Thu Phục Phạm Nhân Trốn Trại Bằng Nhân Tâm - Công An Nhân Dân

Là cán bộ Trại giam Quảng Ninh, nhưng Trung tá Chiến được phân công công tác tại phân trại đóng ở thôn Đồng Vải, xã Thống Nhất, huyện Hoành Bồ - nơi thiên nhiên còn khá hoang vu với những cánh rừng quanh năm xanh ngắt. Anh bảo nơi này chưa có sóng điện thoại di động, muốn liên lạc phải thông qua máy điện thoại bàn. "Anh chỉ trong vòng phủ sóng vào ngày cuối tuần, khi về với gia đình", anh hài hước nói.

Công việc quản giáo đòi hỏi khá nghiêm ngặt về giờ giấc, vì thế anh không có thời gian chăm nom người vợ vốn là nông dân lại mắc bệnh viêm thận mãn. Công việc nhà nông vốn vất vả lại thêm người chồng luôn công tác xa nhà khiến vợ anh càng không có điều kiện dưỡng bệnh.

Mang trong lòng nhiều âu lo khi nhắc về gia đình, song ở anh vẫn toát lên một người vui tính, lạc quan. Anh có thể đứng lên sân khấu hát "Điệp khúc quân hành" với các đồng nghiệp trẻ đáng tuổi con. Hay hái cành phượng vĩ tặng cô MC vốn là một đồng nghiệp ở Trại Thanh Xuân trong hội thi quản giáo giỏi.

Hỏi về công việc, anh bảo không vui vẻ, lạc quan làm sao truyền lửa cho phạm nhân của mình được. Phải thừa nhận yếu tố tinh thần vô cùng quan trọng. Nó giúp cho người ta làm việc hăng say, hiệu quả hoặc ngược lại, nó khiến người ta rơi vào trạng thái u ám. Với phạm nhân, yếu tố tinh thần còn quan trọng hơn rất nhiều bởi họ đang là người bị tù hãm. Những chuyển biến về tinh thần đôi khi diễn ra chầm chậm song cũng có lúc nó biến đổi bất chợt. Vì thế, quản lý phạm nhân cần phải gần gũi họ, kịp thời động viên họ.

Bảo lãnh cho phạm nhân trốn trại khi ra đầu thú

Tại sao phạm nhân không yên tâm cải tạo, tại sao có những người bỏ trốn? Trải nghiệm từ những năm là quản giáo giúp anh đưa ra kết luận, phạm nhân trốn có thể do một trong các nguyên nhân: Nghiện ma tuý; mâu thuẫn với phạm nhân cùng đội; có biến động theo chiều hướng xấu trong gia đình. Để bắt phạm nhân trốn trại, dùng mưu trí là chính chứ không phải dùng sức.

Phải chăng vì thế mà anh có cách kêu gọi phạm nhân trốn trại đầu thú khá đặc biệt. Đó là phạm nhân Lê Văn Phương, quê ở xã Kim Sen, huyện Đông Triều, Quảng Ninh. Phạm nhân này đã trốn trại hơn 10 năm, trại giam cử người truy bắt nhiều lần nhưng không hiệu quả.

Khi được giao nhiệm vụ bắt đối tượng truy nã này, anh chọn một cách làm táo bạo. Anh viết giấy bảo lãnh, nêu rõ tên tuổi, đơn vị công tác và hứa, nếu ra đầu thú sẽ bảo lãnh cho Phương không bị truy tố về tội trốn trại; bố trí công việc phù hợp. Giấy bảo lãnh được gửi đến thân nhân Lê Văn Phương. Một tháng, rồi 2 tháng lại trôi qua trong im lặng. Bỗng một hôm anh đang lợp nhà thì thấy một đồng chí Công an huyện Đông Triều đi cùng một người lạ đến tìm.

Đồng chí Công an huyện Đông Triều cho biết, Lê Văn Phương được gia đình động viên nên đến Công an huyện đầu thú. Theo giấy bảo lãnh của anh, đồng chí được lãnh đạo Công an huyện giao nhiệm vụ đưa Phương đến gặp.

Cuộc gặp gỡ bất ngờ, thú vị càng trở nên thân thiện khi trong bữa cơm chiều, Phương nêu nguyện vọng được ở lại nhà một tuần để dự đám cưới cô em. Sau đó, sẽ đến trại giam đầu thú và tiếp tục thi hành án. Nhận thấy có nhiều căn cứ khẳng định Phương thành khẩn quay lại trại tiếp tục chấp hành hình phạt, anh đồng ý.

Đúng hẹn, Phương đến trại giam. Sau khi làm thủ tục tiếp nhận phạm nhân, anh báo cáo Ban Giám thị, đề nghị khoan hồng cho phạm nhân Phương và nhận được sự ủng hộ. Khi anh hỏi tại sao hơn 10 năm trước lại trốn trại, phạm nhân Phương bảo vì… nhớ vợ. Thế nhưng, trốn về với vợ hôm trước, hôm sau anh ta phải vào miền Nam ngay. Nỗi nhớ, niềm thương người vợ trẻ không lớn bằng nỗi lo bị bắt lại, Phương trốn vào miền Nam. Mai danh ẩn tích, Phương lấy vợ hai và sinh hạ hai con.

Hơn 10 năm trôi qua, Phương cho rằng cuộc chạy trốn của mình thành công. Cho đến khi nhận được tin của gia đình, Phương giật mình. Đầu thú hay tiếp tục trốn? Phương cân nhắc, trăn trở suốt hai tháng trời. Tờ giấy bảo lãnh của đồng chí Chiến giúp Phương củng cố niềm tin và quyết định đầu thú.

Từ ngày trở lại trại, Phương an tâm thi hành án. Phương luôn được bầu chọn là phạm nhân xếp loại khá, tốt. Kết quả, anh được giảm án 6 tháng. Thế là chỉ sau 2,5 năm sau ngày đầu thú, Phương được trả tự do. Bước ra khỏi cửa trại giam, lòng anh nhẹ nhõm, khác xa với nỗi lo nơm nớp khi trốn trại hơn 10 năm trước.

Lần theo dấu vết đối tượng truy nã sau 17 năm trốn trại

Trường hợp bắt phạm nhân N.V.Q., quê ở Hải Phòng, trốn trại sau 17 năm bị bắt lại cũng thật đặc biệt. Gần 20 năm trôi qua, quãng thời gian đủ dài để Q. tin rằng mình đã bị quên lãng, nào ngờ…

Để bắt được Q., cán bộ, chiến sỹ Trại giam Quảng Ninh mất rất nhiều thời gian, công sức. Bản thân Trung tá Chiến ngay những ngày mới về trại giam công tác đã được phân công nhiệm vụ này.

Thời gian trôi qua, Q. vẫn chưa bắt lại được là trăn trở của Ban Giám thị, cán bộ trại giam. Bản thân anh dù chuyển qua các đơn vị khác nhau trong trại giam vẫn luôn đau đáu món nợ này. Kể cả khi làm quản giáo, anh vẫn luôn bám theo dấu vết đối tượng Q. Chính mối quan tâm này giúp anh thu nhận được nguồn tin tức quan trọng. Nguồn tin này là cơ sở để bắt Q. sau một thời gian dài trốn trại.

Sau khi bị bắt trở lại trại giam, Q lại thuộc đội quản lý của đồng chí Chiến. Có lần, Q. tâm sự rằng, anh từng xuất hiện trên sóng truyền hình trong một chương trình bạn yêu thơ. Một tuần, một tháng trôi qua, không nhận phản ứng nào từ dư luận, anh khá yên tâm. Q. từng nghĩ, anh sẽ xuất đầu lộ diện khi những cán bộ Trại giam Quảng Ninh biết mặt mình đã về hưu hết. Thế nhưng, mọi toan tính, thử nghiệm của N.V.Q. không giúp anh ta chạy trốn được mãi, bởi còn những chiến sỹ Cảnh sát trại giam tận tụy với công việc.

