“Thân Em...” - Báo Cần Thơ Online

Có thể bạn quan tâm

TIẾNG VIỆT

CANTHO NEWS
CẦN THƠ KHMER NGỮ

Thời sự
Chính trị
Kinh tế
Xã hội
An ninh-Pháp luật
Thế giới
Giáo dục
Y tế
Khoa học & Công nghệ
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
Thể thao
Du lịch
Media
Quảng cáo - Đặt báo
Đọc báo giấy Online

Tiếng Việt | English | ភាសាខ្មែរ

Thời sự
- Cần Thơ
- ĐBSCL
- Trong nước
- Ngành Công Thương thành phố trao Giấy khen tặng Công ty TNHH MTV XD-TM-SX Tân Đại Phong
- Hơn 1,93 triệu đảng viên nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng
- Công an TP Cần Thơ tổ chức Chương trình nghệ thuật chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng
- Sojitz Việt Nam mong muốn đầu tư khu công nghiệp tại Cần Thơ
Chính trị
- Xây dựng Đảng & Hệ thống chính trị
- Làm theo gương Bác
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
- Diễn đàn & Nhịp cầu dân cử
- TP Cần Thơ sẵn sàng cho ngày hội toàn dân
- Cử tri nơi cư trú giới thiệu ông Đồng Văn Thanh ứng cử đại biểu HĐND TP Cần Thơ nhiệm kỳ 2026-2031
- Xã Tân Hòa ra quân tuyên truyền bầu cử
- Đề nghị đẩy nhanh tiến độ dự án cải tạo, mở rộng 5 nút giao thông trọng điểm
Kinh tế
- Thị trường
- Đầu tư - Tài chính
- Nông nghiệp - Nông thôn
- Hiệu quả từ mô hình trồng hoa Tết kết hợp trồng màu
- Dịch vụ cho thuê xe ô tô hút khách trong dịp Tết Nguyên đán
- Nhộn nhịp mua sắm trực tuyến mùa Tết
- Nâng cao khả năng cung cấp các sản phẩm thịt, trứng phục vụ nhu cầu thị trường
Xã hội
- Đời sống
- Gia đình
- Nhịp cầu nhân ái
- Phường Long Bình tổ chức trao 300 phần quà Tết cho hộ nghèo, hộ cận nghèo
- Khánh thành cầu Kênh Lý tại xã Long Hưng
- Cựu chiến binh giúp nhau giảm nghèo
- Tuổi trẻ Cần Thơ đồng hành cùng thanh thiếu nhi vui xuân, đón Tết
An ninh-Pháp luật
- Quốc phòng
- An ninh
- Biển đảo
- Pháp luật
- An toàn giao thông
- Đừng để ngày Tết mất vui vì rượu, bia
- Công an xã Kế Sách đưa người đi lạc về gia đình an toàn
- Quyết tâm tháo gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC
- Triệt phá đường dây sản xuất phân bón giả quy mô lớn
Thế giới
- Toàn cảnh
- Đông Tây thế sự
- Chuyện bốn phương
- Vì sao Trung Quốc vẫn xây dựng nhà máy điện than mới?
- Hệ lụy khi nhiều nước nối gót Mỹ cắt giảm viện trợ toàn cầu
- Cách UAE làm "điểm hẹn" cho đối thoại toàn cầu
- Syria và Saudi Arabia ký loạt thỏa thuận đầu tư lớn
Giáo dục
- Học đường
- Tuyển sinh-Hướng nghiệp
- Khuyến học
- Giúp học sinh định hướng chọn ngành, nghề, trường học phù hợp
- Các cơ sở giáo dục tổ chức nhiều sự kiện mừng Xuân Bính Ngọ 2026
- Trao giải Hội thi STEM cấp thành phố
- Lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định xác định chỉ tiêu tuyển sinh đại học, cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non
Y tế
- Sức khỏe
- Dinh dưỡng
- Tư vấn
- An toàn thực phẩm
- 99% trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm đầy đủ 5 loại vaccine
- 30% người bệnh đái tháo đường mắc bệnh võng mạc đái tháo đường
- Chế độ ăn ngăn đường tăng trong ba bữa Tết
- Thực trạng bệnh phụ khoa ở phụ nữ và tầm quan trọng của việc chăm sóc vùng kín đúng cách
Khoa học & Công nghệ
- Khoa học thường thức
- Sản phẩm mới
- Thủ thuật
- Ưu tiên triển khai các nhiệm vụ phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ trực tiếp nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội
- Cuộc đua thương mại hóa robot hình người thông minh
- Cần Thơ đầu tư hạ tầng và nền tảng số, đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp
- Gigago eSIM ra mắt App Go Agent: "Cú hích" công nghệ giúp các đại lý du lịch bứt phá doanh số
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
- Văn hóa - Nghệ thuật
- Xem-Nghe-Đọc
- Sáng tác - Biên khảo
- Giao lưu với tác giả Đăng Huỳnh về tác phẩm “Dấu xưa Cần Thơ”
- Bánh tét trong đời sống cư dân Nam Bộ
- Gió về hiên nhà
- Kỳ vọng mới của Hollywood
Thể thao
- Bóng đá
- Môn khác
- Thể thao - Cuộc sống
- “Cú hích" phát triển bóng đá nữ Cần Thơ
- Hơn 200 vận động viên tham gia Giải Xe đạp thể thao TP Cần Thơ mở rộng mừng Đảng, mừng Xuân 2026
- Thể thao Cần Thơ có 228 VĐV đạt đẳng cấp quốc gia
- Bế mạc Đại hội Thể dục thể thao xã Phong Điền lần thứ X năm 2026
Du lịch
- Khám phá
- Ẩm thực
- Góc lữ hành
- Cần Giờ đón Tết sớm: Hơn 10.000 du khách đổ về khai hội Green Paradise Tet Fest
- Đếm ngược tới giờ G: Lễ hội xuân Green Paradise Tet Fest sẵn sàng “bung mood” tại Cần Giờ
- Liên kết, hợp tác cùng phát triển lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch
- Gỏi củ hủ dừa - đặc sản miền Tây
Media
- Video
- Longform
- Infographics
- Bất động sản - Đô thị
- Nông dân làm giàu

