“Thân Em...” - Báo Cần Thơ Online

Có thể bạn quan tâm

TIẾNG VIỆT

CANTHO NEWS
CẦN THƠ KHMER NGỮ

Thời sự
Chính trị
Kinh tế
Xã hội
An ninh-Pháp luật
Thế giới
Giáo dục
Y tế
Khoa học & Công nghệ
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
Thể thao
Du lịch
Media
Quảng cáo - Đặt báo
Đọc báo giấy Online

Tiếng Việt | English | ភាសាខ្មែរ

Thời sự
- Cần Thơ
- ĐBSCL
- Trong nước
- Cử tri TP Cần Thơ nô nức bước vào ngày hội lớn của toàn dân
- Tham vấn giải pháp thích ứng với ngập lụt đô thị tại TP Cần Thơ
- Tổng Bí thư Tô Lâm: Triển khai Nghị quyết 57 phải quyết liệt, bài bản hơn, gắn với kết quả cụ thể
- Kiểm tra, giám sát tiến độ thi công Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ hằng tuần
Chính trị
- Xây dựng Đảng & Hệ thống chính trị
- Làm theo gương Bác
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
- Diễn đàn & Nhịp cầu dân cử
- Tăng cường liên kết vùng, hợp tác phát triển
- Quan tâm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên
- Bí thư chi bộ nêu gương sáng
- Ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa
Kinh tế
- Thị trường
- Đầu tư - Tài chính
- Nông nghiệp - Nông thôn
- Nỗ lực duy trì tăng trưởng, tạo bứt phá xuất khẩu năm 2026
- Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính: Tiếp tục tháo gỡ các vấn đề vướng mắc, tồn đọng, giải phóng nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng từ 10% trở lên
- Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, nguồn lợi thủy sản
- Kết nối, xúc tiến thương mại với các thị trường nước ngoài
Xã hội
- Đời sống
- Gia đình
- Nhịp cầu nhân ái
- Tiếp sức phụ nữ khởi nghiệp
- Nhóm nghề may mặc, chế biến thực phẩm dẫn đầu nhu cầu tuyển dụng
- AI được người lao động sử dụng nhiều hơn trong quá trình tìm việc
- Nâng cao đời sống nhân dân
An ninh-Pháp luật
- Quốc phòng
- An ninh
- Biển đảo
- Pháp luật
- An toàn giao thông
- Giết người vì mâu thuẫn đèn xe chiếu chói mắt, anh em ruột cùng lãnh án
- Tạm giữ “nữ quái” cầm đầu băng cướp giật tại Tân Huê Viên
- Xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật trong thanh niên
- Cảnh giác thủ đoạn thế chấp để chiếm đoạt “sổ đỏ”
Thế giới
- Toàn cảnh
- Đông Tây thế sự
- Chuyện bốn phương
- Giá dầu thế giới tiếp tục tăng
- Israel và Mỹ có kế hoạch kéo dài chiến dịch quân sự
- Dân Mỹ thiệt hại 119 tỉ USD mỗi năm vì lừa đảo trực tuyến
- Thái Lan có Chủ tịch Quốc hội mới
Giáo dục
- Học đường
- Tuyển sinh-Hướng nghiệp
- Khuyến học
- TP Cần Thơ: Đẩy mạnh truyền thông thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo
- Tạo môi trường rèn tiếng Pháp cho học sinh
- Tăng cường đầu tư hoạt động giáo dục, đào tạo trong đồng bào dân tộc thiểu số
- TP Cần Thơ đoạt 77 giải thưởng tại Hội thi An toàn giao thông quốc gia
Y tế
- Sức khỏe
- Dinh dưỡng
- Tư vấn
- An toàn thực phẩm
- Sở Y tế TP Cần Thơ khảo sát toàn diện mạng lưới y tế cơ sở
- Bệnh viện Quân Y 121 kỷ niệm 62 năm thành lập
- Bảo đảm công tác y tế phục vụ bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp
- Bệnh viện K vận hành máy xạ trị hiện đại, rút ngắn thời gian điều trị còn 2-3 phút
Khoa học & Công nghệ
- Khoa học thường thức
- Sản phẩm mới
- Thủ thuật
- Dichvulike.com - Hỗ trợ buff tim TikTok chất lượng, đẩy xu hướng
- Nghiệm thu đề tài “Biên soạn Địa chí Hậu Giang theo quy chuẩn Địa chí quốc gia Việt Nam”
- Giảm phát thải khí mê-tan từ chất thải
- Phát triển khoa học, công nghệ gắn với nghiên cứu-ứng dụng-thị trường
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
- Văn hóa - Nghệ thuật
- Xem-Nghe-Đọc
- Sáng tác - Biên khảo
- Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ năm 2026 sẽ khai mạc vào tối 26-4, truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
- Người soạn giả tài hoa của “Tiếng trống Mê Linh”
- Sinh viên Trường Đại học Nam Cần Thơ sân khấu hóa tín ngưỡng thờ cá Ông
- “Văn hóa, xã hội và nhân văn hướng đến phát triển bền vững”
Thể thao
- Bóng đá
- Môn khác
- Thể thao - Cuộc sống
- Kỳ vọng lực lượng Cử tạ trẻ Cần Thơ
- Điểm hẹn mới của phong trào bóng bàn Cần Thơ
- Võ sĩ Cần Thơ thử sức ở đấu trường võ thuật tổng hợp quốc gia
- Thành lập các tiểu ban giúp việc Đại hội Thể dục thể thao TP Cần Thơ
Du lịch
- Khám phá
- Ẩm thực
- Góc lữ hành
- Hướng dẫn cách di chuyển của một số sân bay châu Á lớn về trung tâm thành phố
- Danh sách các quốc gia châu Á yêu cầu khai báo nhập cảnh trực tuyến
- Thúc đẩy phát triển du lịch Cần Thơ
- Số hóa du lịch với e-brochure
Media
- Video
- Longform
- Infographics
- Bất động sản - Đô thị
- Nông dân làm giàu

