Thương Khế Rụng Sau Vườn - Báo Nhân Dân

Tình yêu quê hương đôi khi thật giản đơn như những kỷ niệm trong veo còn đọng. Hình bóng quê hương gợi thương, gợi nhớ ví như cây khế sau vườn.

Cây khế nhà mình, tính ra đến nay cũng đã ngót ba thế hệ. Nghe mẹ bảo, xưa ông nội đi xin giống từ cây khế cổ thụ quả to, mọng nước từ làng bên. Dĩ nhiên, hồi ấy khoa học kỹ thuật chưa phát triển, việc lai tạo giống chưa có như bây gì thì chỉ toàn là khế chua thôi. Mấy mươi năm cùng thăng trầm cuộc sống, cây khế gắn bó với nhà mình thân thuộc như một thành viên. Cây khế sau vườn sum suê tỏa bóng. Có phải vì chất đất hay tri ân với tần tảo, yêu thương của người mà khế cũng bớt chua. Cây khế một thời là cây cứu sinh cho nhà mình và bao nhà nghèo khác trong làng. Quả khế, măng rừng, cà pháo đem muối chua đựng đầy những lon vại, cưu mang phận người qua những mùa khốn khó. Lá khế còn là bài thuốc dân gian hữu hiệu để chữa bệnh mề đay cho biết bao người.

Không dưng mà ta khắc khoải nhớ về một thời thơ ấu gắn liền với hình ảnh cây khế sau vườn. Dưới vòm trời, cây khế trở thành vương quốc của lũ chim chích, chim sâu hót líu lo, ri rích. Dĩ nhiên là cha đã nghiêm cấm chuyện leo trèo cây khế bởi người sợ chuyện “hóc xương gà, sa cành khế” nên đã chuẩn bị một cây sào dài cho chúng tôi. Những quả khế vàng ươm, chua chua ngòn ngọt trở nên hấp dẫn, gọi mời với hình ảnh lũ trẻ lao nhao giành quả, quệt vào tà áo cho sạch bụi, vừa ngấu nghiến ăn vừa nhăn nhó mặt mũi, còn đọng mãi trong tâm trí tuổi thơ.

Tâm trí tuổi thơ dại khờ, chân chất. Ta cứ đinh ninh tin vào câu chuyện cổ tích của bà “Ăn một quả khế. Trả một cục vàng. May túi ba gang. Đem đi mà đựng” nên đã nằng nặc đòi mẹ may chiếc túi vải treo nơi cành cây mà mơ, mà niệm thần chú chờ phép màu hiện ra.

Rồi lũ trẻ ngày ấy lớn lên, tứ tán những phương trời xa. Rồi nông thôn dần thay đổi, cuộc sống khấm khá hơn. Rồi giống khế ngọt được lai tạo nhiều. Bao gia đình ở làng đã chặt cây khế chua đi mà không hề tiếc thương, quyến luyến. Thế nhưng, cha tôi thì dứt khoát giữ cây khế lại như giữ một phần ký ức, kỷ niệm của gia đình. Dẫu chẳng còn là phao cứu sinh nuôi người qua khốn khó, chẳng còn những tiếng cười trong veo, những bữa “đại tiệc” khế như tuổi thơ xưa; cây khế vẫn đâu đến nỗi vô dụng. Khi nhà nhà đều trồng khế ngọt, thì cây khế nhà mình càng trở nên độc đáo. Thỉnh thoảng mấy người hàng xóm bắt được mớ cá đồng tươi, thèm nấu bữa canh chua lại đến xin dăm quả. Trâu bò nhà ai bị bệnh lở mồm long móng thì khế chua là phương thuốc hữu hiệu để chóng lành bệnh…

Giữa bóng làng san sát nhà ngói, cao tầng; ngột ngạt tường xây và bức xạ bê-tông, cây khế hiện hữu như một vùng xanh bình yên, một mảng màu tươi đẹp của kỷ niệm, hồn quê. Trong mầu tím li ti của hoa khế rụng đầy gốc, trong tiếng rù rì của lũ ong mật đi tìm hoa, ta ngẩn ngơ tiếc, man mác thương tuổi thơ đã trở thành miền dĩ vãng xa lắc. Sáng nay thơ thẩn ra vườn thăm cây khế, ta nghe như, ngỡ như nhặt được những tiếng cười của bạn bè, của chính mình đồng vọng tuổi thơ xưa…

ĐINH HẠ