[Tâm Lý] Ăn Uống Theo Cảm Xúc: Chuyện Mùa Dịch COVID-19

Chúng ta đang chứng kiến sự hoành hành của một dịch bệnh khủng khiếp ngoài kia, và bạn thì bị nhốt trong chính căn hộ của mình với một núi thức ăn lớn hơn bình thường. Trong những ngày giãn cách xã hội ấy, bạn chợt nhận ra mình gặp khó khăn trong việc kiểm soát cơn thèm ăn để cải thiện cảm xúc và giảm bớt áp lực tinh thần. Bạn cần phải làm sao?

Thời điểm hiện tại mang đến cho chúng ta những áp lực tinh thần lớn đến choáng ngợp. Vì thế mà nhiều người tìm đến ăn uống như một liều thuốc là điều dễ hiểu, miễn sao điều đó không phải là cách duy nhất để chúng ta bớt căng thẳng đi. Thật ra, có rất nhiều phương pháp để vượt qua những cảm xúc tiêu cực và đối phó với việc ăn theo cảm xúc mà bạn có thể tích lũy cho mình.

Điểm mấu chốt trong bài viết dành cho những bạn cần đọc nhanh:

• Trong khoảng thời gian đối mặt với nhiều căng thẳng thế này, nhiều người bắt đầu tìm đến thức ăn để giải khuây cho chính mình.

• Ăn vì cảm xúc thật ra không có gì là tệ cả, trừ khi đó là phương pháp đối phó với cảm xúc duy nhất mà bạn có.

• Những người đã từng mắc phải các chứng rối loạn kiểm soát ăn uống thường sẽ dễ bị tái phát trong những ngày này.

• Học hỏi thêm nhiều phương pháp cải thiện cảm xúc và tự nuôi dưỡng tinh thần là vô cùng quan trọng.

THỜI KỲ KHÓ KHĂN

Kỷ nguyên của virus Corona thật sự là một thời kỳ khắc nghiệt với chúng ta. Thế giới chưa từng chứng kiến một đại dịch nào như thế kể từ năm 1918. Hầu như không ai trong chúng ta lường trước được điều này để có thể chuẩn bị tinh thần đối phó với dịch, và cũng chẳng ai biết chúng ta nên mong đợi điều gì tiếp theo. Đây là một thời kỳ của sự căng thẳng tột cùng, vô số người đã không qua khỏi.

Bạn có thể đã bị mất việc, hoặc phải làm thêm hàng giờ liền ở tuyến đầu chống dịch, hoặc bị trường học gửi trả về gia đình, bị chia cắt với những người thân yêu, bị cách ly tại nhà cùng mối quan hệ không mấy yên bình với những người thân.

Nói chung, dù cho cuộc sống trước đây của bạn có thế nào đi nữa, nó cũng bị thay đổi hoàn toàn ở nhiều mặt quan trọng.

Bạn có thể cảm thấy chán chường, căng thẳng hoặc cô đơn. Việc chợ búa cũng trở nên khó khăn hơn. Thế nên bản năng trong bạn mách bảo phải trữ đồ ăn nhiều hơn mức bình thường để giảm bớt số lần ra ngoài và đối mặt với nhiều nguy hiểm. Và có vẻ như bạn chưa quen với việc nhìn một căn bếp ngập đồ ăn luôn luôn bày ra trước mắt.

Thêm vào đó, thời gian biểu hàng ngày của bạn giờ đây được “tinh giản” đi rất nhiều, để rồi nó phá hủy những thói quen bạn vốn có trước đây. Nếu bạn đang tự thấy mình thẫn thờ trong bếp cả ngày để suy nghĩ nên ăn gì cho bữa tiếp theo, ăn nhiều hơn mức bình thường và lắm lúc chỉ ăn cho đỡ buồn thôi, chúng tôi đảm bảo với bạn rằng bạn không phải là người duy nhất đâu!

Shira Rosenbluth, nhà trị liệu với nhiều năm kinh nghiệm chữa trị chứng rối loạn ăn uống đã có những lời trấn an sau:

“Nếu bạn đang cảm thấy thật sự buồn bã và cần phải ăn để cảm thấy thoải mái, tôi muốn bạn hiểu rằng ăn để tự an ủi mình là một kỹ năng thật sự có hiệu quả và thông minh, nhưng chỉ là với thời điểm hiện tại thôi!”

ĂN THEO CẢM XÚC LÀ GÌ?

“Ăn theo cảm xúc” (emotional eating) thật ra không phải là một cụm từ được công nhận hay đã qua nghiên cứu nào cả. Đó chỉ đơn thuần là một cụm từ chúng tôi dùng để diễn tả hiện tượng ăn để đối phó với một trạng thái cảm xúc nào đó thay vì cảm thấy đói bụng. Văn hóa ăn kiêng có thể khiến chúng ta tin rằng ăn theo cảm xúc là một vấn đề to tát. Thật ra, điều đó không hoàn toàn đúng.

