“Thả” Trẻ Về Quê - Báo Nhân Dân

Có thể bạn quan tâm

Chuyên trang Hà Nội

Tin chung

GHI CHÉP

“Thả” trẻ về quê

Con người ta lạ thế! Hễ có dịp được nghỉ lễ dài ngày, lại bồng bế, dắt díu nhau chen chúc, nhồi nhét tàu, xe, đổ dồn về những điểm du lịch, những bãi biển đông đặc người. Không còn chỗ chen chân, chỗ thở, nói gì chỗ để tắm, vẫy vùng. Vùng biển, mặt nước trở nên chật hẹp, tù túng và tù đọng không kém cái ao làng. Dù có sóng, thủy triều và rất nhiều nắng gió, cũng khó cuốn trôi đi cái không khí bức bối cùng với nỗi bực dọc bị “chặt chém” và “hành xác” đến bã người. Đã từng được nếm trải, thấm thía mấy chuyến đi nhớ đời, ông giáo trung học lặng lẽ ra bến đón xe, về quê. Ông dắt theo mấy đứa học trò, coi như chuyến đi học kỹ năng sống c Thứ Năm, ngày 28/05/2015 - 14:43

Cửa xe bật mở, năm thầy trò ùa xuống. Háo hức, hăm hở và chờ đợi dồn nén, giờ mới được bung ra. Bốn bề gió và nắng. Gió từ con sông trong lành, đôi bờ xanh mướt tre pheo, cây cỏ. Gió từ những cánh đồng lúa mênh mông đang thì con gái mơn mởn, mỡ màng. Vắng lặng, yên tĩnh đến sững sờ. Thầy trò mình về đây, ông giáo vẫn chậm rãi, trong khi người ta tranh nhau đi du lịch, kéo tới những tụ điểm vui chơi, giải trí. Thoạt nghĩ thì tưởng là ngược đời. Nhưng người xưa có câu: “Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ. Người khôn người đến chốn lao xao”. Sinh ra và lớn khôn từ nơi vắng vẻ này, thầy đã học hỏi được rất nhiều thứ, mà giờ các em rất thiếu. Rất cần. Quanh năm sống ở thành phố, chốn lao xao, cả cha mẹ lẫn thầy cô chẳng thể dạy được kỹ năng “mềm” cho chúng... Đám trẻ có vẻ chăm chú lắng nghe như trên lớp, nhưng nét mặt bồn chồn. Bao năm cuồng chân, bị “giam lỏng”, nay được thả rông, cái gì cũng mới lạ, cuốn hút, hấp dẫn không thể cưỡng nổi. Lần đầu tiên trong đời, những đôi mắt trẻ ngây thơ bắt gặp giàn mướp “hoa vàng như nỗi nhớ dây dưa”. Treo đung đưa những trái mướp hương, thơm từ lá thơm đi. Rặng mùng tơi xanh mướt mềm bờ nghiên bờ giậu che bóng những luống rau đay, rau ngót. Bò lan mặt đất là rau khoai lang, lá lốt. Thoát khỏi bê-tông, khung nhôm kính, máy lạnh, mắt không phải dán chặt vào màn hình, trò chơi điện tử, đám trẻ hoạt bát, nhanh nhẹn lạ thường. Dường như chúng quên hẳn phía sau lưng ồn ào, ùn tắc, bụi bặm, mùi xe cộ cùng khí thải nghẹt thở. Quên cả chiếc cặp nặng trĩu xệ vai với những bài giảng, bài tập ngập đầu. Chưa bao giờ những bàn chân non nớt được chạy trên đất vườn, bờ ao, bờ ruộng cỏ mềm mát rượi. Miệng chỉ quen các loại nước giải khát, sữa hộp, nay mới được nếm vị ngọt nước mưa lưu niên tích trong bể có mùi hoa móng rồng. Vị ngọt tự nhiên mát lành, thơm thảo trong ấm tích nước vối, nước chè xanh hái ngay ngoài vườn, bên bờ ao, át mọi hương vị hóa chất đã thấm ngấm trong cơ thể trẻ. Đầu óc như được lọc trong, thân thể được thả lỏng, đám trẻ thả sức hò reo, chạy nhảy. Hai cô bé theo bà cụ ra vườn tranh nhau hái đầy rổ mồng tơi, rau đay, mướp hương cho nồi canh cua chiều nay. Ở nhà, không biết cầm chổi quét nhà, cầm khăn rửa bát. giờ, được bà dạy cách nạo mướp, cầm dao thái rau. Ở nhà, chỉ thấy bếp điện, bếp gas, bếp từ vừa nhanh vừa sạch. Ở trong góc gếp này, lần đầu tiên chúng học cách nhóm bếp củi với rơm rạ, trấu tro. Mùi khói bếp thật dễ chịu, khác hẳn mùi khói xe nồng nặc, ngột ngạt ở thành phố. Hồng xiêm, ổi chín trên cành, rau xanh ngoài vườn chẳng cần rửa, ngâm lâu, cứ thế ăn ngay, nấu ngay. Chẳng nơm nớp lo sợ rau phun thuốc...