Dòng sự kiện

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
Cần Thơ năng động và phát triển
Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Đọc báo giấy Online Bảng giá quảng cáo - Đặt báo VĂN HÓA - GIẢI TRÍ > Sáng tác - Biên khảo 01/08/2009 - 20:05 Chia sẻ Facebook “Thân em...”

Trải qua bao năm tháng, ca dao vẫn là tiếng nói ân tình, thổ lộ những tâm tư tình cảm của người bình dân xưa. Ca dao đã ăn sâu vào tâm hồn người Việt đặc biệt là mảng ca dao viết về đề tài thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ có rất nhiều câu ca dao bắt đầu bằng mô - típ “Thân em...”.

Ở những câu, bài ca dao có “Thân em...” mang nghĩa là thân phận, cuộc đời của người phụ nữ. Những thân phận, cuộc đời này thường có số kiếp hẩm hiu, bạc bẽo. Đa phần những câu ca dao với mô - típ này thường mang giai điệu buồn tẻ, chán ngán, chỉ một số ít mang âm hưởng tươi tắn, lạc quan hơn.

“Thân em...” phản ảnh sự lệ thuộc, thể hiện nỗi đau của người phụ nữ trong xã hội cũ:

“Thân em như thể bèo trôi

Sóng dập gió dồi biết tấp vào đâu”

“Thân em như miếng cau khô

Người thanh tham mỏng, người thô tham dày”

Hay:

“Thân em như cá giữa rào

Kẻ chài, người lưới biết vào tay ai ?”

