Thích Phổ Tuệ – Wikipedia Tiếng Việt

Xuất gia tu học

Hòa thượng Thích Phổ Tuệ sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống thâm tín Phật pháp, vì vậy hạt giống Bồ đề trong ngài sớm nảy nở. Năm bảy tuổi (1923), ngài được song thân cho đến xuất gia với Sư cụ Thích Đàm Cơ, trụ trì chùa Phúc Long (chùa Quán), thôn Phú An, xã Khánh Phú, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình, và theo học chữ Nho với cụ đồ Lê Hiệng.

Đến năm mười ba tuổi (1929), ngài được Sư cụ cho làm đệ tử của Sư tổ Thích Nguyên An, trụ trì chốn tổ Vọng, xã Yên Đồng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Trải qua thời gian tu học, năm mười sáu tuổi (1932) ngài thọ giới Sa-di tại giới đàn hạ trường chùa Đống Cao, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định.

Năm mười tám tuổi (1934), ngài lên tham học và y chỉ nơi Sư tổ Thích Quảng Tốn, trụ trì Tổ đình Viên Minh, thôn Khai Thái, xã Tầm Khê, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Đông (nay thuộc xã Quang Lãng, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội).

Khi tròn hai mươi tuổi (1936), ngài được thọ Cụ túc giới và Bồ tát giới tại Đại giới đàn chùa Viên Minh do Sư tổ Thích Quảng Tốn làm Đàn đầu Hòa thượng. Khi truyền giới Bồ tát, Hòa thượng Thích Doãn Hài (Tổ Tế Xuyên) đặt cho ngài pháp danh Phổ Tuệ.

Ngoài ra, ngài còn có pháp danh Tục Tuệ, xuất phát từ hệ truyền thừa của chùa Viên Minh thuộc kệ phái Thiền tông Lâm Tế Đàng Ngoài do Thiền sư Trí Bản Đột Không truyền lại.

智 慧 清 浄 Trí Huệ Thanh Tịnh

道 德 圓 明 Đạo Đức Viên Minh

真 如 性 海 Chân Như Tánh Hải

寂 照 普 通 Tịch Chiếu Phổ Thông

心 源 廣 續 Tâm Nguyên Quảng Tục....

Sau khi thọ giới đầy đủ, Hòa thượng Thích Phổ Tuệ bắt đầu hành trình tham học, tìm cầu Phật pháp tại nhiều sơn môn, tổ đình lớn đương thời như Tế Xuyên, Hương Tích, Vĩnh Nghiêm...

Trong giai đoạn 1950–1953, ngài theo học tại chùa Quán Sứ với Hòa thượng Tố Liên, đồng học cùng nhiều bậc cao tăng sau này như Hòa thượng Thích Trí Tịnh (Tổ Linh Phong), Hòa thượng Thích Thanh Kiểm, Hòa thượng Thích Thanh Huấn... Ngài được xem là một trong tám học trò xuất sắc của Hòa thượng Tố Liên và từng được thầy tiến cử đi du học Phật pháp ở nước ngoài.

Tuy nhiên, vì nghĩ đến bổn sư là Hòa thượng Quảng Tốn tuổi cao, sức yếu, cùng tâm nguyện gìn giữ chốn tổ Viên Minh, ngài đã quyết định ở lại hầu thầy và chọn đời sống ẩn cư, chuyên tâm tu hành nơi thôn dã.

Hoạt động Phật sự

Từ năm 1952, hưởng ứng chủ trương toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hòa thượng Thích Phổ Tuệ vân du hành đạo tại chùa Linh Ứng, thôn Kim Đới I, xã Hữu Bằng, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng. Đến năm 1957, ngài trở về Tổ đình Viên Minh (xã Quang Lãng, huyện Phú Xuyên, Hà Nội) để hầu thầy, phụng Phật.

Năm 1961, sau khi Sư tổ Thích Quảng Tốn – trụ trì đời thứ hai Tổ đình Viên Minh viên tịch, ngài kế đăng trở thành trụ trì đời thứ ba Tổ đình Viên Minh, đồng thời đảm nhiệm vai trò Trưởng Sơn môn Đa Bảo cho đến cuối đời.

Trong giai đoạn 1958–1987, Hòa thượng ẩn cư nơi thôn dã, chuyên tâm nghiên cứu, phiên dịch kinh điển, vừa sản xuất nông nghiệp, vừa mở lớp giảng dạy Phật pháp cho tăng ni địa phương theo hình thức gia giáo. Nhiều đệ tử thời kỳ này về sau trở thành những bậc tăng ni uy tín, tiêu biểu có Thượng tọa Thích Tiến Đạt (chùa Đại Từ Ân), Thượng tọa Thích Tiến Thông (chùa Lại Yên), TT Thích Đức Thường, TT Nguyên Dụng; Thầy Thanh Thư; Thầy Thanh Lịch (Cổ Lễ); Thầy Giang; Thầy Tiến; Thầy Ngoãn, Thầy Hải; Thầy Khải; Thầy Lan; Đàm Hương (Hải Dương); Thầy Vũ; Thầy Hiền; Thầy Mơ; Thầy Hằng; Thầy Viễn... Các lớp học tại chùa Viên Minh diễn ra nối tiếp nhiều thế hệ, nơi đây không chỉ là chốn học tập Phật học mà còn là môi trường trải nghiệm đời sống tu hành thanh bần bên một bậc cao tăng ẩn sĩ.

