Thanh Tuyền (ca Sĩ) – Wikipedia Tiếng Việt

Thời niên thiếu và giai đoạn khởi nghiệp

Thanh Tuyền sinh trưởng tại Đà Lạt trong một gia đình có 16 anh chị em, trong đó cô là chị hai. Trước đây, bà học tại trường nữ Trung học Bùi Thị Xuân ở Đà Lạt. Sau khi về Sài Gòn, bà chuyển sang học tại trường nữ Trung học Lê Văn Duyệt (nay là trường THPT Võ Thị Sáu).

Bộc lộ năng khiếu ca hát từ nhỏ và đến năm 1959, bà đoạt giải Thần đồng Đà Lạt với ca khúc Nắng đẹp miền Nam của nhạc sĩ Lam Phương.

Đầu thập niên 1960, bà vừa đi học vừa đi hát ở đài phát thanh Đà Lạt và được người cậu chỉ bảo những nhạc lý cơ bản.

Khởi đầu sự nghiệp

Năm 1964, trong một lần hát phục vụ chương trình văn nghệ tại trường, bà đã trình bày nhạc phẩm Vọng gác đêm sương của nhạc sĩ Mạnh Phát, lúc này nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông là khán giả tham dự đã phát hiện ra giọng ca đặc biệt và nhìn ra được tố chất ca sĩ của bà, ông liền đưa bà về Sài Gòn lập nghiệp ca hát. Ông đặt nghệ danh cho bà là Thanh Tuyền (Ý nghĩa: Giòng suối trong của cao nguyên Đà Lạt) và gửi bà cho vợ chồng nhạc sĩ Mạnh Phát nuôi dưỡng. Dưới sự dìu dắt của nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông, cùng vợ chồng ca nhạc sĩ Mạnh Phát – Minh Diệu. Chỉ sau 8 tháng, tên tuổi Thanh Tuyền nổi bậc lên trên các đài phát thanh của Việt Nam Cộng hòa, một phần do giọng hát thiên phú, một phần do giám đốc hãng dĩa Continental là nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông đã dồn mọi nỗ lực trong việc lăng xê tên tuổi Thanh Tuyền trên báo chí cũng như trên đài phát thanh, nên từ thành thị đến thôn quê, đâu đâu người ta cũng nhắc nhở tới tên Thanh Tuyền nhưng rất ít được nhìn thấy tận mắt bởi vì thời gian này bà còn là một nữ sinh, chưa đủ tuổi đặt chân trình diễn vào các vũ trường cũng như phòng trà. Ca khúc đầu tiên được bà trình bày và thu âm vào dĩa nhựa là Dấu chân kỷ niệm (Thúc Đăng) đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng khán giả mộ điệu. Một thời gian sau, bà góp mặt lần đầu tiên trong một chương trình ca nhạc của Phạm Mạnh Cương trên đài truyền hình và trong nhiều chương trình khác. Lúc đó khán thính giả mới biết đến hình ảnh của Thanh Tuyền trong một dáng vẻ của nữ sinh mới lớn cùng tà áo dài trắng, mái tóc cúp ngắn.

Năm 1966, bà về cộng tác với hãng dĩa Sóng Nhạc qua sự giới thiệu của nhạc sĩ Mạnh Phát. Lúc này, bà mới thật sự vút cao với ca khúc Nỗi buồn hoa phượng (Thanh Sơn). Dĩa nhạc này lại 1 lần nữa khuấy động thị trường băng đĩa lúc bấy giờ. Dù cộng tác với nhiều hãng đĩa khác nhau, nhưng Thanh Tuyền vẫn có sự thỏa thuận với nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông là vẫn tiếp tục thu thanh một số nhạc phẩm cho hãng dĩa của ông.

Năm 1967, bà bắt đầu đặt chân vào hát tại các vũ trường. Đầu tiên là Vũ trường Tự Do của ông Ngô Văn Cường. Sau đó, bà sang cộng tác với chương trình Hoàng Thi Thơ tại Vũ trường Maxim's. Bà còn được soạn giả Viễn Châu dìu dắt tập ca Vọng cổ. Bài tân cổ giao duyên đầu tiên là Dấu chân kỷ niệm đồng phát hành với bản tân nhạc cùng tên do Continental phát hành. Cũng cùng thời điểm này, bà song ca cùng ca sĩ Chế Linh và trở thành một hiện tượng được nhắc đến nhiều nhất vào thời điểm đó và mãi đến tận sau này. Dĩa hát đầu tiên là nhạc phẩm Hái Hoa Rừng Cho Em của Trương Hoàng Xuân được tung ra thị trường và đã đạt được nhiều thành công vang dội. Sau đó nhiều hãng dĩa đã tranh nhau mời Chế Linh và Thanh Tuyền thu thanh một số tác phẩm khác như Con đường xưa em đi (Châu Kỳ, thơ Hồ Đình Phương), Phút cuối, Tình bơ vơ (Lam Phương),... Tất cả đều được khán thính giả khắp nơi đón nhận nồng nhiệt và đều có số bán kỷ lục thời đó. Về sau bà đã từng song ca với Duy Khánh, Hùng Cường, Nhật Trường, Bùi Thiện, Thanh Phong, Trung Chỉnh,... đều để lại những dấu ấn riêng biệt. Nhưng khán giả vẫn thương mến nhất là cặp song ca Thanh Tuyền - Chế Linh.

