Tháp – Wikipedia Tiếng Việt

Có thể bạn quan tâm

Tháp là thể loại công trình kiến trúc cao, thường có chiều cao lớn hơn bề ngang một cách đáng kể. Giống như các tòa nhà cao tầng, tháp không cần có dây chằng buộc nên có thể tự đứng được. Tháp có thể là cấu trúc độc lập hoặc được hỗ trợ bởi các tòa nhà liền kề hoặc có thể là một đặc điểm trên đỉnh của một cấu trúc lớn hoặc tòa nhà. Trong ngôn ngữ hiện đại, "tháp" cũng được sử dụng để nhấn mạnh chiều cao, chỉ những tòa nhà cao tầng, đặc biệt là nhà chọc trời.

Mục đích

[sửa | sửa mã nguồn]

Theo định nghĩa thường thấy, "tháp" khác biệt với "tòa nhà" vì chúng không được xây dựng để làm nơi con người sinh sống ở trong đó mà để phục vụ các chức năng khác. Thường thì công năng chính của tháp là lợi dụng chiều cao của chúng để có thể đạt được các mục đích khác nhau bao gồm: tích hợp hiển thị các vật thể khác gắn vào tháp như tháp đồng hồ, hải đăng, tháp chuông; hoặc ứng dụng chiều cao để có áp lực nước trong thủy tĩnh học dùng cho tháp nước; hoặc là một phần của một cấu trúc hoặc thiết bị lớn hơn để tăng khả năng quan sát xung quanh cho mục đích phòng thủ như một tòa lâu đài; hoặc là một cấu trúc để quan sát cho các mục đích giải trí thưởng ngoạn; hoặc là một cấu trúc cho mục đích viễn thông...

Lịch sử

[sửa | sửa mã nguồn]

Towers đã được nhân loại sử dụng từ thời tiền sử. Lâu đời nhất được biết đến có thể là tháp đá tròn trong các bức tường của Neolithic Jericho (8000 TCN). Một số tháp sớm nhất là ziggurat, mà đã tồn tại trong kiến trúc Sumerian kể từ khi thiên niên kỷ 4 TCN. Các ziggurats nổi tiếng nhất bao gồm Sumerian Ziggurat of Ur, xây dựng thiên niên kỷ thứ 3 TCN, và Etemenanki, một trong những ví dụ nổi tiếng nhất của kiến trúc Babylon. Tháp sau được xây dựng tại Babylon vào thiên niên kỷ 2 TCN và được coi là tháp cao nhất của thế giới cổ đại.

Một số ví dụ còn sót lại sớm nhất là các cấu trúc xây dựng rải rác ở phía bắc của Scotland, là các tháp hình nón. Những ví dụ này và các ví dụ khác từ văn hóa Phoenicia và La Mã cổ đại nhấn mạnh việc sử dụng một tháp để củng cố vị trí quan trọng và đóng vai trò trọng điểm. Ví dụ, tên của thành phố Ma-rốc Mogador, được thành lập vào thiên niên kỷ thứ nhất TCN, được bắt nguồn từ từ Phoenician cho tháp canh ('migdol'). Người La Mã sử dụng tháp hình bát giác[1] như là một phần của Diocletian's Palace tại Croatia, trong đó tượng đài có mốc thời gian khoảng 300 AD, trong khi Servian Walls (thế kỷ 4 TCN) và Aurelian Walls (thế kỷ 3) dùng các tháp hình vuông. Người Trung Quốc đã sử dụng tháp như là các yếu tố tích hợp của Vạn Lý Trường Thành vào năm 210 TCN dưới thời Nhà Tần. Tháp cũng là một cấu thành quan trọng trong các lâu đài.

Các tháp nổi tiếng bao gồm Tháp nghiêng Pisa tại Pisa, Ý xây từ 1173 đến 1372; hai tháp đôi tại Bologna, Ý xây từ 1109 đến 1119. Tháp Himalaya là các tháp đá ở Tây Tạng xây từ thế kỷ 14 đến thế kỷ 15.[2]

Tôn giáo

[sửa | sửa mã nguồn]

Phần lớn các tôn giáo đều có xây dựng tháp trong cơ sở thờ tự của họ. Tháp chùa trong kiến trúc Phật giáo thường là nơi đựng tro di hài của Phật hay của sư tổ trụ trì chùa, bắt nguồn và biến thể từ kiến trúc stupa ở Ấn Độ. Tháp chuông trong các nhà thờ Kitô giáo thường là kết cấu cao nhất của nó, có treo những chiếc chuông để phát tín hiệu âm thanh vang xa quy tụ tín hữu. Tháp Chăm là cơ sở thờ tự tín ngưỡng của người Chăm.