Năm 1987, các bậc cao tăng của Giáo hội hữu duyên đọc được cuốn "Dư Âm Bát Nhã" do ngài biên soạn. Thông qua tác phẩm đó chư tôn đức đã có những đánh giá: Tác giả tác phẩm này là một bậc pháp khí thiền gia, bậc Tăng tài của Giáo hội. Nội dung tác phẩm thể hiện chiều sâu học thuật, sự uyên thâm về triết lý, sự khoáng đạt về tư duy, sự thấu triệt pháp duyên khởi, sự chứng ngộ vô thường, sự tinh thông tam tạng, sự khoát thước về nhân cách, sự cao thượng trong phẩm giá, sự thanh bạch về phạm hạnh với một tâm từ bi rộng lớn, một lý tưởng "Thiệu long Phật chủng, phát túc siêu phương" nhưng vẫn nhẹ nhàng an lạc thanh tao , dạo trong cảnh giới vô thường, phiền luỵ mà vẫn ung dung tự tại. Các bậc cao tăng trong giáo hội đều khâm phục "Phật giáo có một bậc Cao tăng xuất chúng nhưng lại bình dị tu hành ẩn dật nơi thôn giã, làm nông đi cày."

Chính về thế, Đức Đệ nhất Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam cử ba vị cao tăng là cố Hòa thượng Kim Cương Tử (chùa Trấn Quốc), cố Hòa thượng Thích Thiện Siêu (chùa Từ Đàm) và Cố Hòa thượng Thích Tâm Thông (chùa Vọng Cung) cùng Đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ về Tổ đình Viên Minh mời ngài lên Hà Nội chủ trì hiệu đính Đại tạng kinh Việt Nam, biên soạn Đại từ điển Phật học Việt Nam, tham gia Tạp chí Nghiên cứu Phật học và tham gia các hoạt động Phật sự của Giáo hội.

Cũng trong khoảng thời gian đó, đích thân Hòa thượng Thích Tịnh Hạnh (Đài Loan) đã về tận chùa Viên Minh để gặp trực tiếp và mời Hòa thượng tham gia hiệu đính kinh Hoa nghiêm.

Đầu tháng 4 âm lịch năm 1993, Hòa thượng Thích Thanh Viên (Tổ đình Võ Lăng) – trưởng ban trị sự Phật giáo Tỉnh Hà Tây lúc bấy giờ đến chùa Ráng thỉnh ngài nhất định phải nhận chức trưởng ban. Tuy nhiên ngài từ chối không nhận. HT Võ Lăng phải ở đó ăn cơm và trình bày lý do đang bệnh nặng, khó trụ được lâu, vì đại cục, thỉnh hòa thượng nhận lời. Sau khi thuyết phục được, Hòa thượng Võ Lăng đến chùa Trấn Quốc gặp HT Kim Cương Tử xin công văn của Trung ương Giáo hội Phật giáo cử ngài làm trưởng ban. Cụ Võ Lăng cầm công văn thông qua hội nghị thường trực của tỉnh Hà Tây. Một tuần sau, Cụ Võ Lăng viên tịch, vậy là ngài làm trưởng ban trị sự Phật giáo Tỉnh Hà Tây từ ngày 16/4 năm 1993. Dẫu không muốn mà ngài vẫn phải làm.

Từ đó ngài đã đảm nhiệm nhiều chức vụ trong các cấp Giáo hội:

• Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Hà Tây (1993–2008)
• Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học Hà Tây (1993–2008).
• Ủy viên Kiêm soát Hội đông Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam. (1992–1997)
• Phó Chủ tịch Hội đồng trị sự GHPGVN (1997–2007)
• Viện trưởng Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội (2003–2007).
• Tổng Biên tập tạp chí Nghiên cứu Phật học (2003–2007)
• Phó Trưởng ban Giáo dục Tăng Ni Trung ương GHPGVN.
• Phó ban Ban Tăng sự Trung ương GHPGVN (1997–2007).
• Phó Pháp chủ kiêm Chánh Thư ký Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam (2002–2007).
• Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam (2007–2021).

Tại Đại hội Đại biểu Phật giáo Toàn quốc lần thứ VI (2007), ngài được Đại hội suy tôn ngôi vị Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trở thành Pháp chủ thứ ba của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Từ đó đến nay trải qua các nhiệm kỳ Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ VII (2012), VIII (2017) ngài luôn luôn được Đại hội suy tôn ngôi vị Thiền gia Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho đến ngày viên tịch.

Đồng thời ngài cũng nhiều năm liền giữ ngôi vị Đường chủ của các trường hạ tại Hà Nội, Hưng Yên... cũng như ngôi Đàn đầu Hòa thượng trong rất nhiều Đại Giới Đàn tại các tỉnh, thành phố phía Bắc.

Bên cạnh việc đảm nhiệm các chức vụ Giáo hội, ngài cũng tích cực tham gia tổ chức xã hội như: ủy viên ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Hà Tây; ủy viên ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (nhiều khoá).