Thải Ghép Thận Cấp Và Thông Tin Cần Biết

Hiện tượng thải ghép thận cấp thường xuất hiện trong vòng vài tuần hay vài tháng đầu sau khi làm phẫu thuật cấy ghép. Nó không chỉ gây ra nhiều triệu chứng khó chịu mà còn khiến bệnh nhân phải đối mặt với nhiều mối nguy tiềm ẩn về sức khỏe.

Triệu chứng thải ghép thận cấp

Khi quá trình thải ghép thận cấp xảy ra, chức năng hoạt động của thận mới sẽ bắt đầu suy giảm. Người bệnh có thể nhận thấy một số triệu chứng bất thường như:

• Có cảm giác ốm bệnh, khó chịu hoặc không thoải mái trong người
• Có thể sốt hoặc không sốt
• Khu vực cấy ghép thận sưng, đau
• Đi tiểu ít, lượng nước tiểu giảm
• Phù nề tay chân
• Thở gấp
• Buồn nôn hoặc nôn ói
• Chán ăn
• Tăng huyết áp
• Ớn lạnh trong người

Một số bệnh nhân bị thải ghép thận cấp có thể gặp phải các dấu hiệu khác không được liệt kê. Điều quan trọng là người bệnh cần chú ý theo dõi sức khỏe của bản thân và tái khám định kỳ theo đúng hướng dẫn để phát hiện và xử lý sớm tình trạng này nếu có.

Các loại thải ghép thận cấp và cách điều trị

Trong y học, chứng thải ghép thận cấp được chia thành 3 loại chính gồm thải ghép tối cấp, thải ghép cấp tế bào và thải ghép thể dịch. Mỗi loại có nguyên nhân, cách chẩn đoán và điều trị khác nhau.

1. Thải ghép thận tối cấp

Nguyên nhân:

Hiện tượng thải ghép tối cấp xảy ra khi trong huyết thanh của người bệnh chứa nhiều kháng thể độc tế bào. Chúng có thể chống lại kháng nguyên từ người cho. Chịu ảnh hưởng nhiều nhất chính là các tế bào nội mô trong mạch máu của thận ghép.

Về bản chất, thải ghép thận tối cấp chính là thải ghép thể dịch mức độ nặng và xảy ra tức thì. Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này là do:

• Người nhận có kháng thể kháng HLA sau khi truyền máu, mang thai. Các lần ghép tạng trước đó cũng có thể làm xuất hiện kháng thể kháng HLA/
• Kháng thể kháng ABO khi ghép không tương thích với nhóm máu
• Trong tế bào nội mô xuất hiện kháng thể chống lại các kháng nguyên khác ngoài HLA, ví dụ như MICA.

Dấu hiệu lâm sàng:

• Quá trình thải ghép thận xảy ra tức thì ngay trong những phút đầu tiên sau khi tưới máu vào thận hoặc trong giờ đầu tiên
• Mất chức năng thận nguyên phát
• Nước tiểu ngưng đột ngột

Chẩn đoán cận lâm sàng:

Siêu âm Doppler thận ghép có thể giúp phát hiện ra các triệu chứng cận lâm sàng cho thấy đào thải tối cấp. Phương pháp này được thực hiện ngay tại phòng mổ hoặc sau mổ. Nó cho phép bác sĩ đánh giá được tình trạng tưới máu vào nhu mô thận, đồng thời loại trừ khả năng bị huyết khối trong động mạch hay tĩnh mạch thận.

Giải phẫu bệnh học thận bị thải ghép tối cấp:

• Đại thể thận tím, sưng phù và có dấu hiệu xuất huyết
• Xuất hiện tình trạng hoại tử ở các tế bào nội mô. Chúng có thể bị bong tróc ra khỏi lớp màng đáy. Kèm theo đó là hiện tượng hoạt hóa xảy ra ở hệ thống đông máu dẫn tới tình trạng đông máu thứ phát.
• C4d ở mao mạch và động mạch dương tính nếu các mô thận chưa bị hoại tử hoàn toàn

Điều trị thải ghép thận tối cấp

Trường hợp bị thải ghép thận tối cấp có tiên lượng khá xấu. Tình trạng hoạt hóa đông máu thứ phát có thể dẫn đến hiện tượng đông máu nội mạch lan tỏa, chảy máu cơ địa và làm vỡ thận mới ghép. Giải pháp duy nhất được lựa chọn trong tình huống này đó chính là cắt bỏ thận ghép.

Dự phòng:

•  Định kỳ thực hiện các kỹ thuật flow cytometry hay kỹ thuật độc tế bào lệ thuộc bổ thể nhằm kiểm tra phản ứng chéo trước ghép xảy ra giữa huyết thanh của bệnh nhân với các tế bào lympho T và B của người hiến tạng.
• Làm tầm soát kháng thể mới (Luminex)
• Các biện pháp dự phòng chuyên biệt: Cắt lách, hấp phụ miễn dịch hay IV Ig…

2. Thải ghép cấp tế bào

Thải ghép cấp tế bào là loại thải ghép thận cấp xảy ra phổ biến nhất. Quá trình này có thể bắt đầu diễn ra trong khoảng giữa ngày thứ 10 tới tháng thứ 3 sau khi ghép thận.

Triệu chứng lâm sàng:

• Sốt
• Mệt mỏi toàn thân
• Viêm phúc mạc quanh thận dẫn đến đau thận ghép
• Huyết áp tăng cao
• Hiện tượng thiểu niệu có hoặc không diễn ra

Chẩn đoán:

• Xét nghiệm huyết thanh thấy nồng độ Creatinine cao hơn 20% so với trị số cơ bản trước đó
• Natri niệu giữ nguyên hoặc giảm
• Xét nghiệm hình ảnh: Gồm siêu âm thận ghép bằng Doppler, chụp cắt lớp ổ bụng hay xạ hình thận. Nó giúp loại trừ các vấn đề khác có thể gây rối loạn chức năng thận, nhất là các biến chứng xảy ra ở mạch máu hoặc đường niệu.
• Làm sinh thiết sau khi các nguyên nhân khác đã được loại trừ

Giải phẫu bệnh học: