Thiền Sư Thần Hội Giảng Giải - Thị Lang Tô Phổ - HT Thích Thanh Từ

CHÁNH VĂN:

(6) Lễ bộ Thị lang Tô Phổ hỏi: Vì sao gọi là Đại thừa. Thế nào là Tối thượng thừa?

Đáp: Bồ-tát tức Đại thừa. Phật tức Tối thượng thừa.

Hỏi: Đại thừa, Tối thượng thừa có gì sai khác?

Đáp: Gọi là Đại thừa, như Bồ-tát thực hành bố thí ba-la-mật quán ba việc thể không, cho đến năm ba-la-mật cũng lại như thế. Cho nên gọi là Đại thừa. Tối thượng thừa là chỉ thấy Tự tánh vốn không tịch, liền biết ba việc xưa nay Tự tánh là không, trọn không cần khởi quán, cho đến Lục độ cũng như thế. Ấy gọi là Tối thượng thừa.

GIẢNG:

Câu hỏi này chúng ta cũng đang nghi ngờ, vị cư sĩ kia đã hỏi giùm chúng ta. Ngài đáp Bồ-tát là Đại thừa. Phật là Tối thượng thừa.

Thế nào là Đại thừa? Chỗ này chúng ta cần nhớ thật kỹ để khỏi lầm lẫn. Qua câu này chúng ta sẽ nghiệm thấy ý nghĩa Đại thừa rất rõ ràng. Tại sao gọi là Đại thừa? Vì Bồ-tát thực hành bố thí ba-la-mật, quán ba việc thể không. Ba việc thể không là ba việc gì? Không có người thí, không có kẻ thọ, không có vật thí. Ba việc đó không thấy có thật, gọi chung là “Tam luân không tịch”.

Bồ-tát ứng dụng Lục độ, pháp thứ nhất là bố thí ba-la-mật, nghĩa là bố thí mà không thấy có người hay thí, có người thọ thí và có vật đem ra thí. Vì ba thứ đó là tướng duyên hợp không thật, nên thể nó là không. Thực hành như vậy gọi là bố thí ba-la-mật. Lục độ là bố thí, trì giới, tinh tấn, nhẫn nhục, thiền định, trí tuệ cũng đều dùng ba cách quán này, gọi là lục ba-la-mật. Như vậy Bồ-tát tu lục ba-la-mật gọi là Đại thừa.

Thế nào là Tối thượng thừa? Ngài dạy:

Tối thượng thừa là chỉ thấy Tự tánh vốn không tịch, liền biết ba việc xưa nay Tự tánh là không, trọn không cần khởi quán, cho đến Lục độ cũng như thế. Ấy gọi là Tối thượng thừa.

Tối thượng thừa là chỉ thấy các pháp Tự tánh vốn không. Tự tánh đã rỗng lặng rồi, khỏi cần quán người thí, kẻ thọ thí, vật thí đều không. Thấu suốt được lẽ đó, tự biết ba việc xưa nay Tự tánh vốn không. Ba việc tức ngã, nhân và pháp hay người thí, người thọ và vật thí. Thấy tột được lý không tức biết Tự tánh các pháp vốn không lặng, cho nên không có gì để quán. Thể tánh thanh tịnh của mình hiện tròn đủ, đó là Tối thượng thừa, là Phật. Câu hỏi tiếp theo nghi làm sao biết Tự tánh các pháp là không, nên lại hỏi:

CHÁNH VĂN:

Lại hỏi: Nếu không duyên khởi làm sao biết được?

Đáp: Trên Bản thể không tịch tự có trí Bát-nhã hay biết, không nhờ duyên khởi. Nếu lập duyên khởi tức có thứ lớp.

(Bản Hồ Thích có thêm hai mươi mốt chữ:

Vấn: Nhiên tắc cánh bất giả tu nhất thiết hạnh da?

Đáp: Nhược như thử kiến giả vạn hạnh câu lược.

Hỏi: Như thế trọn không nhờ tu tất cả hạnh ư?

Đáp: Nếu người thấy như thế, muôn hạnh đều nên bỏ bớt.)

GIẢNG:

Hỏi: Nếu không quán duyên khởi làm sao biết Tánh không? Câu hỏi này rất ý vị.

Đáp: Trên Bản tánh không tịch thì sẵn vậy, không đợi duyên khởi. Nếu đợi duyên khởi, phân tích sự vật có hình, có tướng, rồi tìm lần tới Tánh không, đó là thứ lớp. Ở đây thấy rõ Bản tánh các pháp là không tịch, do trí Bát-nhã soi thấu tột cùng như vậy, nên không theo thứ lớp khởi quán từ nhân duyên sanh các pháp, rồi các pháp Tự tánh là không.

Trong bản của Hồ Thích thế này, Vấn: Nhiên tắc cánh bất giả tu nhất thiết hạnh da? Nghĩa là, như thế thì không cần tu tất cả hạnh sao? Đáp: Nhược như thử kiến giả vạn hạnh câu lược. Nghĩa là, nếu người thấy như thế, muôn hạnh đều nên bỏ. Tức không cần phải tu theo thứ tự.

CHÁNH VĂN:

Lại hỏi: Người thấy tánh như thế, nếu khởi vô minh thành kết nghiệp chăng?

Đáp: Tuy có vô minh, nhưng không thành kết nghiệp.

GIẢNG:

Nếu người thấy được tánh tức biết các pháp tự tánh không tịch, rỗng lặng. Thấy như vậy rồi có khởi vô minh, có tạo thành nghiệp không? Câu hỏi này cũng rắc rối.