Tháp truyền hình

[sửa | sửa mã nguồn] Bài chi tiết: Tháp truyền hình

Cơ học

[sửa | sửa mã nguồn]

Lên đến một độ cao nhất định, một tòa tháp có thể được tạo ra với cấu trúc hỗ trợ với các mặt song song. Tuy nhiên, trên một độ cao nhất định, tải trọng nén của vật liệu bị vượt quá và tháp sẽ thất bại. Điều này có thể tránh được nếu cấu trúc hỗ trợ của tòa tháp xây dựng tòa nhà.

Giới hạn thứ hai là cấu trúc uốn cong, cấu trúc đòi hỏi độ cứng đủ để tránh bị phá vỡ dưới tải trọng mà nó phải đối mặt, đặc biệt là do gió. Nhiều tòa tháp rất cao có cấu trúc hỗ trợ của chúng ở ngoại vi của tòa nhà, làm tăng đáng kể độ cứng tổng thể.

Giới hạn thứ ba là năng động; một tòa tháp có thể thay đổi gió, gió xoáy, rối loạn địa chấn, v.v... Chúng thường được xử lý thông qua sự kết hợp giữa sức mạnh và độ cứng đơn giản, cũng như trong một số trường hợp điều chỉnh giảm chấn khối để làm giảm chuyển động. Thay đổi hoặc làm thon gọn các khía cạnh bên ngoài của tòa tháp với chiều cao tránh các rung động do sự biến đổi xoáy xảy ra dọc theo toàn bộ tòa nhà.

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

^ Map, The Megalithic Portal and Megalith. "Diocletian's Palace". The Megalithic Portal.
^ http://msnbc.msn.com/id/3474951 Dana Thomas, Towers to the Heavens, Newsweek, 2003-11-15

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]

Wikiquote có bộ sưu tập danh ngôn về: Tháp

Tư liệu liên quan tới Towers tại Wikimedia Commons

Bài viết chủ đề kiến trúc này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.

