Tấm Lòng Của “ông Chủ Bão Lụt”

Ông Khanh bảo, "Tất cả các dịch vụ đều miễn phí. Công việc làm dự báo của tôi là hoàn toàn thiện nguyện và vô vị lợi. Chúng tôi chỉ mong được giúp đỡ phần nào đồng bào ở những vùng thường hay có thiên tai".

Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh là người Mỹ gốc Việt đang sinh sống, làm việc tại Bộ Năng lượng Hoa Kỳ. Công việc chuyên môn xem ra quá tất bật nhưng mỗi khi biển Đông có bão thì từ bên kia bán cầu, tần suất hoạt động của trang website căng sức cùng trăm nỗi lo toan... Cơn bão Chanchu, Xangsane, rồi Durian lần lượt "thăm hỏi" biển Đông và hậu quả làm hàng trăm đồng bào thiệt mạng, chưa tính tổn thất vật chất khác.

Vậy là, có trang website rồi, có thông tin chi tiết đến từng giờ, từng ngày cụ thể nhưng hiềm một nỗi, thông tin thời tiết, bão lũ từ trang website được lập nên ở bên kia bán cầu chưa phải đã đến được đồng bào đầy đủ. Một ý tưởng mới từ website của mình, đó là tạo nhịp cầu đến mọi người dân nhưng quan trọng nhất chính là ngư phủ - những người lênh đênh cùng miếng cơm, manh áo giữa biển khơi.

Bắt đầu biết đến anh kể từ sau cơn bão Chanchu "bẻ lái" trên biển Đông làm hàng trăm ngư phủ mãi mãi nằm lại giữa lòng biển cả, bỏ lại đó bao người mẹ, người vợ chít khăn tang thing lặng phía bờ biển Quảng Ngãi, Bình Định.

Dạo đó, dư luận báo chí nói nhiều về công tác dự báo thời tiết của ta, nhiều thông tin so sánh dự báo trong nước với dự báo nước ngoài để thấy độ lệch quá xa. Từ đây, trang vnbaolut.com do anh thiết lập được nhiều kênh thông tin trong nước trưng dụng, làm căn cứ để so sánh độ chuẩn xác về các dự báo liên quan đường đi của bão Chanchu.

Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh và một cảnh báo bão Utor vẽ đường dự báo trước 120 giờ do Tiến sĩ Khanh chuyển tải khi cơn bão còn ở phía Đông Philippines.

Yêu cầu "hội nhập thời tiết" được đặt ra rốt ráo, tức thông tin về cảnh báo bão không nên chỉ dựa duy nhất vào dự báo của trong nước mà cần được tham khảo rộng rãi các dự báo bão quốc tế, nhất là dự báo của các trung tâm có uy tín.

Đến lúc này người ta mới nhận ra, trang website của Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh đã đưa ra khá nhiều thông tin của các mạng dự báo bão quốc tế trên toàn cầu. Đối chiếu các mạng cảnh báo bão này, dễ dàng nhận ra bão Chanchu hoàn toàn không phải "bất ngờ đổi hướng" mà đã được các trung tâm báo bão quốc tế dự báo "đương nhiên đổi hướng" lên hướng Bắc trước đó 3-5 ngày.

Trở lại với website cảnh báo bão của Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh, đến nay vẫn là trang website duy nhất quy tụ đầy đủ, hệ thống các mạng cảnh báo bão quốc tế và Việt Nam. Những thông tin dự báo thời tiết được cập nhật tại 64 tỉnh, thành trong cả nước, bao gồm các dữ liệu về: nắng, mưa, độ ẩm, tốc độ gió, sự di chuyển, cường độ, đường đi của bão, kết quả nghiên cứu về lũ lụt, sạt lở đất, hạn hán... Đặc biệt, dự báo đáng quan tâm và được nhiều người chú ý nhất là tập hợp có hệ thống các dự báo bão.

Theo đó, hàng ngày có tới 4 dự báo được cập nhật miễn phí và có hiệu lực lên tới 72 giờ. 4 dự báo trong ngày được cập nhật vào các thời điểm: 0h (giờ GMT, tức 7h sáng Việt Nam); 6h GMT (tức 1h trưa Việt Nam); 12h GMT (tức 7h tối Việt Nam) và 18h GMT (1h sáng Việt Nam). Các dự báo bão quốc tế được ghi bằng tiếng Anh, dữ liệu, thông số đều theo chuẩn quốc tế. Và chỉ trong 30 phút, Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh tập hợp, dịch các dự báo bão ra tiếng Việt để hoàn tất, đưa lên website.