Tung tẩy bay nhảy, thỏa sức khám phá, hai cậu học trò chưa từng dãi nắng, dầm mưa, chưa hề biết mùi bùn đất, hăm hở vác cọng vó, cần câu theo ông cụ ra bờ ao. Chẳng có sách vở nào dạy chúng mắc lưới, căng dây câu. Có ai chỉ bảo đâu là cá trắm, cá quả, cá rô... Rồi còn được lội xuống ao, đầm mình dưới làn nước trong lành, dận trai, xúc ốc vặn. Bì bõm ngụp lặn dưới ao bèo mãi không biết chán, ba thầy trò không để mắt đến thời gian. Một ngày ở thôn quê sao dài thế. Chẳng di động, truyền hình, cũng chẳng điện tử, được tận hưởng từng giờ từng phút nên có cảm giác đã trôi qua mấy ngày. Dứt hẳn, cắt đứt ngày hôm qua, nhẹ tênh. Ngày kéo dài ra, đêm càng trôi chậm lại như vô tận, bởi trăng rằm vừa ló rạng, treo chếch ngọn tre, đong đưa theo gió. Trong mắt những đứa trẻ thành phố vốn ngợp đèn điện, đèn bàn, trăng treo thấp quá, ngỡ chỉ nhún chân, khẽ nhảy là với được ngay. Ánh trăng trong vắt, mát rượi rắc khắp vườn rau, bờ bao, tràn cả xuống mặt nước lấp lánh ánh bạc. Có thể nghe rõ tiếng cá quẫy đớp trăng. Trên ngọn cây vối, cây cau tiếng ve râm ran lẫn trong tiếng ếch, nhái, chão chuộc ở bờ ao. “Bản nhạc” đồng quê yên ả, thanh bình thấm vào tâm hồn trẻ, đọng lại. Nhất là khi tiếng sáo diều ai thả giữa trăng đêm ướt đẫm sương sa. Manh chiếu sờn rách trải bên thềm gạch, mâm cơm quê mùa với bát canh cua đặc sánh, bát cà pháo muối xổi, đĩa tôm riu rang khế... cuốn hút bốn đứa trẻ thừa thãi và chán ngán thịt thà, bơ sữa... Đầy một sân trăng, một thềm trăng bát ngát, lại có gió lộng bốn bề, bữa cơm ngon miệng hơn mọi khách sạn, nhà hàng đặc sản. Một ngày vận động, lao động được thưởng thức ngọn rau, tôm tép do tay mình hái, mình bắt mới cảm nhận hết vị ngon. Một ngày được hít thở hương đồng, gió nội, những đứa trẻ thành thị bỗng trở nên rắn rỏi, cứng cáp hẳn lên. Còn cả một đêm dài trước mặt, còn trăng rằm treo ngang đầu và còn tiếng sáo diều lơ lửng ngang trời, cả thầy lẫn trò cùng ngả lưng trên mảnh sân ngập ánh trăng. Không biết đến bao giờ lại được ngắm trăng, “tắm” dưới ánh sáng huyền ảo, trong lành như đêm nay? “Một trận gió trời bằng một đời gió quạt”. Nhốt trong căn hộ chung cư, chen chúc giữa phố xá tắc nghẽn ô-tô, xe máy, làm sao được hưởng làn gió đêm hoang dã, tươi rói này? Trong gió, thấy cả mùi ổi, chuối tiêu chín cây. Lại được nghe thầy kể về thời thơ ấu chăn trâu, cắt cỏ, lội đồng mò cua, bắt ốc... Chuyện mãi không chán. Trăng đang trôi dần, chênh chếch cành gạo chẳng còn sót lại một chấm lửa đỏ nào. Tán lá xanh mởn che một nửa mái đền thâm nghiêm, thiêm thiếp chìm vào giấc ngủ cùng đám trẻ thành phố...

