Tần Thủy Hoàng – Wikipedia Tiếng Việt

Trang chủ » Triệu Bàng Nước Triệu » Tần Thủy Hoàng – Wikipedia Tiếng Việt

Có thể bạn quan tâm

Tần Thủy Hoàng
 "Tần Thủy Hoàng" viết theo triện thư (trên) và khải thư (dưới)
Tiếng Trung秦始皇
Nghĩa đen"Hoàng đế nguyên thủy của nhà Tần"
Phiên âm
Tiếng Hán tiêu chuẩn
Bính âm Hán ngữQín Shǐ Huáng
Chú âm phù hiệuㄑㄧㄣˊ ㄕˇ ㄏㄨㄤˊ
Wade–GilesCh'in2 Shih3 Huang2
Bính âm Thông dụngCín Shǐh Huáng
IPA[tɕʰǐn ʂɻ̩̀ xwǎŋ] ⓘ
Tiếng Quảng Châu
Latinh hóa YaleChèuhn Chí Wòhng
IPA[tsʰɵ̏n tsʰǐː wɔ̏ːŋ]
Việt bínhceon4 ci2 wong4
Tiếng Mân Nam
POJ tiếng Mân Tuyền ChươngChîn Sí-hông
Tâi-lôTsîn Sí Hông
Tiếng Hán trung cổ
Tiếng Hán trung cổDzin siB hwang
Tiếng Hán thượng cổ
Baxter (1992)*dzinhlɨjʔwaŋ
Baxter–Sagart (2014)*dzinl̥əʔɢʷˤaŋ
Tôn hiệu
Tiếng Trung始皇帝
Nghĩa đen"Hoàng đế nguyên thủy"
Phiên âm
Tiếng Hán tiêu chuẩn
Bính âm Hán ngữShǐ Huángdì
Chú âm phù hiệuㄕˇ ㄏㄨㄤˊ ㄉㄧˋ
Wade–GilesShih3 Huang2-ti4
Bính âm Thông dụngShǐh Huángdì
IPA[ʂɻ̩̀ xwǎŋ.tî]
Tiếng Hán thượng cổ
Baxter–Sagart (2014)*l̥əʔɢʷˤaŋtˤek-s

Phần lớn các nguồn tham khảo hiện đại của Trung Quốc lấy Doanh Chính là tên cá nhân của Tần Thủy Hoàng, với Doanh là họ và Chính là tên. Tuy nhiên, thời Trung Quốc cổ đại có cách gọi tên khác với thời hiện đại. Trường hợp của ông, vì sinh ra ở nước Triệu nên Triệu có thể dùng làm họ. Theo Sử ký Tư Mã Thiên, ông được giới thiệu tên Chính, họ Triệu.[4] Dù vậy, sau này Trung Quốc lấy họ của tổ tiên mà gọi, do đó Doanh Chính là tên được đại đa số đồng thuận khi nhắc đến tên riêng của Tần Thủy Hoàng, vì ông là con cháu nhà Doanh, họ chung của các vua Tần.[5]

Những người cai trị nhà Tần đã tự phong Vương từ thời Tần Huệ Văn vương năm 325 TCN. Sau khi lên ngôi, Doanh Chính được gọi là Tần vương Chính.[6] Danh hiệu này nhấn mạnh ông đứng ngang hàng về mặt danh nghĩa với người cai trị nhà Thương và nhà Chu.

Trong thời gian trước thời nhà Chu và sau đó, các nhà cai trị các quốc gia độc lập của Trung Quốc theo quy ước đều xưng "Vương" (王). Sau khi đánh bại vị vua chư hầu cuối cùng của Chiến Quốc vào năm 221 TCN, Tần vương Chính chính thức trở thành người cai trị trên toàn lãnh thổ Trung Hoa. Để ăn mừng thành tích này và củng cố cơ sở quyền lực của mình, Doanh Chính đề nghị các đại thần bàn danh hiệu cho mình. Sau khi bàn bạc, các đại thần tâu lên Tần vương Chính:

“ Ngũ Đế ngày xưa đất chỉ vuông ngàn dặm, ngoài ra là đất đai của chư hầu và của man di, họ vào chầu hay không thiên tử cũng không cai quản được. Nay bệ hạ dấy nghĩa binh, giết bọn tàn ác và nghịch tặc, bình định được thiên hạ, bốn biển thành quận và huyện, pháp luật và mệnh lệnh đều thống nhất ở một nơi, từ thượng cổ đến nay chưa hề có, Ngũ đế đều không bằng. Bọn thần sau khi bàn bạc kỹ lưỡng với các bậc sĩ thấy rằng: Ngày xưa có Thiên Hoàng, Địa Hoàng, Thái Hoàng, nhưng Thái Hoàng là cao quý nhất. Bọn thần liều chết xin dâng tôn hiệu của nhà vua là Thái Hoàng, mệnh ban ra gọi là "chế", lệnh ban ra gọi là "chiếu", thiên tử tự xưng gọi là "trẫm". ”

Tuy vậy, Doanh Chính quyết định không lấy chữ "Thái", mà lấy chữ "Hoàng" (皇) và chữ "Đế" (帝) theo thần thoại Tam Hoàng Ngũ Đế (三皇五帝), tạo ra một danh hiệu mới là Hoàng đế. Ông tự xưng là Tần Thủy Hoàng Đế (秦始皇帝), thường được rút ngắn là Tần Thủy Hoàng (秦始皇), thay thế cho tên gọi Tần Vương (秦王). Những lời tâu khác thì ông đều làm theo, từ đó mệnh ban ra gọi là chế, lệnh ban ra gọi là chiếu, thiên tử tự xưng là trẫm. Ông truy tôn vua cha Tần Trang Tương vương là Thái thượng hoàng.

“ Trẫm nghe nói thời Thái Cổ có hiệu nhưng không có hiệu bụt. Thời Trung Cổ có hiệu và sau khi chết người ta căn cứ vào việc làm của nhà vua mà đặt hiệu bụt. Làm như thế tức là con bàn bạc về cha, tôi bàn luận về vua, thật là vô nghĩa. Trẫm không chấp nhận điều ấy. Từ nay trở đi, bỏ phép đặt hiệu bụt. Trẫm là Thủy Hoàng Đế, các đời sau cứ theo số mà tính: Nhị Thế, Tam Thế đến Vạn Thế truyền mãi mãi. ”
— Tần Thủy Hoàng

Ý nghĩa của tên hiệu "Tần Thủy Hoàng Đế":

  • Chữ Thủy (始), lấy từ từ Thủy Tổ, có nghĩa là đầu tiên.[7] Người thừa kế sau đó sẽ được gọi tiếp là "Nhị Thế", "Tam Thế" và như vậy cho đến muôn đời. Ngoài ra, theo Lý Tư, nhà Tần lấy được thiên hạ từ nhà Chu, nhà Chu mệnh Hoả nên nhà Tần nên sử dụng hành thủy để tỏ rõ là hơn nhà Chu một bậc
  • Chữ Hoàng Đế (皇帝) được lấy từ thần thoại Tam Hoàng Ngũ Đế (三皇五帝), nơi chữ này được trích ra.[8] Bằng cách thêm vào một tiêu đề như vậy, Tần Thủy Hoàng hy vọng sẽ có sự thiêng liêng và uy tín của Hoàng Đế (皇帝) trước kia.
  • Ngoài ra, chữ "Hoàng" (皇) có nghĩa là "sáng" hay "lộng lẫy" và "thường xuyên nhất được sử dụng như là một chữ chỉ thiên đường".[9]

Từ khóa » Triệu Bàng Nước Triệu