Đối với bà con Nam bộ, họ lại lấy thứ trái cây rất bình thường, dân dã để so sánh với “Thân em...”:

“Thân em như trái bần trôi

Sóng dập gió dồi biết tấp vào đâu”

Ở những câu ca dao này đã liên tưởng, thể hiện nỗi cảm thông sâu sắc đối với thân phận người phụ nữ. Cuộc đời người phụ nữ xưa kia bị lệ thuộc, ràng buộc bằng nhiều sợi dây, hữu hình và vô hình, khiến họ không thể vươn lên:

“Thân em như cá vô lờ

Mắc hom chật hẹp biết bao giờ mới lộn ra”

Những câu ca dao mở đầu bằng yếu tố “Thân em...”, người bình dân còn muốn thể hiện nỗi đau khổ, bất hạnh của người phụ nữ khó có thể giãi bày trong xã hội đương thời. Họ phải gửi gắm lòng mình qua những câu ca dao thật khắc khoải:

“Thân em như lá đài bi

Ngày thì dãi nắng, đêm thì dầm sương”

Và:

Thân em như giẻ chùi chân

Chùi rồi lại vứt ra sân...”

Nỗi đau ấy đâu phải ai ai cũng thấu hiểu cho họ, lắm lúc bề ngoài trông họ tươi tắn mà ruột gan rối bời:

“Thân em như cây sầu đâu

Ngoài tươi trong héo, giữa sầu tương tư”

Thật là nỗi sầu trăm mối!

Dẫu trải qua bao giông tố cuộc đời, số kiếp có bạc bẽo đến đâu thì người phụ nữ vẫn vẹn toàn đức hạnh. Họ vẫn son sắt, dào dạt tình thương:

“Thân em như cam quýt bưởi bòng

Ngoài tuy cay đắng trong lòng ngọt ngon”

“Thân em như cây quế trên non

Trăm năm khô rụi vỏ còn dính cây”

Hơn hết, họ vẫn muốn khẳng định giá trị và sự cần thiết của mình:

“Thân em như cây cải mùa đông

Non thì làm ghém, có ngồng làm dưa”

Thế mới biết, người phụ nữ Việt Nam dù trong khó khăn, thử thách họ vẫn thể hiện bản lĩnh. Tác giả bình dân đã tự hào ca ngợi vẻ đẹp cả hình thức lẫn tâm hồn của người phụ nữ, thể hiện giá trị vốn có của họ:

“Thân em như chim phượng hoàng

Khi bay qua bể, khi đậu ngàn sơn lâm”

“Thân em như thể chuông vàng

Ở trong thành nội có một ngàn quân lính hầu”

Quả vậy, “Thân em...” thật đẹp đẽ và cao quý lắm thay:

“Thân em như cá hóa long

Chín tầng mây phủ, ở trong da trời”

Cũng liên tưởng đến “tấm lụa đào” nhưng lắm khi họ không phải bị cảnh “phất phơ giữa chợ” mặc cho thiên hạ kẻ bán người mua, nhưng họ đã biết khẳng định mình:

“Thân em như tấm lụa đào

Đã đông nơi chuộng lại nhiều nơi ưa”.

Người phụ nữ Việt Nam thật đáng yêu, không phải họ chỉ đẹp bằng hình ảnh khăn nhung, mỏ quạ của xứ kinh kỳ, bằng chiếc nón lá rất Huế hay bằng một chiếc áo bà ba dịu dàng Nam bộ mà họ còn đẹp về tâm hồn và phẩm hạnh. Quả thật, họ như bông sen mọc giữa đầm lầy, đậm sắc và ngát hương.

Những câu ca dao bắt đầu mô-típ “Thân em...” còn thể hiện nỗi khát khao về một tình yêu đẹp, một cuộc hôn nhân hạnh phúc. Bởi thế, những người phụ nữ thật dịu dàng và nhu mì trong trường liên tưởng:

“Thân em như trến mít chạm rồng

Thân anh như kèo chua chạm phụng, đẹp vô cùng anh ơi!”

Thật đẹp đôi và hạnh phúc biết bao!