Dòng sự kiện

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
Cần Thơ năng động và phát triển
Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Đọc báo giấy Online Bảng giá quảng cáo - Đặt báo Văn hóa - Giải trí > Sáng tác - Biên khảo 01/08/2009 - 20:05 Chia sẻ Facebook “Thân em...”

Trải qua bao năm tháng, ca dao vẫn là tiếng nói ân tình, thổ lộ những tâm tư tình cảm của người bình dân xưa. Ca dao đã ăn sâu vào tâm hồn người Việt đặc biệt là mảng ca dao viết về đề tài thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ có rất nhiều câu ca dao bắt đầu bằng mô - típ “Thân em...”.

Ở những câu, bài ca dao có “Thân em...” mang nghĩa là thân phận, cuộc đời của người phụ nữ. Những thân phận, cuộc đời này thường có số kiếp hẩm hiu, bạc bẽo. Đa phần những câu ca dao với mô - típ này thường mang giai điệu buồn tẻ, chán ngán, chỉ một số ít mang âm hưởng tươi tắn, lạc quan hơn.

“Thân em...” phản ảnh sự lệ thuộc, thể hiện nỗi đau của người phụ nữ trong xã hội cũ:

“Thân em như thể bèo trôi

Sóng dập gió dồi biết tấp vào đâu”

“Thân em như miếng cau khô

Người thanh tham mỏng, người thô tham dày”

Hay:

“Thân em như cá giữa rào

Kẻ chài, người lưới biết vào tay ai ?”

Đối với bà con Nam bộ, họ lại lấy thứ trái cây rất bình thường, dân dã để so sánh với “Thân em...”:

“Thân em như trái bần trôi

Sóng dập gió dồi biết tấp vào đâu”

Ở những câu ca dao này đã liên tưởng, thể hiện nỗi cảm thông sâu sắc đối với thân phận người phụ nữ. Cuộc đời người phụ nữ xưa kia bị lệ thuộc, ràng buộc bằng nhiều sợi dây, hữu hình và vô hình, khiến họ không thể vươn lên:

“Thân em như cá vô lờ

Mắc hom chật hẹp biết bao giờ mới lộn ra”

Những câu ca dao mở đầu bằng yếu tố “Thân em...”, người bình dân còn muốn thể hiện nỗi đau khổ, bất hạnh của người phụ nữ khó có thể giãi bày trong xã hội đương thời. Họ phải gửi gắm lòng mình qua những câu ca dao thật khắc khoải:

“Thân em như lá đài bi

Ngày thì dãi nắng, đêm thì dầm sương”

Và:

Thân em như giẻ chùi chân

Chùi rồi lại vứt ra sân...”