Theo Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh, điều kiện đầu tiên cho mô hình MM5 được lấy từ dự báo toàn cầu của Nha Khí tượng Hoa Kỳ. Các dự báo được cập nhật hoá với những dữ kiện và tin tức khí tượng mới nhất từ vệ tinh, radar, báo cáo từ các đài khí tượng, phi trường và thương thuyền trong vùng.

Các dự báo toàn cầu bởi mô hình GFS (Global Forecast System) dùng một khoảng cách hơn 100km. Với khoảng cách nhỏ hơn (24 km dùng cho vùng trong), dự báo MM5 được coi là chính xác, tối tân nhất hiện nay, hơn hẳn các dự báo khác bằng Internet như CNN, Yahoo vì các dự báo này dựa vào mô hình toàn cầu GFS.

Mô hình MM5 đang được nhiều cơ quan chính phủ Hoa Kỳ cũng như nhiều đại học danh tiếng châu Âu, Hồng Kông, Đài Loan dùng để làm dự báo thời tiết, cảnh báo bão. Tuy nhiên, mô hình này đòi hỏi phải sử dụng máy tính cao cấp và đắt tiền, còn gọi "siêu máy tính" Cray hoặc máy chạy Unix. Gần đây, website của anh đã thành công trong việc cài toàn bộ dữ liệu MM5 vào máy iterl/AMD PC chạy Linux.

Trang vnbaolut.com được sáng lập đã 6 năm nhưng phải tới hơn 1 năm trở lại đây, website này mới thực sự hoàn thiện và trở thành địa chỉ tin cậy của đông đảo người dân Việt Nam. Thống kê mới nhất cho thấy, những trận bão gần đây có xu hướng tấn công vào đất liền Việt Nam, địa chỉ của Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh được truy cập với hàng vạn lượt/ngày và đây là địa chỉ cập nhật thông tin nhanh nhất, đầy đủ nhất và chuẩn xác nhất hiện nay ở Việt Nam.

Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh có thuở "đưa nôi" tại Huế và anh cũng gắn tuổi thơ hồn nhiên với dải đất miền Trung khắc nghiệt. Dạo đó, Khanh học tại Trường Lycee Blaise Pascal (Đà Nẵng) và ký ức tuổi thơ cũng từng ngụp lặn trước những trận lụt thảm khốc, có khi trường phải đóng cửa nghỉ học tới cả tuần.

Có lẽ nỗi niềm biển Đông và miền quê nghèo khó luôn phải đối mặt thiên tai ám ảnh và khắc khoải trong anh từ ngày đó. Sau này, anh sang Mỹ du học. Nhưng đam mê nhất vẫn là chuyên ngành môi trường, tài nguyên và khí tượng thủy văn, vì vậy tiếp tục nghiên cứu sinh tại Đại học California và 4 năm sau bảo vệ thành công luận án tiến sĩ khí tượng, môi trường tại đây.

Đam mê với khí tượng, môi trường, thương những người dân oằn mình hứng bão, đó là yếu tố thôi thúc anh sáng lập website giúp đồng bào Việt chống bão. Việc đưa các mạng báo bão quốc tế, dịch, sử dụng hệ thống dữ liệu, thông số chắc chắn rất phức tạp nhưng được cập nhật liên tục 4 lần/ngày và đưa lên mạng sau 30 phút kể từ khi các trung tâm báo bão quốc tế có bản tin phát ra.

"Tôi làm việc ở xa quê nhưng mỗi khi quê nhà có bão, lụt, y như đó là những ngày sống không yên, đau đáu ngóng về phía Đông bờ Thái Bình Dương" - anh trăn trở.

Mới rồi, cơn bão muộn Utor (bão số 10), khi biết bão sẽ mạnh lên cấp 15, 16 và đi vào biển Đông, hướngvề Việt Nam, Tiến sĩ liên lạc về quê nhà: "Trời không thương đồng bào tôi nghèo, lại cơn bão mạnh. Tôi sẽ trực hằng giờ, cố gắng tối đa nắm các dự báo quốc tế để cập nhật đầy đủ nhất thông tin về cơn bão cho bà con nắm rõ thêm"...