"Đêm nằm năm ở”. Nếu không có tiếng chim ríu rít khi trời chưa rõ mặt, nắng còn ẩn dưới chân mây, có lẽ năm thầy trò vẫn chìm trong giấc nồng sâu. Choàng tỉnh giấc giữa “màn trời chiếu đất”, ngơ ngác ngỡ như đã sống ở đây bao năm rồi. Tuyệt nhiên chẳng còn thấy vướng víu bất cứ sợi dây nào với trường lớp, sách vở. Nhẹ bẫng như bầy chim được sổ lồng, lũ trẻ chạy ùa ra đồng lúa, bờ mương ướt đẫm sương sớm. Hãy còn mờ đất, lúa non xanh bất tận lăn tăn gợn sóng. Đồng không một bóng người hay trâu bò thả sớm. Từ thuở lọt lòng, những bàn tay trẻ chỉ quen cầm bút, gò lưng chép bài. Những ngón tay chỉ biết nhấn “chuột”, lướt trên bàn phím, iPad, iPhone... nay mới được tuốt từng ngọn lúa ngậm đòng, khẽ nhấm vị sữa lúa non chưa kết hạt. Tuốt nhẹ mấy nhánh lúa uốn câu, thầy giáo bảo, lúa nếp này phải chừng hơn tuần trăng nữa thì mới đơm bông, mảy hạt. giá mà lúc ấy, thầy trò mình có dịp quay về đây thể nào cũng được nhấm nháp lúa rang. Còn nhiều món đồng quê, còn lắm thứ thú vị, hấp dẫn, mà một hai ngày không thể biết hết được. Đọc trong mắt trò vẻ tiếc nuối, ông an ủi, các con hãy còn cả một ngày dài. Năm sau có dịp, ta lại trở về nếu trong lòng vẫn lưu luyến, thương nhớ đồng quê. Thành phố đổi thay nhanh lắm có khi không kịp nhận ra. Nhưng thôn quê, dẫu sao chưa mất đi nhiều... Không biết trước, hè năm sau liệu có được thả về đồng quê nữa hay không. Bốn cô cậu học trò chỉ biết, từng giờ phút còn lại thì phải tận hưởng cho bằng hết. Chưa xa mà đã nhớ! Nhớ mầu tím hoa bèo thắm biếc như hoa bằng lăng trên hè phố. Nhớ nhất là ánh trăng rằm mát rượi, thấm đẫm mùi hoa quả chín cành. Xẩm tối, khi rời xa đồng quê, trong túi xách, ba-lô học trò chỉ rặt là những trái ổi, đu đủ, hồng xiêm thơm thảo. Mang về một chút hương vị, còn bao thứ không thể đem theo thì cất sâu ở trong ký ức tuổi thơ.

NHÃ KHANH