Thuyết Minh Danh Lam Thắng Cảnh Và Di Tích Lịch Sử Của Huyện Yên ...

                Đã có nhiều những "phượt thủ" du ngoạn nhiều nơi, thăm thú và khám phá rất nhiều ngõ ngách trên mọi vùng miền của đất nước. Đó là những người có lẽ đã được nhìn thấy rất nhiều địa điểm kì lạ và thú vị. Thế nhưng đến khi đi qua vùng đất Yên Lập, họ vẫn nán lại một chút rồi thốt lên: "Ôi, nơi này xanh và yên bình quá!".Có nhiều nơi cũng xanh và yên bình, nhưng Yên Lập lại xanh và yên bình theo một cách rất riêng của nó.

Huyện Yên Lập là một huyện miền núi của tỉnh Phú Thọ, nằm chếch về phía Tây Bắc của tỉnh. Huyện Yên Lập nhỏ bé nhưng lại tiềm tang những điều kì diệu. Dù là một huyện không quá nổi bật trong tỉnh, thế nhưng nơi này cũng có những điểm đặc sắc của nó, mà khi bước chân đến sẽ chẳng ai muốn bỏ lỡ. Điều tôi đang nói đến là những danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử của huyện.

Huyện Yên Lập có phía Tây tiếp giáp với huyện Văn Chấn của Yên Bái, phía Nam giáp huyện Thanh Sơn của Phú Thọ, phía Bắc giáp huyện Hạ Hòa của Phú Thọ và phía Đông giáp với huyện Cẩm Khê của Phú Thọ. Từ Cẩm Khê muốn vào đến đất của huyện Yên Lập phải đi qua một con dốc có cái tên thoáng nghe đã toát lên vẻ linh thiêng, đó chính là con dốc Đá Thờ. Con dốc tuy không cao, sườn dốc thoai thoải nhưng lại sở hữu một đường cong thách thức mọi tay lái. Nếu là một vị khách lần đầu đi qua đây sẽ dễ bị choáng ngợp bởi sự xanh mướt và hoang dại của khung cảnh xung quanh con dốc.

Dốc Đá Thờ chạy xung quanh núi Đá Thờ. Từ con dốc phóng tầm mắt lên trên là những dãy núi đồi trùng điệp nối tiếp nhau đến tận đất Cẩm Khê, phóng tầm mắt xuống dưới là con suối Đá Thờ nước trong thấy đáy. Ở giữa con suối có vị trí vẫn còn bị chặn ngang bởi những hòn đá to bằng ba người lớn nằm ngang. Những viên đá tảng tại đây đã xuất hiện trong truyền thuyết của người Việt, đó là câu truyện Lạc Long Quân đã cứu được thần rùa mắc kẹt dưới một viên đá dưới một khe suối dài và hiểm trở. Dốc Đá Thờ cũng đi vào nhiều lời ca từ xa xưa đến tận bây giờ. Đâu đó vẫn có những người con đi qua và thì thầm kể về những câu chuyện của người Mường đi hái củi vượt qua dòng nước xiết, hay chỉ đơn giản là đọc lên một bài thơ:

"Vượt dốc Đá Thờ dạ vững an

Đền thiêng vi vút gió miên man

Ngỡ ngàng ngó xuống chân dòng thác

Xao xuyến nhìn lên đỉnh miếu nàng

Hương tỏa lượn lờ quanh mỏm đá

Chuông ngân vang vọng khắp non ngàn

Một vùng trời đất trong sương sớm

Mây núi giao hòa khí tỏa lan"

Và rồi cũng tại con dốc đó, người ta cũng đọc lên một lời thơ khác:

"Đá Thờ sừng sững dốc bình an

Tổ miếu linh thiêng hứng gió man

Bãng lãng mây chiều bên suối vắng

Bồi hồi sương sớm dưới đền nàng

Khói hương nghi ngút thờ cô Bốn