Ngài đáp tuy có vô minh nhưng không kết nghiệp, vì chưa hoàn toàn giác ngộ nên còn vô minh, chớ không tạo thêm nghiệp. Đến đây người hỏi thêm một nghi ngờ nữa: “Tại sao không kết nghiệp?” Cho nên hỏi:

CHÁNH VĂN:

Hỏi: Làm sao được không thành?

Đáp: Chỉ thấy Bản tánh thể không thể được, tức kết nghiệp vốn tự không sanh.

GIẢNG:

Hỏi vì sao không thành kết nghiệp? Ngài đáp: Chỉ thấy Bản tánh thể không thể được. “Thể không thể được” vì thể ấy rỗng lặng, không có thật thì kết nghiệp vào chỗ nào? Nên nói “tức kết nghiệp vốn tự vô sanh”, không có chỗ để kết thành nghiệp. Khi tu thấy được Bản tánh các pháp là không tịch, dù còn mê lầm nhưng không tạo nghiệp, cũng không thành nghiệp, vì nó rỗng lặng. Đây là đoạn hỏi về Đại thừa và Tối thượng thừa.

Có chỗ khác hỏi thế nào là Tối thượng thừa? Ngài trả lời Phật thừa là Tối thượng thừa.

• Lời Đầu Sách

• Tiểu Sử Thiền Sư Thần Hội - Đoạn 1

• Tiểu Sử Thiền Sư Thần Hội - Đoạn 2

• Tiểu Sử Thiền Sư Thần Hội - Đoạn 3

• Thần Hội Ngữ Lục - Lời Dẫn

• Thần Hội Ngữ Lục - Giới Thiệu Sơ Lược

• Thần Hội Ngữ Lục - Hỏi Đáp

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Chơn

• Thần Hội Ngữ Lục - Thượng Thơ Vương Triệu Công

• Thần Hội Ngữ Lục - Thôi Tề Công

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Lư Sơn

• Thần Hội Ngữ Lục - Thị Lang Tô Phổ

• Thần Hội Ngữ Lục - Thích Sử Lý Tuấn

• Thần Hội Ngữ Lục - Trương Yến Công

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Viễn

• Thần Hội Ngữ Lục - Thiền Sư Trừng

• Thần Hội Ngữ Lục - Các Người Học Đạo

• Thần Hội Ngữ Lục - Sư Thần Túc

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Sùng Viễn

• Thần Hội Ngữ Lục - Chư Vị Tri Thức

• Thần Hội Ngữ Lục - Thị Lang Miêu Phổ Khanh

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Càn Quang [1]

• Thần Hội Ngữ Lục - Trịnh Tuyền

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Càn Quang [2]

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Triết

• Thần Hội Ngữ Lục - Từ Đạo Vương

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Chí Đức [1]

• Thần Hội Ngữ Lục - Ti Hộ Nguyên Tư Trực

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Nghĩa

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Văn

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Giản [1]

• Thần Hội Ngữ Lục - Tư Mã Vương Ấu Lâm

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Sủng

• Thần Hội Ngữ Lục - Thiền Sư Hoài Địch

• Thần Hội Ngữ Lục - Môn Nhân Lưu Tương Thiến

• Thần Hội Ngữ Lục - Thiền Sư Viên

• Thần Hội Ngữ Lục - Trưởng Sử Đường Pháp Thông

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Giản [2]

• Thần Hội Ngữ Lục - Trưởng Sử Vương Di [1]

• Thần Hội Ngữ Lục - Tề Tự Chủ

• Thần Hội Ngữ Lục - Luật Sư Hành

• Thần Hội Ngữ Lục - Biệt Giá Mã Trạch

• Thần Hội Ngữ Lục - Tỳ Kheo Vô Hạnh [1]

• Thần Hội Ngữ Lục - Vô Hạnh [2]

• Thần Hội Ngữ Lục - Cấp Sự Trung Phòng Oản

• Thần Hội Ngữ Lục - Huyện Úy Lý Oan

• Thần Hội Ngữ Lục - Huyện Lệnh Trương Vạn Khoảnh

• Thần Hội Ngữ Lục - Môn Nhân Thái Hạo

• Thần Hội Ngữ Lục - Huyện Lệnh Lạc Dương

• Thần Hội Ngữ Lục - Thái Thú Vương Bật

• Thần Hội Ngữ Lục - Trưởng Sử Vương Di [2]

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Chí Đức [2]

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Viễn [1]

• Thần Hội Ngữ Lục - Pháp Sư Viễn [2]

• Thần Hội Ngữ Lục - Thiền Sư Viễn

• Thần Hội Ngữ Lục - Đời Thứ 1 Bồ-Đề-Đạt-Ma

• Thần Hội Ngữ Lục - Đời Thứ 2 Huệ Khả

• Thần Hội Ngữ Lục - Đời Thứ 3 Tăng Xán

• Thần Hội Ngữ Lục - Đời Thứ 4 Đạo Tín

• Thần Hội Ngữ Lục - Đời Thứ 5 Hoằng Nhẫn

• Thần Hội Ngữ Lục - Đời Thứ 6 Huệ Năng

• Thần Hội Ngữ Lục - Tụng Đại Thừa Đốn Giáo

• Hiển Tông Ký - Đoạn 1

• Hiển Tông Ký - Đoạn 2

• Hiển Tông Ký - Đoạn 3