“Thân Em...” - Báo Cần Thơ Online

Có thể bạn quan tâm

TIẾNG VIỆT

CANTHO NEWS
CẦN THƠ KHMER NGỮ

Thời sự
Chính trị
Kinh tế
Xã hội
An ninh-Pháp luật
Thế giới
Giáo dục
Y tế
Khoa học & Công nghệ
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
Thể thao
Du lịch
Media
Quảng cáo - Đặt báo
Đọc báo giấy Online

Tiếng Việt | English | ភាសាខ្មែរ

Thời sự
- Cần Thơ
- ĐBSCL
- Trong nước
- Ông Trần Văn Huyến, Phó Bí thư Thành ủy chúc Tết Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
- Xã Vị Thanh 1 triển khai mô hình “Ngày Tết hành chính, kết quả trao tay”
- Công an xã Kế Sách cấp căn cước công dân và tài khoản định danh xuyên Tết
- Rực rỡ “Cần Thơ - Xuân mới rạng ngời”
Chính trị
- Xây dựng Đảng & Hệ thống chính trị
- Làm theo gương Bác
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
- Diễn đàn & Nhịp cầu dân cử
- Noi theo gương sáng Bác HồLan tỏa hành động làm theo gương Bác
- Trao yêu thương - Gieo mầm hạnh phúc
- Đoàn kết toàn dân xây dựng cuộc sống ấm no
- Tạo sức bật từ khâu then chốt
Kinh tế
- Thị trường
- Đầu tư - Tài chính
- Nông nghiệp - Nông thôn
- 3 dòng chảy hợp lưu, 1 khát vọng vươn mình mạnh mẽ
- Mạch nguồn khát vọng vươn tầm
- Hội nhập thực chất, kiến tạo tương lai
- Tầm vóc mới từ sức mạnh nội sinh
Xã hội
- Đời sống
- Gia đình
- Nhịp cầu nhân ái
- Khen thưởng các cá nhân có hành động dũng cảm khống chế trâu dữ húc bị thương 5 người
- Họp mặt người Hoa TP Cần Thơ mừng Xuân Bính Ngọ 2026
- Chính sách “mở đường” - Lao động đổi đời
- Ứng dụng công nghệ - mở rộng sản xuất
An ninh-Pháp luật
- Quốc phòng
- An ninh
- Biển đảo
- Pháp luật
- An toàn giao thông
- Hòa nhịp cuộc sốngTừ dân mà xây dựng nên
- Tạo nên “quỹ đạo” cuộc sống
- Đổi mới tư duy
- Khen thưởng tập thể, cá nhân khám phá nhanh vụ án cướp giật tài sản, gây hậu quả nghiêm trọng
Thế giới
- Toàn cảnh
- Đông Tây thế sự
- Chuyện bốn phương
- Nga và Iran ký thỏa thuận hợp tác mới
- Tổng Bí thư Tô Lâm chứng kiến lễ ký và trao các hợp đồng, thỏa thuận hợp tác của Việt Nam và Hoa Kỳ
- Hội chợ Mùa Xuân 2026: Giao thương Việt Nam - Bỉ và EU trước cơ hội chuyển đổi xanh
- Iran ngỏ ý chấp nhận ngừng hoạt động làm giàu urani
Giáo dục
- Học đường
- Tuyển sinh-Hướng nghiệp
- Khuyến học
- Trường Đại học Y Dược Cần Thơ mở rộng tổ hợp, đa dạng phương thức xét tuyển năm 2026
- Miệt mài với nghiên cứu sinh học phân tử và giải trình gen kháng thuốc
- Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức ban hành quy chế tuyển sinh đại học, cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non
- Tuyên dương, khen thưởng học sinh đạt giải Robothon quốc tế
Y tế
- Sức khỏe
- Dinh dưỡng
- Tư vấn
- An toàn thực phẩm
- Đưa kỹ thuật cao về cơ sở
- Người bệnh cần, bác sĩ tới ngay
- Phát huy “chiến lược mềm”
- Can thiệp chữa khỏi chứng hay bị ngất xỉu của bệnh nhân rối loạn nhịp tim
Khoa học & Công nghệ
- Khoa học thường thức
- Sản phẩm mới
- Thủ thuật
- "Chìa khóa" mở cửa tương lai thịnh vượng
- Bền bỉ xây dựng hệ sinh thái khoa học công nghệ
- Galaxy S26 Ultra được đồn giảm banding/gradient khi chụp bầu trời: Cải tiến xử lý ảnh hay đổi phần cứng?
- Đóng góp của ngành Khoa học và Công nghệ vào tăng trưởng GDP tăng 33,3%
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
- Văn hóa - Nghệ thuật
- Xem-Nghe-Đọc
- Sáng tác - Biên khảo
- Lối xưa xe ngựa Cần Thơ
- “Hạt ngọc mùa vàng”
- “Truyền nhân” kể chuyện bác Ba Phi
- Ngắm vẻ đẹp đất nước từ trên cao
Thể thao
- Bóng đá
- Môn khác
- Thể thao - Cuộc sống
- VĐV Cần Thơ giành nhiều huy chương tại Giải vô địch Kun Khmer thế giới
- Đua xe mô tô trên Sân vận động Cần Thơ mùng 4 Tết
- Tạo đà cho phong trào xe đạp Cần Thơ
- Thi thăng cấp sơ đẳng Vovinam lần I năm 2026
Du lịch
- Khám phá
- Ẩm thực
- Góc lữ hành
- Việt Nam được bình chọn là điểm đến "rẻ nhất thế giới"
- Một ngày du xuân Cần Giờ, trọn niềm vui cho cả gia đình, vẹn ký ức cho nhiều mùa Tết
- Mùa xuân trên vùng xã đảo
- Tương lai nhìn từ “lá phổi xanh” Lung Ngọc Hoàng
Media
- Video
- Longform
- Infographics
- Bất động sản - Đô thị
- Nông dân làm giàu