Nỗi đau ấy đâu phải ai ai cũng thấu hiểu cho họ, lắm lúc bề ngoài trông họ tươi tắn mà ruột gan rối bời:

“Thân em như cây sầu đâu

Ngoài tươi trong héo, giữa sầu tương tư”

Thật là nỗi sầu trăm mối!

Dẫu trải qua bao giông tố cuộc đời, số kiếp có bạc bẽo đến đâu thì người phụ nữ vẫn vẹn toàn đức hạnh. Họ vẫn son sắt, dào dạt tình thương:

“Thân em như cam quýt bưởi bòng

Ngoài tuy cay đắng trong lòng ngọt ngon”

“Thân em như cây quế trên non

Trăm năm khô rụi vỏ còn dính cây”

Hơn hết, họ vẫn muốn khẳng định giá trị và sự cần thiết của mình:

“Thân em như cây cải mùa đông

Non thì làm ghém, có ngồng làm dưa”

Thế mới biết, người phụ nữ Việt Nam dù trong khó khăn, thử thách họ vẫn thể hiện bản lĩnh. Tác giả bình dân đã tự hào ca ngợi vẻ đẹp cả hình thức lẫn tâm hồn của người phụ nữ, thể hiện giá trị vốn có của họ:

“Thân em như chim phượng hoàng

Khi bay qua bể, khi đậu ngàn sơn lâm”

“Thân em như thể chuông vàng

Ở trong thành nội có một ngàn quân lính hầu”

Quả vậy, “Thân em...” thật đẹp đẽ và cao quý lắm thay:

“Thân em như cá hóa long

Chín tầng mây phủ, ở trong da trời”

Cũng liên tưởng đến “tấm lụa đào” nhưng lắm khi họ không phải bị cảnh “phất phơ giữa chợ” mặc cho thiên hạ kẻ bán người mua, nhưng họ đã biết khẳng định mình:

“Thân em như tấm lụa đào

Đã đông nơi chuộng lại nhiều nơi ưa”.

Người phụ nữ Việt Nam thật đáng yêu, không phải họ chỉ đẹp bằng hình ảnh khăn nhung, mỏ quạ của xứ kinh kỳ, bằng chiếc nón lá rất Huế hay bằng một chiếc áo bà ba dịu dàng Nam bộ mà họ còn đẹp về tâm hồn và phẩm hạnh. Quả thật, họ như bông sen mọc giữa đầm lầy, đậm sắc và ngát hương.

Những câu ca dao bắt đầu mô-típ “Thân em...” còn thể hiện nỗi khát khao về một tình yêu đẹp, một cuộc hôn nhân hạnh phúc. Bởi thế, những người phụ nữ thật dịu dàng và nhu mì trong trường liên tưởng:

“Thân em như trến mít chạm rồng

Thân anh như kèo chua chạm phụng, đẹp vô cùng anh ơi!”

Thật đẹp đôi và hạnh phúc biết bao!

Người bình dân còn hào sảng đặt thân phận người phụ nữ một địa vị cao hơn, hơn cả “Thân anh”. Thậm chí, nhiều câu ca dao phủ định vai trò tối thượng của người đàn ông trong xã hội cũ; qua đó thể hiện sự phản kháng, vùng dậy của nữ giới. Họ cũng có nhu cầu được hạnh phúc, được là chính mình. Bởi thế lắm lúc họ ngang nhiên thách thức:

“Thân em như thể xuyến vàng

Thân anh như manh chiếu rách bạn hàng bỏ quên”

“Thân em như hột gạo lắc trên sàng

Thân anh như hột lúa lép giữa đàng gà bươi”

Vậy mới biết, “Thân em...” cũng có ba bảy kiểu, đâu chỉ biết buông xuôi cam chịu!

