Thị Dân Là Ai Giữa Dòng Chảy Văn Hóa Hà Nội?

Chờ thêm thời gian cho xu hướng nhập cư, dịch cư dịu xuốn

"Ở những khu đô thị mới thì tính chất “tứ chiếng” đặc biệt rõ. Trong một bài viết cách đây dăm năm, tôi có viết đùa “Hà Nội đang trở thành nhà quê của cán bộ và những người có tiền các địa phương ngoài Hà Nội” vì hầu hết họ đều nghĩ tới chuyện mua nhà cho con cái học tập, làm việc ở và sau này khi nghỉ hưu, họ có chỗ vui hưởng tuổi già. Đó là một nguyện vọng chính đáng.

Ở những khu tập thể mới, chất lượng người tốt (vì phần lớn là những người có học, là cán bộ nhà nước hoặc doanh nhân) nhưng nơi ở của họ cũng giống như các phòng nghỉ trong khách sạn.

Tính cộng đồng, giao thoa văn hóa rất ít. Còn ở các làng giáp ranh giữa nội và ngoại thành vài chục năm trước thì sau khi thành phường, đất đai trở thành tài sản lớn, những cư dân cũ bán bớt diện tích để lấy tiền đầu tư cho những nhu cầu khác nên tình trạng xôi đỗ giữa dân bản địa và dân ngụ cư là tình trạng phổ biến.

Những cư dân ở đây cũng là cư dân ở đô thị nhưng họ không phải là thị dân và văn hóa thị dân cũng không phải là những gì thuộc về họ. Nó pha trộn giữa văn hóa làng ven đô chuyển thành “văn hóa đô thị thời mở cửa”, nghĩa là vẫn níu giữ một số yếu tố của văn hóa bản địa đồng thời phải chấp nhận những yếu tố mới khác với họ do những cư dân mới đem lại, nghĩa là vừa có xung đột, vừa có thỏa hiệp.

Phải trải qua vài thập niên nữa, khi xu hướng dịch cư, nhập cư dịu xuống, khi những bèo bọt nhất thời nổi lên, tưởng là mới lạ nhưng thực ra không có ý nghĩa gì tan đi, người ta lại mới tiếp tục củng cố và xây dựng những giá trị mới trong những quan hệ xã hội mới. Nghĩa là cần đủ cả về thời gian và hiểu biết để những người cũ và những người mới nhận thấy sự cần thiết để dựa vào nhau thì mới hình thành những nét mới trong văn hóa đô thị ở những tiểu khu vực này" - Nguyên Phó Giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội, nguyên Giám đốc Sở VH&TT Hà Nội PGS.TS Phạm Quang Long (Lan Ngọc ghi)

"Để Hà Nội là TP văn minh, ngày 29/3/1892, Đốc lý Hà Nội ra nghị định về vệ sinh công cộng và trật tự lục lộ, theo điều 2 của Nghị định, các nhà mặt phố phải vệ sinh trước cửa nhà, khơi thông cống rãnh cho nước chảy, không được tiểu bậy. Xe ngựa đi trên phố phải có miếng vải đỡ phân phía sau, không được chăn thả gia súc, nếu vi phạm sẽ bị xử phạt "theo Luật Hình sự của nước Pháp". Cùng với Nghị định, TP thành lập Cảnh sát lục lộ hằng ngày đi tuần xử phạt người vi phạm... " - Nhà văn, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến