“Thân Em...” - Báo Cần Thơ Online

Có thể bạn quan tâm

TIẾNG VIỆT

CANTHO NEWS
CẦN THƠ KHMER NGỮ

Thời sự
Chính trị
Kinh tế
Xã hội
An ninh-Pháp luật
Thế giới
Giáo dục
Y tế
Khoa học & Công nghệ
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
Thể thao
Du lịch
Media
Quảng cáo - Đặt báo
Đọc báo giấy Online

Tiếng Việt | English | ភាសាខ្មែរ

Thời sự
- Cần Thơ
- ĐBSCL
- Trong nước
- Hiệp thương lập danh sách sơ bộ những người ứng cử đại biểu HĐND phường Thới Long và phường Hưng Phú
- Cara Group kỷ niệm 8 năm thành lập và đi vào hoạt động tại TP Cần Thơ
- Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ phối hợp tuyên truyền với Ban Nội chính Thành ủy
- Trao Huy hiệu 45 năm tuổi Đảng tặng Tổng Bí thư Tô Lâm
Chính trị
- Xây dựng Đảng & Hệ thống chính trị
- Làm theo gương Bác
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
- Diễn đàn & Nhịp cầu dân cử
- Bài 2: Vững mạnh từ mỗi đảng viên và tổ chức đảng
- Lan tỏa bình đẳng giới từ những cách làm hiệu quả
- TP Cần Thơ họp mặt kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
- Huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để xây dựng Cần Thơ phát triển nhanh, bền vững
Kinh tế
- Thị trường
- Đầu tư - Tài chính
- Nông nghiệp - Nông thôn
- Động thổ dự án Cara Legend quy mô 825 tỉ đồng
- Tạo nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội thành phố
- Khẩn trương giải tỏa ách tắc, thông quan kịp thời thực phẩm, hàng hóa
- Ưu tiên phát triển giao thông vùng ĐBSCL
Xã hội
- Đời sống
- Gia đình
- Nhịp cầu nhân ái
- Nhiều hoạt động chăm lo Tết cho các đối tượng yếu thế
- “Bên nhau vui đón một nhành Xuân...”
- Đồng lòng vun bồi nếp sống văn hóa, văn minh
- TP Cần Thơ tổ chức nhiều điểm bắn pháo hoa trong đêm giao thừa Xuân Bính Ngọ
An ninh-Pháp luật
- Quốc phòng
- An ninh
- Biển đảo
- Pháp luật
- An toàn giao thông
- Công an TP Cần Thơ được Bộ Công an tuyên dương trong đấu tranh, phòng, chống tội phạm
- Nhiều kết quả tích cực trong công tác đấu tranh phòng, chống ma túy
- Công an xã Hòa Tú triển khai nhiều biện pháp đảm bảo an ninh trật tự
- Bộ Tư lệnh Quân khu 9 chúc Tết cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng TP Cần Thơ
Thế giới
- Toàn cảnh
- Đông Tây thế sự
- Chuyện bốn phương
- Thế giới trước nguy cơ mất kiểm soát vũ khí hạt nhân
- Bỉ: Nhóm bạn 21 người cùng trúng độc đắc hơn 120 triệu euro
- Niềm tin tất thắng
- Học giả Anh đề cao vai trò lãnh đạo chiến lược của Đảng Cộng sản Việt Nam
Giáo dục
- Học đường
- Tuyển sinh-Hướng nghiệp
- Khuyến học
- TP Cần Thơ: Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non ở đô thị, khu công nghiệp giai đoạn 2025-2035
- Đại học Cần Thơ sẽ tổ chức 7 đợt thi của Kỳ thi V-SAT năm 2026
- Trao 100 suất học bổng "Thắp sáng ước mơ sinh viên Đại học Cần Thơ"
- Thêm nhiều cơ hội học tập cho thí sinh
Y tế
- Sức khỏe
- Dinh dưỡng
- Tư vấn
- An toàn thực phẩm
- Phương pháp quản lý máu và chế phẩm máu hiệu quả
- Vinmec Phú Quốc khôi phục tử cung chi chít sẹo cho người phụ nữ từng 3 lần mổ đẻ
- Cần Thơ ban hành kế hoạch thực hiện Chiến lược quốc gia về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân
- Khai mạc Đường hoa xuân gây quỹ và khánh thành hệ thống phòng mổ hiện đại
Khoa học & Công nghệ
- Khoa học thường thức
- Sản phẩm mới
- Thủ thuật
- [INFOGRAPHICS] 5 chỉ tiêu và 9 nhóm nội dung phát triển hoạt động đổi mới sáng tạo
- Nên chọn s25 Ultra hay iPhone 15 Pro Max dịp cận Tết Nguyên đán 2026
- VinSmart Future ra mắt kỹ thuật phiên bản trải nghiệm sớm siêu ứng dụng “một chạm” V-App
- Top1like.com: Giải pháp tăng follow Instagram hiệu quả cho cá nhân, doanh nghiệp
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
- Văn hóa - Nghệ thuật
- Xem-Nghe-Đọc
- Sáng tác - Biên khảo
- Chiếu phim miễn phí chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng
- “Đệ nhất mưu sinh mùa đặc biệt - Mùa Tết 2026” đậm đà bản sắc văn hóa
- Khai mạc Tiếng hát mùa xuân giải “Bông bần tím” Cù Lao Dung
- Sau hợp nhất, TP Cần Thơ có 74 cá nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu
Thể thao
- Bóng đá
- Môn khác
- Thể thao - Cuộc sống
- Hơn 600 VĐV tham gia Đại hội Thể dục thể thao phường Long Mỹ
- Địa điểm thi đấu 20 môn Đại hội Thể dục thể thao TP Cần Thơ lần thứ X
- Lợi ích không ngờ khi đa dạng hóa hình thức vận động thể chất
- Chuẩn bị chu đáo giải xe đạp đầu năm
Du lịch
- Khám phá
- Ẩm thực
- Góc lữ hành
- Siêu điểm đến Cần Giờ tổ chức “lễ hội trong lễ hội” chào xuân xuyên Tết
- Vườn quýt hồng rực rỡ ngay sát trung tâm TP Cần Thơ
- TP Cần Thơ sẽ quy hoạch lại để phát huy giá trị tài nguyên, nâng cao giá trị sản phẩm du lịch
- Chọn tour du xuân
Media
- Video
- Longform
- Infographics
- Bất động sản - Đô thị
- Nông dân làm giàu

Dòng sự kiện

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
Cần Thơ năng động và phát triển
Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Đọc báo giấy Online Bảng giá quảng cáo - Đặt báo VĂN HÓA - GIẢI TRÍ > Sáng tác - Biên khảo 01/08/2009 - 20:05 Chia sẻ Facebook “Thân em...”

Trải qua bao năm tháng, ca dao vẫn là tiếng nói ân tình, thổ lộ những tâm tư tình cảm của người bình dân xưa. Ca dao đã ăn sâu vào tâm hồn người Việt đặc biệt là mảng ca dao viết về đề tài thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ có rất nhiều câu ca dao bắt đầu bằng mô - típ “Thân em...”.

Ở những câu, bài ca dao có “Thân em...” mang nghĩa là thân phận, cuộc đời của người phụ nữ. Những thân phận, cuộc đời này thường có số kiếp hẩm hiu, bạc bẽo. Đa phần những câu ca dao với mô - típ này thường mang giai điệu buồn tẻ, chán ngán, chỉ một số ít mang âm hưởng tươi tắn, lạc quan hơn.

“Thân em...” phản ảnh sự lệ thuộc, thể hiện nỗi đau của người phụ nữ trong xã hội cũ:

“Thân em như thể bèo trôi

Sóng dập gió dồi biết tấp vào đâu”

“Thân em như miếng cau khô

Người thanh tham mỏng, người thô tham dày”

Hay:

“Thân em như cá giữa rào

Kẻ chài, người lưới biết vào tay ai ?”

Đối với bà con Nam bộ, họ lại lấy thứ trái cây rất bình thường, dân dã để so sánh với “Thân em...”:

“Thân em như trái bần trôi

Sóng dập gió dồi biết tấp vào đâu”

Ở những câu ca dao này đã liên tưởng, thể hiện nỗi cảm thông sâu sắc đối với thân phận người phụ nữ. Cuộc đời người phụ nữ xưa kia bị lệ thuộc, ràng buộc bằng nhiều sợi dây, hữu hình và vô hình, khiến họ không thể vươn lên:

“Thân em như cá vô lờ

Mắc hom chật hẹp biết bao giờ mới lộn ra”

Những câu ca dao mở đầu bằng yếu tố “Thân em...”, người bình dân còn muốn thể hiện nỗi đau khổ, bất hạnh của người phụ nữ khó có thể giãi bày trong xã hội đương thời. Họ phải gửi gắm lòng mình qua những câu ca dao thật khắc khoải:

“Thân em như lá đài bi

Ngày thì dãi nắng, đêm thì dầm sương”

Và:

Thân em như giẻ chùi chân

Chùi rồi lại vứt ra sân...”

Nỗi đau ấy đâu phải ai ai cũng thấu hiểu cho họ, lắm lúc bề ngoài trông họ tươi tắn mà ruột gan rối bời:

“Thân em như cây sầu đâu

Ngoài tươi trong héo, giữa sầu tương tư”

Thật là nỗi sầu trăm mối!

Dẫu trải qua bao giông tố cuộc đời, số kiếp có bạc bẽo đến đâu thì người phụ nữ vẫn vẹn toàn đức hạnh. Họ vẫn son sắt, dào dạt tình thương:

“Thân em như cam quýt bưởi bòng

Ngoài tuy cay đắng trong lòng ngọt ngon”

“Thân em như cây quế trên non

Trăm năm khô rụi vỏ còn dính cây”

Hơn hết, họ vẫn muốn khẳng định giá trị và sự cần thiết của mình:

“Thân em như cây cải mùa đông

Non thì làm ghém, có ngồng làm dưa”

Thế mới biết, người phụ nữ Việt Nam dù trong khó khăn, thử thách họ vẫn thể hiện bản lĩnh. Tác giả bình dân đã tự hào ca ngợi vẻ đẹp cả hình thức lẫn tâm hồn của người phụ nữ, thể hiện giá trị vốn có của họ:

“Thân em như chim phượng hoàng

Khi bay qua bể, khi đậu ngàn sơn lâm”

“Thân em như thể chuông vàng

Ở trong thành nội có một ngàn quân lính hầu”

Quả vậy, “Thân em...” thật đẹp đẽ và cao quý lắm thay:

“Thân em như cá hóa long

Chín tầng mây phủ, ở trong da trời”

Cũng liên tưởng đến “tấm lụa đào” nhưng lắm khi họ không phải bị cảnh “phất phơ giữa chợ” mặc cho thiên hạ kẻ bán người mua, nhưng họ đã biết khẳng định mình:

“Thân em như tấm lụa đào

Đã đông nơi chuộng lại nhiều nơi ưa”.

Người phụ nữ Việt Nam thật đáng yêu, không phải họ chỉ đẹp bằng hình ảnh khăn nhung, mỏ quạ của xứ kinh kỳ, bằng chiếc nón lá rất Huế hay bằng một chiếc áo bà ba dịu dàng Nam bộ mà họ còn đẹp về tâm hồn và phẩm hạnh. Quả thật, họ như bông sen mọc giữa đầm lầy, đậm sắc và ngát hương.

Những câu ca dao bắt đầu mô-típ “Thân em...” còn thể hiện nỗi khát khao về một tình yêu đẹp, một cuộc hôn nhân hạnh phúc. Bởi thế, những người phụ nữ thật dịu dàng và nhu mì trong trường liên tưởng:

“Thân em như trến mít chạm rồng

Thân anh như kèo chua chạm phụng, đẹp vô cùng anh ơi!”

Thật đẹp đôi và hạnh phúc biết bao!