Không có gì là sai khi bạn nhận ra thức ăn là liều thuốc chữa lành cho bạn mỗi khi trải qua những giờ phút căng thẳng. Chúng ta vẫn dùng thức ăn để ăn mừng và để chia sẻ, an ủi nhau đấy thôi. Và thức ăn thật sự là một công cụ để cải thiện cảm xúc đấy!

Tuy nhiên, điều đó có thể trở thành vấn đề nếu như nó là cơ chế giải quyết tâm trạng duy nhất của bạn. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng vấn đề này xảy ra thường xuyên hơn với những người không ăn đủ.

Đúng vậy đấy! Những ai không dung nạp đủ phần năng lượng cần thiết cho cơ thể thường thấy thèm ăn hơn và từ đó dẫn tới việc ăn theo cảm xúc và nghiện ăn.

BẠN (HAY NGƯỜI MÀ BẠN BIẾT) CÓ ĐANG MẮC PHẢI RỐI LOẠN ĂN UỐNG KHÔNG?

Nếu như bạn hoặc người thân của bạn có những dấu hiệu dưới đây, rất có thể là bạn hay người đó đã mắc chứng rối loạn ăn uống.

• Bạn cảm thấy những suy nghĩ về thức ăn không chịu để yên cho bạn làm việc khác.

• Bạn ăn rất nhiều trong một khoảng thời gian ngắn và không kiểm soát điều đó được

• Bạn hay bỏ bữa

• Bạn đang hạn chế một nhóm thức ăn/chất dinh dưỡng nào đó dù không có mục đích chữa trị nào

• Bạn cảm thấy buồn nôn

• Bạn phải dùng thuốc nhuận tràng

• Bạn tập thể dục quá sức

Dù cho những dấu hiệu trên có liên quan đến những điều khiến bạn căng thẳng, lo lắng hay không, mong bạn đọc tìm hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe của mình (link tham khảo bài viết tiếng Anh tại đây)

VỀ NHỮNG ĐỢT TÁI PHÁT RỐI LOẠN

Trong khoảng thời gian này, người đã từng mắc các chứng rối loạn ăn uống dễ bị thu hút bởi những thói quen cũ của bản thân. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên, và cũng không gì đáng xấu hổ cả. Quá trình điều trị không phải khi nào cũng được đặt trong hoàn cảnh thuận lợi nhất.

Những đợt tái phát diễn ra thường xuyên hơn trong khoảng thời gian con người gặp phải áp lực trong cuộc sống, và đại dịch lần này là thời điểm áp lực vượt ngưỡng hiểu biết của chúng ta. Hãy dành thời gian xem xét lại những phương pháp giúp bạn vượt qua rối loạn lần trước và từng bước thực hiện chúng một lần nữa..

Một số điều mà bạn nên cân nhắc thực hiện để quay lại lộ trình ấy là thiết kế một thực đơn hợp lý, ghi chú lại những bữa ăn của mình, trao đổi với những người có khả năng giúp đỡ hoặc liên lạc lại với nhà trị liệu hay chuyên gia dinh dưỡng của bạn trước đây.

CÁCH ĐỂ ĐIỀU CHỈNH THÓI QUEN ĂN THEO CẢM XÚC

Dưới đây là một số cách thức có thể giúp bạn từng bước hạn chế những ảnh hưởng xấu từ việc ăn uống theo cảm xúc của bản thân.

Học cách chấp nhận

Trước tiên bạn cần chấp nhận bản thân. Nếu như thức ăn là phương tiện giúp bạn vượt qua khoảng thời gian khó khăn này, đó cũng không phải là điều gì quá tệ hại. Thật ra, nó cũng có thể là một cách chăm sóc bản thân tốt đấy chứ.

“Tôi biết là đến đây những gì tôi nói có vẻ mâu thuẫn, nhưng cho phép bản thân được vỗ về tinh thần bằng thức ăn là rất quan trọng. Bởi lẽ, nếu bạn cảm thấy tội lỗi về chế độ ăn uống của mình và bắt đầu kiêng khem, cấm đoán bản thân để rồi dẫn đến việc ăn uống quá độ sau đó, chẳng khác nào bạn đang tiếp thêm lực cho cái vòng lặp Nghiện ăn - Kiêng ăn. Hãy cho phép bản thân được ăn đủ lượng thức ăn khiến bạn dễ chịu nhất”

- Shira Rosenbluth

Bạn có thể lo lắng về cân nặng của bản thân trong khoảng thời gian ẩn náu trong nhà. Bạn không cần cảm thấy xấu hổ vì bản thân luôn sợ việc tăng cân. Xã hội chúng ta chẳng qua đang tự tạo ra “hội chứng sợ béo” để bảo với bạn rằng tăng cân là chuyện gì đó rất đáng sợ. Nhưng quan trọng là bạn có thể sinh tồn qua hết mùa dịch này, mỗi kí lô tăng lên của bạn đều không đáng sợ đến thế đâu!