Người bình dân còn hào sảng đặt thân phận người phụ nữ một địa vị cao hơn, hơn cả “Thân anh”. Thậm chí, nhiều câu ca dao phủ định vai trò tối thượng của người đàn ông trong xã hội cũ; qua đó thể hiện sự phản kháng, vùng dậy của nữ giới. Họ cũng có nhu cầu được hạnh phúc, được là chính mình. Bởi thế lắm lúc họ ngang nhiên thách thức:

“Thân em như thể xuyến vàng

Thân anh như manh chiếu rách bạn hàng bỏ quên”

“Thân em như hột gạo lắc trên sàng

Thân anh như hột lúa lép giữa đàng gà bươi”

Vậy mới biết, “Thân em...” cũng có ba bảy kiểu, đâu chỉ biết buông xuôi cam chịu!

Đa phần những câu, bài ca dao này được làm bằng thể thơ lục bát, một số ít được làm theo thể song thất lục bát. Tuy nhiên, về hình thức thể hiện, theo khảo sát của chúng tôi có gần 30% câu, bài ca dao làm theo thể lục bát biến thể. Điều này minh chứng cho bản tính phóng khoáng, nghĩ sao viết vậy, không e dè câu chữ của người bình dân. Chính đặc điểm này đã để lại dấu ấn rất riêng, rất dân tộc. Do thể thơ lục bát có tính hàm súc, biểu cảm cao và dễ thuộc, dễ hiểu nên hiệu quả của việc thể hiện nội dung rất lớn.

Dân gian thường dùng những từ ngữ rất bình dân, mang đậm phong cách khẩu ngữ, bên cạnh đó là lớp từ địa phương: đọi, vô,... hay từ láy: lắc lẻo, dập dồi, đứt đoác... Từ những sự vật, hình ảnh cụ thể, rất thực, người bình dân xưa đã thổi hồn vào nó, mang đến cho người đọc những ý nghĩa rất sâu sắc, nhân văn, thể hiện tâm hồn nghĩa tình của người dân Việt.

Một thành công rất đáng trân trọng của những câu ca dao loại này là sử dụng biện pháp tu từ so sánh. Người bình dân thường sử dụng những hình ảnh rất đa dạng, phong phú nhưng đều rất quen thuộc với đời sống nông thôn: cá vô lờ, chẽn lúa đòng đòng, trái bần,... Những hình ảnh, sự vật này người ta đã biết rõ đặc điểm, thuộc tính cơ bản của chúng, nhờ vậy người đọc rất dễ hình dung và nhận biết.

Những bà mẹ- người nghệ sĩ của tình thương đã ngân lên những giai điệu hát ru đẹp và ngọt ngào bằng chính những câu ca dao. Thật vậy, ca dao đã đi sâu vào tiềm thức và tâm hồn của người bình dân. Bằng những câu ca dao với mô-típ “Thân em...”, dân gian đã thốt lên những tiếng đời than thân, trách phận. Bên cạnh đó họ còn thể hiện thái độ phản kháng, đấu tranh cho quyền lợi của người phụ nữ, làm giàu thêm cho ca dao người Việt.

Đặng Duy Khôi

Chia sẻ bài viết

Chia sẻ Facebook

BÌNH LUẬN Ý kiến của bạn Gửi ý kiến

*Email (không hiển thị trên trang):

*Họ tên (hiển thị trên trang):

Vui lòng nhập mã xác nhận vào ô bên dưới. Nếu bạn không đọc được, hãy Chọn mã xác nhận khác.