Công nghệ và các khái niệm liên quan

Các công nghệ chính

Các nhu cầu thiết yếu	Nông nghiệp Thuần hóa Ghép cây Động vật lao động Quần áo Máy may Nấu ăn Bia Bánh mì Phô mai Xay Rượu vang Bảo quản thực phẩm Gốm sứ Vệ sinh Hệ thống ống nước Nhà vệ sinh Công cụ / Thiết bị Lưỡi dao Búa Cái cày Nêm Vũ khí Súng
Xã hội	Kế toán Tính toán Bàn tính Lịch Mật mã học Ổ khóa và chìa khóa Tiền tệ Tiền giấy Tiền xu Nhạc cụ Máy hát (Phonograph) Đồ chơi Trò chơi Trò chơi điện tử Chữ viết Sách Bản đồ Máy in Máy đánh chữ
Xây dựng	Cống dẫn nước Kênh đào Thủy lợi Vòm cung Cầu Tòa nhà Công sự Nền móng Giàn giáo Tháp Đập nước Hộp chìm Thợ đá xây dựng Đường Đường hầm
Giao thông	Máy bay Khí cầu Máy bay Thủy phi cơ La bàn Thang máy Cưỡi ngựa Bàn đạp Động cơ phản lực Tên lửa Phương tiện cơ giới Đường sắt Tàu hỏa Bộ thiết bị lặn (Scuba) Tàu vũ trụ Vệ tinh Trạm vũ trụ Bộ đồ vũ trụ Tàu thủy Thuyền buồm Tàu biển Tàu ngầm
Sản xuất	In 3D Thủ công mộc Đúc Ép phun Đúc khuôn sáp Sản xuất hàng loạt Dây chuyền lắp ráp Các bộ phận thay thế Máy công cụ Hàn
Máy đơn giản	Trục xe Vòng bi Vòng bi cầu Dây đai Xích Đòn bẩy Máy bắn đá Cần trục Gàu tát nước Liên kết Cam Bộ ly hợp Liên kết bốn thanh Pít-tông Bánh răng thanh răng Con lắc Vít Vít Archimedes Chân vịt Lò xo Van Bánh xe Ròng rọc Bánh đà Bánh răng Bàn xoay làm gốm Ròng rọc Cánh
Máy móc	Máy móc nông nghiệp Thiết bị gia dụng Máy rửa chén Máy giặt Động cơ Động cơ điện Động cơ đốt trong Tua-bin Bánh xe nước Cối xay gió Thiết bị hạng nặng Máy thủy lực Xi-lanh thủy lực Bộ chia thủy lực Máy bơm Cơ chế Đồng hồ Vi sai (thiết bị cơ khí) Bánh răng hành tinh Khớp đỡ Con quay hồi chuyển Cơ chế Whippletree Vi cơ điện tử (MEMS) Khí nén Máy nén Máy khoan phá bê tông Súng tán đinh Bơm chân không Rô-bốt Cánh tay rô-bốt Cơ chế chân
Phát triển năng lượng	Kiểm soát lửa Lò than Lò nướng Tích trữ năng lượng Pin điện Năng lượng địa nhiệt Bộ trao đổi nhiệt Bơm nhiệt Công nghệ hạt nhân Năng lượng hạt nhân Vũ khí hạt nhân Khai thác dầu Khai thác dầu bằng phương pháp thủy lực (Fracking) Làm lạnh Điều hòa không khí Tủ lạnh Năng lượng mặt trời Pin quang điện
Vật liệu	Xi măng Bê tông Gốm sứ Gạch Đá mảnh Kính Xây dựng bằng đá Luyện kim Nhôm Đồng thiếc Rèn sắt Thép Vật liệu nano Giấy Nhựa Đất nện Tái chế Cao su Lưu hóa cao su Dệt may Khung cửi Guồng quay sợi
Công nghệ sinh học	Kiểm soát sinh sản Truyền máu Nha khoa Kỹ thuật di truyền Chỉnh sửa gen CRISPR Xét nghiệm gen PCR Bệnh viện Chẩn đoán hình ảnh y tế Thuốc men Gây mê Thuốc kháng sinh Chi giả Phẫu thuật Vắc xin
Hóa học	Chất tẩy rửa Xà phòng Thuốc nhuộm Chất nổ Dynamite Pháo hoa Thuốc súng TNT Phân bón Quy trình Haber Đồ thủy tinh trong phòng thí nghiệm Thuốc trừ sâu Chất tạo màu Quá trình tách Sắc ký Chưng cất Lọc Máy quang phổ Tổng hợp hóa học
Điện từ học	Nam châm điện Laser Đĩa quang học Thấu kính Kính mắt Lưu trữ từ tính Lò vi sóng Gương Sợi quang học Thiết bị quang học Kính hiển vi Kính thiên văn Máy gia tốc hạt Nhiếp ảnh Máy ảnh Phim điện ảnh Radar Viễn thông Điện thoại di động Radio Điện báo Điện thoại Truyền hình
Điện lực	Mạch điện AC Cầu dao điện DC Lưới điện Cầu chì Máy phát điện Công tắc Máy biến áp Đèn điện Đèn huỳnh quang Bóng đèn sợi đốt Đèn LED Đèn neon Điện tử Tụ điện Bảng mạch Điện trở Cuộn cảm Bóng đèn chân không Cột thu lôi Đồng hồ vạn năng Máy hiện sóng Siêu dẫn Diode Mạch tích hợp Transistor Siêu dẫn
Máy tính	Trí tuệ nhân tạo Phần cứng máy tính CPU GPU Modem Bo mạch chủ Chuột máy tính RAM Router Lưu trữ Màn hình cảm ứng Mạng máy tính Mô hình Client-Server Email Internet Peer-to-peer Mạng xã hội World Wide Web Ngôn ngữ lập trình Phần mềm Trình biên dịch Cơ sở dữ liệu GUI Phần mềm đồ họa Hệ điều hành Bảng tính Trình duyệt web Trình xử lý văn bản

Quan điểm

Phê bình	Công nghệ phù hợp Công nghệ thấp Luddite Tân Luddite Nguyên tắc phòng ngừa
Công nghệ sinh thái	Công nghệ môi trường Công nghệ sạch Thiết kế bền vững Kỹ thuật bền vững
Chính sách & chính trị	Chính quyền bằng thuật toán Sở hữu trí tuệ Bằng sáng chế Bí mật thương mại Công nghệ thuyết phục Chính sách khoa học Chiến lược công nghệ Đánh giá công nghệ Chủ nghĩa công nghệ hiện thực
Tiến bộ công nghệ	Nghiên cứu về tương lai Dự báo công nghệ Chủ nghĩa không tưởng công nghệ Phong trào kỹ trị Điểm kỳ dị công nghệ Chủ nghĩa siêu nhân
Nghiên cứu	Sự khuếch tán đổi mới Chuyển giao công nghệ Lịch sử Thời gian của các phát minh lịch sử Triết học Xây dựng xã hội của công nghệ Định mệnh công nghệ Mô hình chấp nhận công nghệ

Các khái niệm liên quan

Khoa học ứng dụng	Nông học Kiến trúc Xây dựng Kỹ thuật Giám định tư pháp Lâm nghiệp Hậu cần Y học Khai thác mỏ Định vị Khảo sát
Đổi mới	Thiết kế Công nghệ cao Phát minh Công nghệ trưởng thành Nghiên cứu và phát triển Sự hội tụ công nghệ Chu kỳ công nghệ