Dòng sự kiện

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
Cần Thơ năng động và phát triển
Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Đọc báo giấy Online Bảng giá quảng cáo - Đặt báo VĂN HÓA - GIẢI TRÍ > Sáng tác - Biên khảo 01/08/2009 - 20:05 Chia sẻ Facebook “Thân em...”

Trải qua bao năm tháng, ca dao vẫn là tiếng nói ân tình, thổ lộ những tâm tư tình cảm của người bình dân xưa. Ca dao đã ăn sâu vào tâm hồn người Việt đặc biệt là mảng ca dao viết về đề tài thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ có rất nhiều câu ca dao bắt đầu bằng mô - típ “Thân em...”.

Ở những câu, bài ca dao có “Thân em...” mang nghĩa là thân phận, cuộc đời của người phụ nữ. Những thân phận, cuộc đời này thường có số kiếp hẩm hiu, bạc bẽo. Đa phần những câu ca dao với mô - típ này thường mang giai điệu buồn tẻ, chán ngán, chỉ một số ít mang âm hưởng tươi tắn, lạc quan hơn.

“Thân em...” phản ảnh sự lệ thuộc, thể hiện nỗi đau của người phụ nữ trong xã hội cũ:

“Thân em như thể bèo trôi

Sóng dập gió dồi biết tấp vào đâu”

“Thân em như miếng cau khô

Người thanh tham mỏng, người thô tham dày”

Hay:

“Thân em như cá giữa rào

Kẻ chài, người lưới biết vào tay ai ?”