Làm thế nào để bắt lại Q. sau một thời gian dài bỏ trốn? Đồng chí Chiến cho biết, có rất nhiều biện pháp nhưng tối quan trọng là dựa vào quần chúng nhân dân. Manh mối đầu tiên là anh nhận được tin về việc con gái của phạm nhân này về quê xin việc. Lần theo dấu vết, các anh phát hiện sau khi trốn trại, phạm nhân Q. đưa vợ con lên sống ở một huyện ngoại thành Hà Nội.

Với tài che giấu bản thân nên ngần ấy năm những người hàng xóm, chính quyền địa phương không thể biết anh ta là phạm nhân trốn trại. Năm nào hồ sơ về phạm nhân này cũng được lật lại. Năm nào trại cũng làm công tác bắt truy nã với Q. Sự mai danh ẩn tích của đối tượng này luôn là câu hỏi lớn đối với những đồng chí được giao nhiệm vụ, trong đó có quản giáo Chiến. Và rồi nguồn tin của nhân dân đã giúp anh và đồng đội lần ra manh mối.

Phạm nhân Q. có lần tâm sự, anh ta bị bắt lại có lẽ từ việc cô em dâu do tranh giành đất cát nên làm lộ tung tích. Nếu không vì việc này gây ồn ào trong dư luận ở quê chắc Công an không thể nào tìm đến nơi anh ta đang trốn.

Không muốn để phạm nhân này nghi ngờ người thân trong gia đình, gây mâu thuẫn ảnh hưởng đến tình thân, anh giải thích với phạm nhân lý do tại sao anh ta bị bắt lại. Đó là do sự cảnh giác của quần chúng, sự tận tâm của người chiến sỹ trại giam và đặc biệt là không ai có thể trốn tránh tội lỗi mãi được. Khi phạm nhân Q. hiểu ra điều này, anh thấy nhẹ nhõm trong lòng vì đã hóa giải được nghi ngờ trong lòng phạm nhân, giúp phạm nhân yên tâm cải tạo.

Gần gũi với phạm nhân, biết hoàn cảnh từng người nên anh có nhiều băn khoăn, trăn trở dẫu rằng họ là người từng gây tội. Phạm nhân Phạm Văn Cách, quê ở Hải Phòng là người chăm chỉ lao động, thường được xếp loại khá nhưng chưa được giảm án vì không đủ điều kiện (phạm nhân bị hình phạt bổ sung phải nộp 5 triệu đồng nhưng chưa thực hiện).

Tìm hiểu, anh biết vợ phạm nhân đang thụ án, các con còn nhỏ, kinh tế gia đình quá khó khăn. Anh hướng dẫn phạm nhân làm đơn, đề nghị người thân đến chính quyền địa phương xác nhận hoàn cảnh khó khăn. Anh rất mong trong thời gian tới, phạm nhân Cách được hưởng sự khoan hồng của pháp luật.

Hơn 20 năm gắn bó với đất trại, anh hiểu những khó khăn mà người Cảnh sát trại giam gặp phải, song cũng có thật nhiều niềm vui. Niềm vui khi phạm nhân thuộc mình quản lý được giảm án, được về trước thời hạn.

Và hơn hết, là niềm vui con mình yêu nghề của bố. Tháng 8 năm nay, cô con gái Trịnh Thị Minh Huệ của anh sẽ tốt nghiệp chuyên ngành Quản lý trại giam, Trường Trung cấp Cảnh sát. Ước mơ của anh và của Huệ là hai bố con cùng là đồng nghiệp, cùng công tác tại Trại giam Quảng Ninh. Một ước mơ thật đẹp