Năm 1968, Thanh Tuyền kết hôn với một đại úy cảnh sát quận Gò Vấp tại Sài Gòn và ngưng sự nghiệp ca hát trong một khoảng thời gian. Họ có với nhau ba người con.

Năm 1971, Trung tâm Thúy Nga tiên phong đi đầu thực hiện cuốn băng Thanh Tuyền 1 (phát hành ngày 21 tháng 4 năm 1973[1]), độc quyền một tiếng hát. Được sự đón nhận nhiệt liệt của khán thính giả khắp nơi với số bán kỷ lục đem lại lợi tức lớn cho trung tâm khi mới thành lập. Tiếp nối sự thành công của băng nhạc Tiếng hát Thanh Tuyền 1, Thanh Tuyền đã thu âm Tiếng hát Thanh Tuyền 2 bán cho Dĩa Hát Việt Nam (Hãng dĩa Việt Nam) để phát hành, sau đó cuốn băng này lại một lần nữa được đón nhận nồng nhiệt. Hãng dĩa Việt Nam tiếp tục mời Thanh Tuyền thực hiện Tiếng hát Thanh Tuyền 3, Thanh Tuyền 4 cho đến năm 1975. Trong năm này, Thanh Tuyền đoạt hai giải Kim Khánh là Nữ ca sĩ được yêu thích nhất và Băng nhạc được yêu thích nhất trên Nhật báo Trắng Đen do khán thính giả bình chọn.

Từ năm 1972–1974, theo cuộc trưng cầu ý kiến độc giả của nhật báo Trắng Đen, Thanh Tuyền được bình chọn trong danh sách là nữ ca sĩ ăn khách nhất.

Huyền thoại Âm Nhạc Việt Nam

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, Thanh Tuyền ở lại Việt Nam và tiếp tục sinh hoạt văn nghệ với Đoàn kịch nói Kim Cương. Năm 1976, Thanh Tuyền góp mặt cùng một vài ca sĩ khác trong Album nhạc đỏ Đường chúng ta đi.

Năm 1978, Thanh Tuyền vượt biên sang đảo Pulau Bidong, Malaysia. Năm 1979, Thanh Tuyền cùng gia đình di cư đến Hoa Kỳ và định cư tại Washington rồi sau đó chuyển đến sinh sống ở Houston, Texas.

Giáng sinh năm 1981, Thanh Tuyền thực hiện cuốn băng Gửi người ngàn dặm được Trung tâm Thúy Nga phát hành, đánh dấu sự trở lại của bà trong đời sống âm nhạc hải ngoại.

Thanh Tuyền được mời đi hát trở lại vào năm 1982. Năm 1989, sau khi bức tường Berlin bị phá bỏ, Khánh Ly và Thanh Tuyền đã hát trong chương trình nhạc đầu tiên ở Đông Đức.

Trung tâm Thúy Nga đã thực hiện một liên khúc gồm hai nhạc phẩm Vùng lá me bay (Anh Việt Thanh) và Dấu chân kỉ niệm (Thúc Đăng) để vinh danh ca sĩ Thanh Tuyền. Cùng với sự góp mặt của các ca sĩ của Trung tâm như Như Quỳnh, Mai Thiên Vân, Phi Nhung, Hạ Vy và Hương Thủy.

Giáng sinh 2020, cuốn băng Liveshow Thanh Tuyền - Một đời cho âm nhạc được phát hành.

Hơn 60 năm phụng sự nghệ thuật, Thanh Tuyền đã góp phần quan trọng trong việc lưu giữ, gìn giữ và truyền tải bản sắc văn hóa âm nhạc Việt Nam nơi xứ người, giúp cộng đồng người Việt xa quê duy trì sợi dây tinh thần gắn kết với quê hương.[2]

Nhận định

Thanh Tuyền sở hữu loại giọng Full Lirico Soprano (Nữ cao Trữ tình Đầy đặn). Đặc trưng của loại giọng này là âm sắc đẹp, ấm áp, quãng trung và cận cao phát triển, nhưng vẫn lên được những nốt cao sáng rực. Chính vì thế, giọng hát của bà vô cùng chắc chắn, khỏe khoắn và nặng tính metalic (kim khí).

Bà có thể nhả chữ và giữ nốt trên G4, G#4 vô cùng dày. Mixed cao rất tốt và thoải mái, có thể lên giọng thật tới C5, D5, Eb5 một cách dễ dàng. Khi đó, trong tần số vibrato của cô nảy lên độ rung độc đáo, nổi bần bật và bay xa như đang tung ra những chuỗi ngọc trong không gian vậy. Đồng thời, bà còn xuống được nhiều nốt trầm chắc chắn, sâu và tối.

Xét về ngũ cung, các giọng Full Lirico Soprano khác thường thuộc hành thủy, hoặc thủy pha kim, mộc pha kim, nhưng Thanh Tuyền lại thuần kim chính cách.

Thanh Tuyền tận dụng triệt để các lối hát truyền thống của dân ca vùng miền như nảy tiếng, đổ hột, vọng cổ câu vô và biến tấu, tinh giản đi cho phù hợp với nhạc vàng một cách hài hòa nhất, chứ không chỉ đơn giản là luyến láy theo nhịp điệu.