Đối với bà con Nam bộ, họ lại lấy thứ trái cây rất bình thường, dân dã để so sánh với “Thân em...”:

“Thân em như trái bần trôi

Sóng dập gió dồi biết tấp vào đâu”

Ở những câu ca dao này đã liên tưởng, thể hiện nỗi cảm thông sâu sắc đối với thân phận người phụ nữ. Cuộc đời người phụ nữ xưa kia bị lệ thuộc, ràng buộc bằng nhiều sợi dây, hữu hình và vô hình, khiến họ không thể vươn lên:

“Thân em như cá vô lờ

Mắc hom chật hẹp biết bao giờ mới lộn ra”

Những câu ca dao mở đầu bằng yếu tố “Thân em...”, người bình dân còn muốn thể hiện nỗi đau khổ, bất hạnh của người phụ nữ khó có thể giãi bày trong xã hội đương thời. Họ phải gửi gắm lòng mình qua những câu ca dao thật khắc khoải:

“Thân em như lá đài bi

Ngày thì dãi nắng, đêm thì dầm sương”

Và:

Thân em như giẻ chùi chân

Chùi rồi lại vứt ra sân...”

Nỗi đau ấy đâu phải ai ai cũng thấu hiểu cho họ, lắm lúc bề ngoài trông họ tươi tắn mà ruột gan rối bời:

“Thân em như cây sầu đâu

Ngoài tươi trong héo, giữa sầu tương tư”

Thật là nỗi sầu trăm mối!

Dẫu trải qua bao giông tố cuộc đời, số kiếp có bạc bẽo đến đâu thì người phụ nữ vẫn vẹn toàn đức hạnh. Họ vẫn son sắt, dào dạt tình thương:

“Thân em như cam quýt bưởi bòng

Ngoài tuy cay đắng trong lòng ngọt ngon”

“Thân em như cây quế trên non

Trăm năm khô rụi vỏ còn dính cây”

Hơn hết, họ vẫn muốn khẳng định giá trị và sự cần thiết của mình:

“Thân em như cây cải mùa đông

Non thì làm ghém, có ngồng làm dưa”

Thế mới biết, người phụ nữ Việt Nam dù trong khó khăn, thử thách họ vẫn thể hiện bản lĩnh. Tác giả bình dân đã tự hào ca ngợi vẻ đẹp cả hình thức lẫn tâm hồn của người phụ nữ, thể hiện giá trị vốn có của họ:

“Thân em như chim phượng hoàng

Khi bay qua bể, khi đậu ngàn sơn lâm”

“Thân em như thể chuông vàng

Ở trong thành nội có một ngàn quân lính hầu”

Quả vậy, “Thân em...” thật đẹp đẽ và cao quý lắm thay:

“Thân em như cá hóa long

Chín tầng mây phủ, ở trong da trời”

Cũng liên tưởng đến “tấm lụa đào” nhưng lắm khi họ không phải bị cảnh “phất phơ giữa chợ” mặc cho thiên hạ kẻ bán người mua, nhưng họ đã biết khẳng định mình:

“Thân em như tấm lụa đào

Đã đông nơi chuộng lại nhiều nơi ưa”.

Người phụ nữ Việt Nam thật đáng yêu, không phải họ chỉ đẹp bằng hình ảnh khăn nhung, mỏ quạ của xứ kinh kỳ, bằng chiếc nón lá rất Huế hay bằng một chiếc áo bà ba dịu dàng Nam bộ mà họ còn đẹp về tâm hồn và phẩm hạnh. Quả thật, họ như bông sen mọc giữa đầm lầy, đậm sắc và ngát hương.

Những câu ca dao bắt đầu mô-típ “Thân em...” còn thể hiện nỗi khát khao về một tình yêu đẹp, một cuộc hôn nhân hạnh phúc. Bởi thế, những người phụ nữ thật dịu dàng và nhu mì trong trường liên tưởng:

“Thân em như trến mít chạm rồng

Thân anh như kèo chua chạm phụng, đẹp vô cùng anh ơi!”

Thật đẹp đôi và hạnh phúc biết bao!