Đa phần những câu, bài ca dao này được làm bằng thể thơ lục bát, một số ít được làm theo thể song thất lục bát. Tuy nhiên, về hình thức thể hiện, theo khảo sát của chúng tôi có gần 30% câu, bài ca dao làm theo thể lục bát biến thể. Điều này minh chứng cho bản tính phóng khoáng, nghĩ sao viết vậy, không e dè câu chữ của người bình dân. Chính đặc điểm này đã để lại dấu ấn rất riêng, rất dân tộc. Do thể thơ lục bát có tính hàm súc, biểu cảm cao và dễ thuộc, dễ hiểu nên hiệu quả của việc thể hiện nội dung rất lớn.

Dân gian thường dùng những từ ngữ rất bình dân, mang đậm phong cách khẩu ngữ, bên cạnh đó là lớp từ địa phương: đọi, vô,... hay từ láy: lắc lẻo, dập dồi, đứt đoác... Từ những sự vật, hình ảnh cụ thể, rất thực, người bình dân xưa đã thổi hồn vào nó, mang đến cho người đọc những ý nghĩa rất sâu sắc, nhân văn, thể hiện tâm hồn nghĩa tình của người dân Việt.

Một thành công rất đáng trân trọng của những câu ca dao loại này là sử dụng biện pháp tu từ so sánh. Người bình dân thường sử dụng những hình ảnh rất đa dạng, phong phú nhưng đều rất quen thuộc với đời sống nông thôn: cá vô lờ, chẽn lúa đòng đòng, trái bần,... Những hình ảnh, sự vật này người ta đã biết rõ đặc điểm, thuộc tính cơ bản của chúng, nhờ vậy người đọc rất dễ hình dung và nhận biết.

Những bà mẹ- người nghệ sĩ của tình thương đã ngân lên những giai điệu hát ru đẹp và ngọt ngào bằng chính những câu ca dao. Thật vậy, ca dao đã đi sâu vào tiềm thức và tâm hồn của người bình dân. Bằng những câu ca dao với mô-típ “Thân em...”, dân gian đã thốt lên những tiếng đời than thân, trách phận. Bên cạnh đó họ còn thể hiện thái độ phản kháng, đấu tranh cho quyền lợi của người phụ nữ, làm giàu thêm cho ca dao người Việt.

Đặng Duy Khôi

Chia sẻ bài viết

Chia sẻ Facebook

BÌNH LUẬN Ý kiến của bạn Gửi ý kiến

*Email (không hiển thị trên trang):

*Họ tên (hiển thị trên trang):

Vui lòng nhập mã xác nhận vào ô bên dưới. Nếu bạn không đọc được, hãy Chọn mã xác nhận khác.

Gửi Đọc thêm

Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ năm 2026 sẽ khai mạc vào tối 26-4, truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Tranh phong cảnh làng quê: Khoảng lặng bình yên giữa phố thị
Người soạn giả tài hoa của “Tiếng trống Mê Linh”
Sinh viên Trường Đại học Nam Cần Thơ sân khấu hóa tín ngưỡng thờ cá Ông
“Văn hóa, xã hội và nhân văn hướng đến phát triển bền vững”
“Đi rồi sẽ đến” khám phá những nét đẹp văn hóa, ẩm thực địa phương
Rộn ràng chương trình nghệ thuật “Cần Thơ - Mừng ngày hội lớn”
Thú vị “Tranh kiếng Nam Bộ: Nghệ phẩm của mọi nhà”
Phường Ninh Kiều tổ chức chương trình nghệ thuật tuyên truyền về bầu cử
Sẵn sàng cho chương trình nghệ thuật “Cần Thơ - Mừng ngày hội lớn”