Người bình dân còn hào sảng đặt thân phận người phụ nữ một địa vị cao hơn, hơn cả “Thân anh”. Thậm chí, nhiều câu ca dao phủ định vai trò tối thượng của người đàn ông trong xã hội cũ; qua đó thể hiện sự phản kháng, vùng dậy của nữ giới. Họ cũng có nhu cầu được hạnh phúc, được là chính mình. Bởi thế lắm lúc họ ngang nhiên thách thức:

“Thân em như thể xuyến vàng

Thân anh như manh chiếu rách bạn hàng bỏ quên”

“Thân em như hột gạo lắc trên sàng

Thân anh như hột lúa lép giữa đàng gà bươi”

Vậy mới biết, “Thân em...” cũng có ba bảy kiểu, đâu chỉ biết buông xuôi cam chịu!

Đa phần những câu, bài ca dao này được làm bằng thể thơ lục bát, một số ít được làm theo thể song thất lục bát. Tuy nhiên, về hình thức thể hiện, theo khảo sát của chúng tôi có gần 30% câu, bài ca dao làm theo thể lục bát biến thể. Điều này minh chứng cho bản tính phóng khoáng, nghĩ sao viết vậy, không e dè câu chữ của người bình dân. Chính đặc điểm này đã để lại dấu ấn rất riêng, rất dân tộc. Do thể thơ lục bát có tính hàm súc, biểu cảm cao và dễ thuộc, dễ hiểu nên hiệu quả của việc thể hiện nội dung rất lớn.

Dân gian thường dùng những từ ngữ rất bình dân, mang đậm phong cách khẩu ngữ, bên cạnh đó là lớp từ địa phương: đọi, vô,... hay từ láy: lắc lẻo, dập dồi, đứt đoác... Từ những sự vật, hình ảnh cụ thể, rất thực, người bình dân xưa đã thổi hồn vào nó, mang đến cho người đọc những ý nghĩa rất sâu sắc, nhân văn, thể hiện tâm hồn nghĩa tình của người dân Việt.

Một thành công rất đáng trân trọng của những câu ca dao loại này là sử dụng biện pháp tu từ so sánh. Người bình dân thường sử dụng những hình ảnh rất đa dạng, phong phú nhưng đều rất quen thuộc với đời sống nông thôn: cá vô lờ, chẽn lúa đòng đòng, trái bần,... Những hình ảnh, sự vật này người ta đã biết rõ đặc điểm, thuộc tính cơ bản của chúng, nhờ vậy người đọc rất dễ hình dung và nhận biết.

Những bà mẹ- người nghệ sĩ của tình thương đã ngân lên những giai điệu hát ru đẹp và ngọt ngào bằng chính những câu ca dao. Thật vậy, ca dao đã đi sâu vào tiềm thức và tâm hồn của người bình dân. Bằng những câu ca dao với mô-típ “Thân em...”, dân gian đã thốt lên những tiếng đời than thân, trách phận. Bên cạnh đó họ còn thể hiện thái độ phản kháng, đấu tranh cho quyền lợi của người phụ nữ, làm giàu thêm cho ca dao người Việt.

Đặng Duy Khôi

Chia sẻ bài viết

Chia sẻ Facebook

BÌNH LUẬN Ý kiến của bạn Gửi ý kiến

*Email (không hiển thị trên trang):

*Họ tên (hiển thị trên trang):

Vui lòng nhập mã xác nhận vào ô bên dưới. Nếu bạn không đọc được, hãy Chọn mã xác nhận khác.

Gửi Đọc thêm

“Đệ nhất mưu sinh mùa đặc biệt - Mùa Tết 2026” đậm đà bản sắc văn hóa
Chiếu phim miễn phí chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng
Khai mạc Tiếng hát mùa xuân giải “Bông bần tím” Cù Lao Dung
Sau hợp nhất, TP Cần Thơ có 74 cá nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu
Xây dựng hình tượng các Vua Hùng trong nghệ thuật điện ảnh
Hiểu thêm một bản hùng ca
Khai mạc vòng Chung kết Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân” TP Cần Thơ
Ra mắt Ban vận động thành lập Chi hội Kiều học Việt Nam Khu vực Cần Thơ
Tổng duyệt Chương trình họp mặt kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Sắc hoa ngày Tết

Tiêu điểm

Khai mạc Tiếng hát mùa xuân giải “Bông bần tím” Cù Lao Dung
Sau hợp nhất, TP Cần Thơ có 74 cá nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu
Hiểu thêm một bản hùng ca
Khai mạc vòng Chung kết Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân” TP Cần Thơ
Tổng duyệt Chương trình họp mặt kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Sắc hoa ngày Tết
Mời quý độc giả đón đọc ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026 của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Khai mạc Lễ hội Kỳ yên Hạ điền Ðình Bình Thủy
70 tác phẩm tham gia cuộc thi vẽ tranh chào mừng bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp
Tưng bừng Ngày hội Tuổi thơ mừng Xuân Bính Ngọ

Đọc nhiều

Khảo sát chọn điểm tổ chức Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ lần thứ XIII năm 2026
Nếp sống đẹp từ những hàng rào xanh
Mời quý độc giả đón đọc ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026 của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Lãnh đạo thành phố dự Lễ hội Kỳ yên Thượng điền Ðình Thần Tân An
Sắc màu Phố đi bộ Ninh Kiều
TP Cần Thơ tổ chức 3 điểm bắn pháo hoa trong đêm giao thừa Tết Bính Ngọ năm 2026
Những con số và câu chuyện ấn tượng của “Tin tức Mekong”
Lần đầu tiên, TP Cần Thơ tổ chức Công viên Sách Xuân
Rộn ràng lân - sư - rồng trước thềm xuân mới
"Phim trường" Bến Ninh Kiều ngày cận Tết

Văn hóa - Nghệ thuật

Khai mạc Tiếng hát mùa xuân giải “Bông bần tím” Cù Lao Dung
Sau hợp nhất, TP Cần Thơ có 74 cá nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu
Xây dựng hình tượng các Vua Hùng trong nghệ thuật điện ảnh
Khai mạc vòng Chung kết Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân” TP Cần Thơ
Ra mắt Ban vận động thành lập Chi hội Kiều học Việt Nam Khu vực Cần Thơ

Xem-Nghe-Đọc

Chiếu phim miễn phí chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng
“Đệ nhất mưu sinh mùa đặc biệt - Mùa Tết 2026” đậm đà bản sắc văn hóa
“Muốn ăn phải lăn vào bếp” - Khám phá ẩm thực các địa phương
“Bằng chứng sinh tử” gay cấn với phiên tòa do AI cầm trịch
“Alo Bác sĩ ơi” - Kênh thông tin hữu ích về sức khỏe

Dự án căn hộ Green Skyline TBS Land mở bán 2026Chuyên gia Khóa cửa: https://cuahangsuakhoa.com giá mua dung lượng google drive Bcons Center City Dĩ An sách làm đĩ pdf ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP

RAO VẶT NHÀ ĐẤT HỌC HÀNH XE ĐIỆN TỬ VIỆC LÀM KHÁC

THÔNG BÁO VỀ VIỆC CÔNG BỐ CÔNG KHAI QUY HOẠCH
THÔNG BÁO ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
Sơn giả gỗ - Giải pháp kiến tạo không gian sang trọng, bền đẹp
THƯ MỜI THAM GIA THI TUYỂN PHƯƠNG ÁN KIẾN TRÚC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở CHUNG CƯ KIM CƯƠNG ĐỎ - CARA LEGEND
THÔNG BÁO
Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ: Thông báo tuyển dụng viên chức đợt 2 năm 2025
Sim đẹp Gá rẻ tại Cần Thơ - Giá gốc chỉ 250k/ Sim
THÔNG BÁO (V/v truy tìm vật chứng)
THÔNG BÁOVề việc tìm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án
THÔNG BÁOVăn phòng công chứng Bùi Quang Nhơn
Xây nhà trọn gói tại Cần Thơ: Giải pháp tối ưu cho nhu cầu an cư hiện đại
Thông báo tuyển dụng