Người bình dân còn hào sảng đặt thân phận người phụ nữ một địa vị cao hơn, hơn cả “Thân anh”. Thậm chí, nhiều câu ca dao phủ định vai trò tối thượng của người đàn ông trong xã hội cũ; qua đó thể hiện sự phản kháng, vùng dậy của nữ giới. Họ cũng có nhu cầu được hạnh phúc, được là chính mình. Bởi thế lắm lúc họ ngang nhiên thách thức:

“Thân em như thể xuyến vàng

Thân anh như manh chiếu rách bạn hàng bỏ quên”

“Thân em như hột gạo lắc trên sàng

Thân anh như hột lúa lép giữa đàng gà bươi”

Vậy mới biết, “Thân em...” cũng có ba bảy kiểu, đâu chỉ biết buông xuôi cam chịu!

Đa phần những câu, bài ca dao này được làm bằng thể thơ lục bát, một số ít được làm theo thể song thất lục bát. Tuy nhiên, về hình thức thể hiện, theo khảo sát của chúng tôi có gần 30% câu, bài ca dao làm theo thể lục bát biến thể. Điều này minh chứng cho bản tính phóng khoáng, nghĩ sao viết vậy, không e dè câu chữ của người bình dân. Chính đặc điểm này đã để lại dấu ấn rất riêng, rất dân tộc. Do thể thơ lục bát có tính hàm súc, biểu cảm cao và dễ thuộc, dễ hiểu nên hiệu quả của việc thể hiện nội dung rất lớn.

Dân gian thường dùng những từ ngữ rất bình dân, mang đậm phong cách khẩu ngữ, bên cạnh đó là lớp từ địa phương: đọi, vô,... hay từ láy: lắc lẻo, dập dồi, đứt đoác... Từ những sự vật, hình ảnh cụ thể, rất thực, người bình dân xưa đã thổi hồn vào nó, mang đến cho người đọc những ý nghĩa rất sâu sắc, nhân văn, thể hiện tâm hồn nghĩa tình của người dân Việt.

Một thành công rất đáng trân trọng của những câu ca dao loại này là sử dụng biện pháp tu từ so sánh. Người bình dân thường sử dụng những hình ảnh rất đa dạng, phong phú nhưng đều rất quen thuộc với đời sống nông thôn: cá vô lờ, chẽn lúa đòng đòng, trái bần,... Những hình ảnh, sự vật này người ta đã biết rõ đặc điểm, thuộc tính cơ bản của chúng, nhờ vậy người đọc rất dễ hình dung và nhận biết.

Những bà mẹ- người nghệ sĩ của tình thương đã ngân lên những giai điệu hát ru đẹp và ngọt ngào bằng chính những câu ca dao. Thật vậy, ca dao đã đi sâu vào tiềm thức và tâm hồn của người bình dân. Bằng những câu ca dao với mô-típ “Thân em...”, dân gian đã thốt lên những tiếng đời than thân, trách phận. Bên cạnh đó họ còn thể hiện thái độ phản kháng, đấu tranh cho quyền lợi của người phụ nữ, làm giàu thêm cho ca dao người Việt.

Đặng Duy Khôi

Chia sẻ bài viết

Chia sẻ Facebook

BÌNH LUẬN Ý kiến của bạn Gửi ý kiến

*Email (không hiển thị trên trang):

*Họ tên (hiển thị trên trang):

Vui lòng nhập mã xác nhận vào ô bên dưới. Nếu bạn không đọc được, hãy Chọn mã xác nhận khác.

Gửi Đọc thêm

Lối xưa xe ngựa Cần Thơ
“Hạt ngọc mùa vàng”
“Truyền nhân” kể chuyện bác Ba Phi
Ngắm vẻ đẹp đất nước từ trên cao
Sắc xuân vùng đồng bào Khmer
Linh vật Bính Ngọ 2026 và ý nghĩa văn hóa đặc sắc của ngựa
Cần Thơ chuẩn bị sẵn sàng chương trình nghệ thuật đón Giao thừa Tết Bính Ngọ 2026
Nhộn nhịp gian hàng ẩm thực “Tết Việt” và trò chơi dân gian
Nhiều bảo tàng tại TP Hồ Chí Minh mở cửa xuyên Tết
Vui Tết ở Cần Thơ