Cơ thể và cân nặng của nó sẽ thay đổi theo từng thời kỳ trong cuộc đời. Cơ thể mỗi con người có thể có hình dạng, kích thước khác nhau. Có lẽ là cân nặng trước khi dịch bệnh xảy ra của bạn đã bị kìm hãm dưới mức bình thường của nó, có lẽ bây giờ bạn cần tăng cân để sinh tồn thôi. Có thể số ký của bạn sẽ trở lại như cũ khi cuộc sống chúng ta bình yên trở lại, hoặc có thể là không. Dù sao đi nữa, bạn vẫn luôn là một cá nhân tốt đẹp mặc cho cân nặng của bạn thế nào.

Hãy đảm bảo rằng bạn được ăn đủ

Bạn không nên giảm lượng thức ăn của bản thân chỉ vì mình đang ở nhà. Đời sống xã hội “tôn thờ” việc ăn kiêng luôn bảo bạn ăn ít thì sẽ khỏe mạnh và tích nhiều đức hạnh hơn. Và trên mạng xã hội thì đầy rẫy những người đăng tải những “công trình” ăn kiêng của họ trong thời gian cách ly này.

Tuy nhiên, chế độ ăn nghiêm khắc thường chỉ phản tác dụng bằng cách đẩy mạnh hiện tượng ăn uống tùy hứng, nghiện ăn và tất nhiên là đi ngược lại với mục đích ban đầu: Khiến bạn tăng cân. Hãy nhớ rằng bạn không thể kiểm soát cân nặng của bản thân dài hạn. Bằng cách ăn uống đủ chất lượng, đủ bữa, bạn sẽ hạn chế được tối đa những khoảng thời gian căng thẳng và những bữa ăn nằm ngoài đồng hồ sinh học của mình. Bên cạnh đó, bạn cũng có thể kiểm soát đường huyết ổn định hơn và dần điều chỉnh tâm trạng của mình tốt hơn.

“Việc lập nên một thời gian biểu có thể khá khó khăn trong giai đoạn cách ly xã hội, nhưng dùng những bữa ăn của mình để thiết lập nó thật sự mang lại lợi ích đáng kể, nhất là khi bạn đang chữa trị chứng rối loạn ăn uống của mình. Cố gắng giữ mức 5-6 bữa ăn trong một ngày (ăn sáng, ăn nhẹ, ăn trưa, ăn nhẹ, ăn tối, ăn nhẹ).”

- Shira Rosenbluth

Trừ khi bạn đang trong quá trình chữa trị bệnh, bữa ăn của bạn nên có đủ các nhóm dinh dưỡng thiết yếu: Tinh bột, đạm, béo, hoa quả và rau củ.

Mở rộng các phương pháp ứng phó căng thẳng, cảm xúc tiêu cực

Nếu như ăn là phương pháp “chống stress” duy nhất của bạn, tốt nhất là bạn nên chuẩn bị thêm những công cụ khác trong bộ đồ nghề của mình. Hãy tìm hiểu các hoạt động giúp bạn tự an ủi bản thân, làm xao lãng, loại bỏ những năng lượng tiêu cực của mình. Mỗi cá nhân có thể có những hoạt động yêu thích khác nhau.

Một số ý tưởng tôi nghĩ là có thể giúp bạn đó là viết nhật ký, vẽ, gọi và nhắn tin cho bạn thân, đi bộ (lưu ý phải có ý thức giãn cách xã hội), học cách thiền định, hay đơn giản là đi tắm.

Giữ liên lạc với mọi người

Trong giai đoạn này, duy trì liên lạc với bạn bè và người thân, thậm chí là đồng nghiệp, cộng sự là điều quan trọng hơn cả. Rất may cho chúng ta, điện thoại thông minh và Internet luôn hỗ trợ chúng ta rất nhiều lựa chọn để làm điều đó.

