THÔ TÂM VÀ VI TẾ TÂM (TRI TÂM ) | Nuoiduongtamhon

Kinh sách thường diễn tả lịch trình tiến triển của tâm như sau: anh chàng ngủ với trái xoài

“Người kia nằm dưới gốc cây xoài, lấy khăn trùm đầu lại, ngủ mê. Một ngọn gió thổi qua làm rung động nhánh cây và một trái xoài rụng xuống cạnh bên đầu anh chàng đang ngủ. Anh tung khăn ra và hướng tầm mắt về phía có tiếng động. Thấy một vật, anh cầm lên, quan sát và nhận ra đó là một trái xoài. Anh hả miệng cạp ăn, và nuốt cùng với nước miếng. Xong, nằm xuống ngủ lại.”

Trong câu truyện, giấc ngủ say là luồng Bhavanga yên tĩnh trôi chảy. Ngọn gió thoảng qua cây xoài là tâm “Bhavanga vừa qua” (atiti Bhavanga ). Nhánh cây rung động là tâm “Bhavanga rung động” (Bhavanga calana). Trái xoài rụng là tâm “Bhavanga dứt vòng” (Bhavanga upaccheda). Hướng về đối tượng là “ngũ môn tâm hướng” (pancadvaravajjana). Thấy đối tượng mà chưa biết gì là “ngũ quan thức” (panca vinnana), trong trường hợp nầy là nhãn thức. Nhặt lên là “tiếp thọ “. Quan sát là “suy đạc tâm”. Nhận định rằng đó là một trái xoài là “xác định tâm”. Chính sự thưởng thức trái xoài là tiến trình Javana (7 chập), va sự nuốt miếng xoài, là “đăng ký tâm”. Khi ăn xong trái xoài người kia nằm ngủ lại, là khi trãi qua trọn lộ trình thì tâm trở lại trạng thái Bhavanga.

Tóm lại mỗi lộ trình tư tưởng chia làm 17 chập: 3 chập Bhavanga, 1 ngũ môn hướng tâm, 1 ngũ quan thức, 1 tiếp thọ tâm, 1 suy đạc tâm, 1 xác định tâm, 7 chập Javana và 2 chập đăng ký.[………..]

Con suy nghĩ, thấy là : khi con đọc, dừng ở từng dấu chấm, phẩy câu, cái trí tưởng tượng của con nó chầm chậm ( theo tốc độ đọc ) vẽ ra cái cảnh đó, dần dần từng bước. Có cảnh ăn xoài : cắn, nhai , nuốt…. nghe thì có vẻ dài, chậm. Nhưng khi con thử ví dụ: trời mưa, một tia chớp xẹt 1 cái thiệt là lẹ —> ngay lúc nó lóe trên trời là mình đã nhận thức xong nó là tia sét và cảm giác, phản ứng cơ thể …v.v.. này nọ xong cái rụp. Thiệt là quá lẹ luôn , đâu còn rề rà như ông ăn xoài nữa. —> Như vậy thì hàng … phần ngàn giây, hàng phút… 24/24/365 ngày, cái Tâm mình nó “đăng ký” quá chi là nhiều những cái khủng khiếp. Con ớn lạnh ! Rùng mình !

Thầy ơi, vậy mà tu hành cái đề mục lúc ra lúc tịt, tâm thì ba hồi im ba hồi loạn cào cào, cái đầu yên yên được tí xíu lại ồn như cái chợ, cà xịch cà đụi… làm sao mà xóa cho hết mấy cái đăng ký bậy Thầy ha ?

Cứ nghĩ tới là lạnh lùng ớn óc. Con ráng nghĩ… tới chút nữa : nhớ lời Thầy : ăn cháo húp quanh, nợ trả dần…. Cặm cụi với cái đề mục…. nó im re… con lại ….”đăng ký bực bội”, “đăng ký hậm hực”… tiếp… rồi lại nhớ lời Thầy : Anh chàng nào lỳ đòn hơn thì thắng. Con “đăng ký” ngay : con lỳ hơn !  Thôi, cứ lỳ mặt ra mà chơi, cuối cùng thì chắc chắn sẽ tới…. Đằng Trước Mặt, ha Thầy !

Khi Thô tâm chưa yên, đề mục chưa ra vững chắc thì mình nên làm những gì để có cái Thói Quen Niết Bàn( TQNB ) để dạy lại cái thằng… Thói Quen Sự Sống ? TQNB là sao Thầy ? Thầy dạy cho con rõ thêm , ví dụ thêm về cái TQNB này với !! ( để con thực hành dần dần, tích lũy vốn  )

Khi nào tới Đằng Trước Mặt ( đề mục ra) thì mới làm cho cái Thô Tâm thanh tịnh. Cái này con tiện tay thì con gõ gõ thêm… “đăng ký để dành”, khi nào cái cục lửa của con ra rồi con hỏi tiếp Thầy nha !