Tiêu điểm

Linh vật Bính Ngọ 2026 và ý nghĩa văn hóa đặc sắc của ngựa
Cần Thơ chuẩn bị sẵn sàng chương trình nghệ thuật đón Giao thừa Tết Bính Ngọ 2026
Vui Tết ở Cần Thơ
Giao lưu nghệ thuật Lân Sư Rồng mừng Tết Bính Ngọ
TP Cần Thơ khai hội Báo Xuân Bính Ngọ
TP Cần Thơ họp mặt văn nghệ sĩ, báo chí, huấn luyện viên, vận động viên tiêu biểu nhân dịp Xuân Bính Ngọ
Ký ức xưa quết bánh phồng ăn Tết
Giao lưu với tác giả Đăng Huỳnh về tác phẩm “Dấu xưa Cần Thơ”
Bánh tét trong đời sống cư dân Nam Bộ
Gió về hiên nhà

Đọc nhiều

Mời quý độc giả đón đọc ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026 của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Nếp sống đẹp từ những hàng rào xanh
TP Cần Thơ tổ chức 3 điểm bắn pháo hoa trong đêm giao thừa Tết Bính Ngọ năm 2026
Lần đầu tiên, TP Cần Thơ tổ chức Công viên Sách Xuân
Rộn ràng lân - sư - rồng trước thềm xuân mới
"Phim trường" Bến Ninh Kiều ngày cận Tết
Sắc Xuân từ những trải nghiệm học đường
Cần Thơ chuẩn bị sẵn sàng chương trình nghệ thuật đón Giao thừa Tết Bính Ngọ 2026
Vui Tết ở Cần Thơ
Giao lưu với tác giả Đăng Huỳnh về tác phẩm “Dấu xưa Cần Thơ”

Văn hóa - Nghệ thuật

Lối xưa xe ngựa Cần Thơ
“Hạt ngọc mùa vàng”
“Truyền nhân” kể chuyện bác Ba Phi
Ngắm vẻ đẹp đất nước từ trên cao
Linh vật Bính Ngọ 2026 và ý nghĩa văn hóa đặc sắc của ngựa

Xem-Nghe-Đọc

Hơn 100 năm trước, người Cần Thơ ăn Tết ra sao?
Kỳ vọng mới của Hollywood
Chiếu phim miễn phí chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng
“Đệ nhất mưu sinh mùa đặc biệt - Mùa Tết 2026” đậm đà bản sắc văn hóa
“Muốn ăn phải lăn vào bếp” - Khám phá ẩm thực các địa phương

Dự án căn hộ Green Skyline TBS Land mở bán 2026Chuyên gia Khóa cửa: https://cuahangsuakhoa.com giá mua dung lượng google drive sách làm đĩ pdf ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP

RAO VẶT NHÀ ĐẤT HỌC HÀNH XE ĐIỆN TỬ VIỆC LÀM KHÁC

THÔNG BÁO VỀ VIỆC CÔNG BỐ CÔNG KHAI QUY HOẠCH
THÔNG BÁO ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
Sơn giả gỗ - Giải pháp kiến tạo không gian sang trọng, bền đẹp
THƯ MỜI THAM GIA THI TUYỂN PHƯƠNG ÁN KIẾN TRÚC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở CHUNG CƯ KIM CƯƠNG ĐỎ - CARA LEGEND
THÔNG BÁO
Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ: Thông báo tuyển dụng viên chức đợt 2 năm 2025
Sim đẹp Gá rẻ tại Cần Thơ - Giá gốc chỉ 250k/ Sim
THÔNG BÁO (V/v truy tìm vật chứng)
THÔNG BÁOVề việc tìm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án
THÔNG BÁOVăn phòng công chứng Bùi Quang Nhơn
Xây nhà trọn gói tại Cần Thơ: Giải pháp tối ưu cho nhu cầu an cư hiện đại
Thông báo tuyển dụng