Tiêu điểm

Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ năm 2026 sẽ khai mạc vào tối 26-4, truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Rộn ràng chương trình nghệ thuật “Cần Thơ - Mừng ngày hội lớn”
Thú vị “Tranh kiếng Nam Bộ: Nghệ phẩm của mọi nhà”
Sẵn sàng cho chương trình nghệ thuật “Cần Thơ - Mừng ngày hội lớn”
40 năm giữ văn hóa truyền thống của Đội Nhạc lễ cưới cổ truyền Tum Pók Sók
Sổi nổi hội thi tiếng dân tộc thiểu số năm 2026
“Ý Đảng - Lòng Dân” trong ngày hội non sông
Hành khúc lên đường
Nghệ sĩ nhiếp ảnh TP Cần Thơ đạt nhiều giải thưởng cao tại các cuộc thi
Đặc sắc Lễ hội Nguyên tiêu ở ngôi chùa Hoa 170 năm tuổi vừa được trùng tu tuyệt đẹp

Đọc nhiều

Cần Thơ chuẩn bị sẵn sàng chương trình nghệ thuật đón Giao thừa Tết Bính Ngọ 2026
Lối xưa xe ngựa Cần Thơ
“Hạt ngọc mùa vàng”
Sức sống sân khấu Vàm Cỏ
Đường hoa nghệ thuật Cần Thơ Tết Bính Ngọ 2026 đón hơn 40.000 lượt khách/ngày
Hàng ngàn người ra sông Cần Thơ cầu an đầu năm mới
“Truyền nhân” kể chuyện bác Ba Phi
Ngắm vẻ đẹp đất nước từ trên cao
Sắc xuân vùng đồng bào Khmer
Đặc sắc Lễ hội Nguyên tiêu ở ngôi chùa Hoa 170 năm tuổi vừa được trùng tu tuyệt đẹp

Văn hóa - Nghệ thuật

Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ năm 2026 sẽ khai mạc vào tối 26-4, truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Tranh phong cảnh làng quê: Khoảng lặng bình yên giữa phố thị
Người soạn giả tài hoa của “Tiếng trống Mê Linh”
“Văn hóa, xã hội và nhân văn hướng đến phát triển bền vững”
“Đi rồi sẽ đến” khám phá những nét đẹp văn hóa, ẩm thực địa phương

Xem-Nghe-Đọc

Những thước phim điện ảnh kinh điển trên truyền hình Cần Thơ 2
“Tài” - Khi tay đã “nhúng chàm”, có hoàn lương được không?
Hội Sách Đại học Cần Thơ
Sách cổ điển được yêu thích trở lại
"Tổng tập Văn học Dân gian Nam Bộ" - Sách quý về di sản vùng đất phương Nam

Lắp đặt lưới an toàn ban công giá xưởng sửa máy giặt bosch Dự án căn hộ Green Skyline TBS Land mở bán 2026Chuyên gia Khóa cửa: https://cuahangsuakhoa.com giá mua dung lượng google drive sách làm đĩ pdf ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP

RAO VẶT NHÀ ĐẤT HỌC HÀNH XE ĐIỆN TỬ VIỆC LÀM KHÁC

THÔNG BÁO ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
TRUNG TÂM DỊCH VỤ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN TP CẦN THƠ THÔNG BÁO CÔNG KHAI VIỆC ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
THÔNG BÁO CHUYỂN ĐỔI MÔ HÌNH ĐỘI QUẢN LÝ ĐIỆN THÀNH ĐIỆN LỰC VÀ TRUNG TÂM THÍ NGHIỆM ĐIỆN THÀNH XÍ NGHIỆP DỊCH VỤ ĐIỆN LỰC TRỰC THUỘC CÔNG TY ĐIỆN LỰC THÀNH PHỐ CẦN THƠ
THÔNG BÁO VỀ VIỆC CÔNG BỐ CÔNG KHAI QUY HOẠCH
THÔNG BÁO ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
Sơn giả gỗ - Giải pháp kiến tạo không gian sang trọng, bền đẹp
THƯ MỜI THAM GIA THI TUYỂN PHƯƠNG ÁN KIẾN TRÚC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở CHUNG CƯ KIM CƯƠNG ĐỎ - CARA LEGEND
THÔNG BÁO
Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ: Thông báo tuyển dụng viên chức đợt 2 năm 2025
Sim đẹp Gá rẻ tại Cần Thơ - Giá gốc chỉ 250k/ Sim
THÔNG BÁO (V/v truy tìm vật chứng)
THÔNG BÁOVề việc tìm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án