Gửi Đọc thêm

Giao lưu với tác giả Đăng Huỳnh về tác phẩm “Dấu xưa Cần Thơ”
Bánh tét trong đời sống cư dân Nam Bộ
Gió về hiên nhà
Dấu ấn Giải Lân - Sư - Rồng TP Cần Thơ mở rộng 2026
Kỳ vọng mới của Hollywood
Trao giải Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân”
Chương trình ca nhạc “Xuân yêu thương” gây quỹ, trao quà tặng 500 trẻ em nghèo, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn
Cao đẳng Việt Mỹ Cần Thơ rộn ràng Hội Xuân 2026
Múa rối nước ở miền sông nước
Lê Nguyễn Bảo Ngọc và câu chuyện “sống đẹp”

Tiêu điểm

Giao lưu với tác giả Đăng Huỳnh về tác phẩm “Dấu xưa Cần Thơ”
Bánh tét trong đời sống cư dân Nam Bộ
Gió về hiên nhà
Lê Nguyễn Bảo Ngọc và câu chuyện “sống đẹp”
Nhà Văn hóa Thiếu nhi Ninh Kiều khai mạc Hội Xuân 2026
Viết tiếp "thương hiệu" cho văn chương Cần Thơ
Khai mạc Tiếng hát mùa xuân giải “Bông bần tím” Cù Lao Dung
Sau hợp nhất, TP Cần Thơ có 74 cá nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu
Hiểu thêm một bản hùng ca
Khai mạc vòng Chung kết Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân” TP Cần Thơ

Đọc nhiều

Mời quý độc giả đón đọc ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026 của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Nếp sống đẹp từ những hàng rào xanh
TP Cần Thơ tổ chức 3 điểm bắn pháo hoa trong đêm giao thừa Tết Bính Ngọ năm 2026
Những con số và câu chuyện ấn tượng của “Tin tức Mekong”
Lần đầu tiên, TP Cần Thơ tổ chức Công viên Sách Xuân
Rộn ràng lân - sư - rồng trước thềm xuân mới
"Phim trường" Bến Ninh Kiều ngày cận Tết
Đầu tư cho văn hoá là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước, cho tương lai của dân tộc
Nét đẹp ngôi cổ miếu 170 năm tuổi sau đại trùng tu
Sắc Xuân từ những trải nghiệm học đường

Văn hóa - Nghệ thuật

Dấu ấn Giải Lân - Sư - Rồng TP Cần Thơ mở rộng 2026
Trao giải Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân”
Cao đẳng Việt Mỹ Cần Thơ rộn ràng Hội Xuân 2026
Múa rối nước ở miền sông nước
Cần Thơ khai hội Sắc Xuân miệt vườn và Công viên Sách Xuân

Xem-Nghe-Đọc

Kỳ vọng mới của Hollywood
Chiếu phim miễn phí chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng
“Đệ nhất mưu sinh mùa đặc biệt - Mùa Tết 2026” đậm đà bản sắc văn hóa
“Muốn ăn phải lăn vào bếp” - Khám phá ẩm thực các địa phương
“Bằng chứng sinh tử” gay cấn với phiên tòa do AI cầm trịch

Dự án căn hộ Green Skyline TBS Land mở bán 2026Chuyên gia Khóa cửa: https://cuahangsuakhoa.com giá mua dung lượng google drive Bcons Center City Dĩ An sách làm đĩ pdf ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP

RAO VẶT NHÀ ĐẤT HỌC HÀNH XE ĐIỆN TỬ VIỆC LÀM KHÁC

THÔNG BÁO VỀ VIỆC CÔNG BỐ CÔNG KHAI QUY HOẠCH
THÔNG BÁO ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
Sơn giả gỗ - Giải pháp kiến tạo không gian sang trọng, bền đẹp
THƯ MỜI THAM GIA THI TUYỂN PHƯƠNG ÁN KIẾN TRÚC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở CHUNG CƯ KIM CƯƠNG ĐỎ - CARA LEGEND
THÔNG BÁO
Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ: Thông báo tuyển dụng viên chức đợt 2 năm 2025
Sim đẹp Gá rẻ tại Cần Thơ - Giá gốc chỉ 250k/ Sim
THÔNG BÁO (V/v truy tìm vật chứng)
THÔNG BÁOVề việc tìm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án
THÔNG BÁOVăn phòng công chứng Bùi Quang Nhơn
Xây nhà trọn gói tại Cần Thơ: Giải pháp tối ưu cho nhu cầu an cư hiện đại
Thông báo tuyển dụng