi con.

Chuyên gia phát hiện bí mật bất ngờ về sinh vật độc nhãn

Thế giới từng tồn tại một sinh vật độc nhãn trong số các tổ tiên cổ xưa nhất của muôn loài. Mọi loài động vật có xương sống có chung nguồn gốc đặc biệt này.

Đừng bỏ lỡ

Bẫy ảnh bất ngờ 'tóm gọn' 27 loài động vật hoang dã trong rừng Mỹ Sơn

Phẫu thuật thay khớp gối toàn phần theo phương pháp bảo tồn cơ cho cụ bà

Phòng không Ukraine kiệt sức trong cuộc chiến trường kỳ với Nga

7 ngày tới, 3 tuổi song hỷ lâm môn, càng tỉnh táo càng giàu

Hoa sưa nở rộ, hút khách đổ ra phố ngắm 'mưa hoa' đầu năm

TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Kiểm tra đột xuất, phát hiện gần 6 tấn thực phẩm không rõ nguồn gốc ở Thanh Hóa

Nguy hiểm từ nấm mốc bánh chưng ngày Tết

Dấu hiệu bánh chưng đã hỏng cần bỏ ngay, tránh rước bệnh vào người

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

Kiến thức cần biết

Bí quyết giữ lớp trang điểm không bị lem trôi trong mùa xuân ẩm ướt

Người mắc bệnh tuyến giáp kiêng ăn gì?

Loại hạt được ví như 'vàng mềm' giàu chất béo, giúp khỏe từ trong ra ngoài

Cách bảo quản thực phẩm an toàn trong mùa nồm

Hiểu lầm phổ biến về 'detox' sau Tết

Tin mới

Tận mục loài linh trưởng duy nhất Việt Nam với nọc độc đặc biệt

Cu li (họ Lorisidae) là những loài linh trưởng nhỏ bé, bí ẩn của rừng nhiệt đới châu Á và châu Phi, nổi tiếng với đôi mắt to tròn và lối sống chậm rãi đặc biệt.

Chuyên gia phát hiện bí mật bất ngờ về sinh vật độc nhãn

Thế giới từng tồn tại một sinh vật độc nhãn trong số các tổ tiên cổ xưa nhất của muôn loài. Mọi loài động vật có xương sống có chung nguồn gốc đặc biệt này.

Hoa ban nở rộ khắp phố Hà Nội, hút người dân xuống phố check-in

Mùa hoa ban rực rỡ chỉ trong khoảng một tháng, tạo nên những con đường hoa đẹp mê hoặc, thu hút du khách và giới trẻ chụp hình lưu giữ khoảnh khắc.

Ngôi chùa cổ khai sinh nghệ thuật múa rối nước tại Hà Nội

Tọa lạc ở chân núi Sài Sơn, xã Quốc Oai, chùa Thầy là một trong những ngôi chùa cổ nổi tiếng nhất Hà Nội, chứa đựng nhiều nét văn hóa đặc sắc ít ai biết đến.

Vì sao không nên sa vào cúng sao giải hạn một cách mơ hồ?

Theo TS Vũ Thế Khanh, các "sao" chỉ là tên gọi của hàm số tượng trưng, không nên coi là sao thật để tránh sa đà vào việc “cúng sao giải hạn” một cách mơ hồ.

Đầu năm du xuân Yên Tử, du khách cần lưu ý những gì?

Yên Tử luôn là điểm hành hương hút khách mỗi độ đầu xuân. Năm 2026, việc miễn phí vé tham quan càng khiến lượng du khách tăng, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

Từ 'ông già lười' đến danh nhân được UNESCO vinh danh

Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, một trong những đại danh y nổi tiếng nhất trong lịch sử y học Việt Nam. Ông được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới.

Danh y được phong đại y thiền sư và lời khẩn cầu đau đáu

Danh y Tuệ Tĩnh được hậu thế suy tôn là ông tổ của ngành dược và là người mở đầu cho nền y dược cổ truyền Việt Nam.

Qua tháng 2 dương, 3 tuổi trúng số độc đắc, tài lộc dồi dào

Từ sau 28/2, 3 con giáp này đón nhận vận may tài chính, cơ hội kiếm tiền và sự thịnh vượng tràn đầy.

Chim di có bộ lông đặc biệt trước bờ vực tuyệt chủng

Mang vẻ ngoài khác lạ, chim di Araripe (Antilophia bokermanni) nổi bật như một biểu tượng mong manh của đa dạng sinh học và nỗ lực bảo tồn khẩn cấp.

Khám phá ngôi làng đất nện cổ xưa trong loạt phim điện ảnh bom tấn

Bên rìa sa mạc và dãy núi Atlas hùng vĩ, Ait-Ben-Haddou Ksar (Morocco) hiện lên như một pháo đài đất nung cổ tích, lưu giữ dấu ấn lịch sử suốt nhiều thế kỷ.

Phát hiện mộ tập thể của 18 lính Đức quốc xã ở Ba Lan

Các nhà khảo cổ học ở Ba Lan đã khai quật một ngôi mộ tập thể chứa hài cốt của 18 lính dù Đức quốc xã chết trong Chiến tranh thế giới 2.

Vì sao thuyền buồm đỏ ven vịnh Hạ Long phải tạm ngưng sau thời gian gây sốt?

Thuyền buồm ba vách buồm đỏ ven vịnh Hạ Long tạm dừng từ 27/2 sau thời gian gây sốt check-in, nhằm chỉnh kỹ thuật và hoàn thiện thủ tục trước khi khai thác.

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 28/2: Cự Giải gặp quý nhân, Bảo Bình ung dung

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 28/2, Cự Giải khi quý nhân xuất hiện giúp sự nghiệp thăng tiến. Bảo Bình năng lượng tích cực, mọi việc suôn sẻ

Bẫy ảnh bất ngờ 'tóm gọn' 27 loài động vật hoang dã trong rừng Mỹ Sơn

Hệ thống bẫy ảnh tự động đã ghi nhận 27 loài động vật hoang dã trong lâm phận Khu bảo vệ cảnh quan Di tích lịch sử-văn hóa Mỹ Sơn, TP Đà Nẵng.

7 ngày tới, 3 tuổi song hỷ lâm môn, càng tỉnh táo càng giàu

Trong 7 ngày tới, vận khí của một số con giáp có thể chuyển biến mạnh mẽ, mở ra bước ngoặt quan trọng về tiền bạc và sự nghiệp.

Hoa sưa nở rộ, hút khách đổ ra phố ngắm 'mưa hoa' đầu năm

Hoa sưa nở trắng trời Hà Nội đầu năm, không rực rỡ nhưng đủ khiến nhiều người dừng chân. “Mưa hoa” rơi nhẹ theo gió, vẽ nên một Thủ đô dịu dàng đầy xao xuyến.

Vì sao khỉ con ở Nhật Bản bị khỉ mẹ bỏ rơi?

Do thiếu kinh nghiệm khi lần đầu sinh con và sinh sản trong điều kiện nắng nóng nên mẹ của khỉ Punch đã bỏ rơi con.

Bản sắc độc đáo của tộc người du mục lớn nhất thế giới

Sinh sống khắp vùng Sahel và Tây Phi, tộc người Fulani nổi bật với truyền thống du mục chăn nuôi, văn hóa độc đáo và ảnh hưởng lịch sử sâu rộng trong khu vực.

Sao Thủy nghịch hành có mang lại xui xẻo?

Trong năm 2026, sao Thủy được cho là sẽ “nghịch hành” 3 lần. Một số người cho rằng, hiện tượng thiên văn này mang lại xui xẻo. Liệu điều này có đúng?