Trước dịch bệnh, chúng ta vẫn hay sợ rằng con người đang dùng những chiếc màn hình để xa cách nhau. Giờ đây, chúng ta nhận ra rằng, những “bức tường” nhỏ bé ấy lại mở ra rất nhiều cơ hội để chúng ta được hội ngộ. Hãy sử dụng chúng thật sáng tạo! Dùng Facetime để ăn cùng nhau, dùng Zoom để cùng nhau tập thể dục hay xem phim chung trên Netflix…

Hãy biết yêu thương bản thân

Ăn nhiều hơn bình thường có vẻ đáng lo ngại với bạn. Nhưng nếu cứ mãi tự dày vò bản thân, bạn sẽ càng căng thẳng và buồn bã hơn nữa.

Theo Rosenbluth: “Nếu như bạn cảm thấy không thoải mái và tội lỗi sau những lần ăn quá độ, hãy vẫn cứ yêu thương bản thân và cho phép mình được ăn bữa kế tiếp, mặc cho bạn đã ăn những bữa không theo dự tính trước đó không lâu. Mọi chuyện vẫn rất ổn khi mà bạn phải ăn nhiều hơn trước để làm dịu tinh thần. Mọi chuyện vẫn ổn khi mà bạn tăng thêm vài cân. Dù sao đi nữa, bạn vẫn luôn là một người xứng đáng và tốt đẹp.”

Nếu như bạn đang ngày một dựa vào thức ăn nhiều hơn, hãy thử thách cảm giác tội lỗi của chính bạn bằng cách đối đãi tử tế với bản thân mình hơn. Hãy nói với bản thân mình những lời an ủi, động viên như bạn vẫn từng nói với đứa bạn thân hoặc một đứa trẻ.

Đừng hối thúc bản thân phải ăn cân đối

Bạn có thể thấy mình cần nghiêm khắc với bản thân và tiến hành những thói quen lành mạnh hơn để hạn chế hậu quả của việc ăn thiếu kiểm soát. Đừng! Những thói quen mới ấy chỉ khiến bạn quay lại vòng lặp ăn uống rối loạn hơn thôi.

Bạn cũng không cần phải tăng thời gian tập thể dục lên để bù đắp cho những ngày ít vận động của mình (bạn vẫn nên tập thể dục như thường lệ), kể cả khi những người xung quanh đang bàn tán về chế độ ăn hợp lý của họ và một khung giờ tập mới kéo dài hơn trước. Hãy để cho cơ thể của bạn thích ứng dần với điều kiện sống mới.

Tạo thói quen tự chăm sóc tâm hồn

Hiện tại là khoảng thời gian bạn rất cần phải bảo vệ sức khỏe tinh thần của mình. Tận dụng thời gian này để sống chậm lại và nghỉ ngơi. Cố gắng nuôi dưỡng cảm xúc của mình, ngủ đủ giấc, và luôn nhẹ nhàng đối xử với chính mình.

Tìm sự giúp đỡ

Bạn không nhất thiết phải vượt qua những khó khăn trong đơn độc. Kể cả khi bạn sống một mình và có rất ít lựa chọn để xin trợ giúp, vẫn có rất nhiều nguồn hỗ trợ cho bạn. Không thiếu những nhà trị liệu, chuyên gia dinh dưỡng cùng các chương trình chữa trị của họ được đăng tải dưới dạng dịch vụ online, và bạn có thể lựa chọn cả những dịch vụ giá thấp hay hỗ trợ miễn phí.

Các tổ chức phi lợi nhuận, bao gồm cả Hiệp hội về Rối loạn Ăn uống Quốc gia và Liên minh Nhận thức về Rối loạn Ăn uống (Hoa Kỳ) đều có thể cung cấp thông tin các chuyên gia và tổ chức có thể hỗ trợ bạn.

-----------------------------------

Dịch giả: Thịnh Lê

Biên tập: Khánh Linh

Nguồn ảnh: Pinterest

Link bài gốc: verywellmind.com

(*) Bản quyền bài dịch thuộc về YBOX.VN. Khi chia sẻ, cần phải trích dẫn nguồn đầy đủ tên tác giả và nguồn là “Tên dịch giả - Nguồn: Tâm Lý Học Tuổi Trẻ”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ cú pháp đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

(**) Với mục tiêu chia sẻ và góp phần nâng cao kiến thức tâm lý cho những người trẻ, chúng tôi mong nhận được sự ủng hộ và đóng góp của các bạn. Trở thành Cộng tác viên hoặc thực tập sinh để rèn luyện ngoại ngữ và đóng góp tri thức chuyên sâu về tâm lý cho cộng đồng tại đây https://bom.to/AxK6nj

(***) Follow Facebook Tâm Lý Học Tuổi Trẻ tại www.facebook.com/tamlyhoctuoitre để đọc các bài dịch khác và cập nhật các bài viết mới hằng ngày.

(***) Follow Instagram tamlyhoctuoitre_ybox tại https://www.instagram.com/tamlyhoctuoitre_ybox/ để đọc thêm nhiều quotes hay mỗi ngày.