TIC đề Xuất Tái Khởi động Mỏ Sắt Thạch Khê, Cam Kết Có Giải Pháp ...

Dự án khai thác và tuyển quặng mỏ sắt Thạch Khê do Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam (TKV) cùng các cổ đông góp vốn triển khai theo trên cơ sở thành lập Công ty Cổ phần Sắt Thạch Khê (TIC) thực hiện quản lý triển khai thực hiện dự án, trong đó TKV nắm giữ cổ phần chi phối.

Đánh giá hiệu quả dự án của TKV và các cổ đông góp vốn cho thấy, dự án mỏ sắt Thạch Khê sau khi hoàn thành giai đoạn I sẽ nộp ngân sách khoảng 1.500 tỷ đồng/năm; giai đoạn II nộp ngân sách trên 2.800 tỷ đồng/năm, tạo cơ hội để tỉnh Hà Tĩnh phát triển công nghiệp, dịch vụ phụ trợ và thương mại, đóng góp vào tăng trưởng GDP cả nước; Cung cấp nguyên liệu ổn định cho các cơ sở luyện kim trong nước, giảm nhập khẩu quặng, phôi thép từ nước ngoài, góp phần phát triển ngành thép Việt Nam. Về mặt xã hội, dự án sẽ góp phần đào tạo nghề, giải quyết việc làm trực tiếp cho trên 3.500 lao động địa phương chịu ảnh hưởng của dự án. Ngoài ra, TIC sẽ đầu tư 247,5 tỷ đồng để xây dựng các công trình án sinh xã hội cho địa phương.

Dự án Mỏ sắt Thạch Khê

Ngay sau khi được thành lập, TIC đã triển khai thực hiện dự án trên cơ sở pháp lý đầy đủ trên cơ sở thẩm định của hội đồng thẩm định dự án Nhà nước và đồng thuận của tỉnh Hà Tĩnh. Tính đến nay, TKV và các cổ đông MITRACO; VNSTEEL; BITEXCO và Thăng Long đã góp khoảng hơn gần 2.000 tỷ đồng vào dự án khai thác quặng sắt có trữ lượng vào loại lớn nhất Đông Nam Á này. Tuy nhiên, từ năm 2017, sau gần 10 năm thực hiện, dự án chưa thể tiếp tục triển khai do tỉnh Hà Tĩnh kiến nghị dừng dự án bởi lo ngại hệ luỵ về môi trường.

Đánh giá của TKV cho thấy, việc dừng thực hiện dự án sẽ phá vỡ quy hoạch thăm dò khai thác, chế biến và sử dụng quặng sắt và Quy hoạch phát triển tổng thể kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh đã được Chính phủ phê duyệt, ảnh hưởng đến tài chính của các cổ đông góp vốn thực hiện dự án, nguy cơ tổn thất vốn của doanh nghiệp, Nhà nước, gây khó khăn trong việc xử lý khoản nợ hơn 130 tỷ đồng đối với các nhà thầu trong nước và quốc tế, lãng phí các hạng mục đã đầu tư. Ngoài ra, việc dừng dự án dẫn tới mất nguồn thu ngân sách của địa phương và nhà nước. Chưa kể, Nhà nước còn phải bổ sung nguồn vốn để xử lý tồn tại về mặt tài chính, an sinh xã hội, công trình đầu tư xây dựng dở dang, mất cơ hội việc làm cho lao động địa phương.

Doanh nghiệp tê liệt sản xuất kinh doanh

Theo đại diện TIC, sau khi hoàn thành thủ tục pháp lý của Dự án theo quy định vào tháng 4/2016, TIC đã báo cáo Chính phủ, các Bộ ngành và UBND tỉnh Hà Tĩnh về việc cho phép tiếp tục thực hiện Dự án. Tuy nhiên, từ tháng 12/2016 đến nay, do chính quyền địa phương tỉnh Hà Tĩnh quan ngại một số vấn đề liên quan đến dự án nên đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét dừng dự án dẫn đến từ đó đến nay, TIC chưa thể tiếp tục triển khai thực hiện Dự án.

Ông Đỗ Đình Thừa, quyền Tổng Giám đốc TIC cho biết, việc dừng dự án mỏ Thạch Khê thời gian qua đã ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt gây nhiều hệ lụy tới quyền lợi của công nhân, người lao động cũng như cho các cổ đông. Cụ thể, việc không triển khai được dự án khiến doanh nghiệp không thực hiện được kế hoạch đầu tư, sản xuất kinh doanh, thực hiện các mục tiêu của Dự án; mất cơ hội việc làm, thu nhập cho người lao động.

Bên cạnh đó, dự án dừng hoạt động còn gây lãng phí nguồn vốn đầu tư mà các cổ đông TIC đã góp vốn để triển khai dự án, tính đến nay các cổ đông đã góp 1.809 tỷ đồng. Đồng thời, không có nguồn cung cấp nguyên liệu cho các cơ sở sản xuất thép trong nước mà TIC đã cam kết cung cấp, đặc biệt trong thời gian qua giá giá quặng sắt tăng cao làm mất cơ hội tạo nguồn thu lớn cho TIC và ngân sách.

Đáng chú ý, theo lãnh đạo TIC, do án chưa được triển khai, doanh nghiệp không có cơ sở để tiếp tục huy động được các nguồn vốn góp của các cổ đông, vốn vay, dẫn đến không thể tiếp tục thực hiện công các công tác an sinh xã hội cho các xã vùng ảnh hưởng bởi Dự án; Thực hiện các nghĩa vụ tài chính như trả nợ cho các khoản nợ đối với các nhà thầu, nộp các khoản thuế, phí liên quan; thực hiện duy tu bảo dưỡng xe máy thiết bị, các công trình đã đầu tư, đặc biệt là các công trình phục vụ bảo vệ môi trường; Không thể thực hiện thi hành án theo phán quyết của trọng tài quốc tế về khoản nợ tiền tư vấn thiết kế của nhà thầu Viogem.

Ông Thừa cũng cho biết, TIC bị Cục thuế Hà Tĩnh phong tỏa tài khoản và ngừng không được sử dụng hóa đơn từ tháng 1/2021 đến nay do chưa nộp đầy đủ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản mặc dù dự án đang bị dừng với số tiền lớn trên 518,3 tỷ đồng, khiến hoạt động của doanh nghiệp ảnh hưởng nghiêm trọng, mọi hoạt động gần như bị tê liệt.

Công nhân, người lao động mất việc, nợ lương

Đối với công nhân và người lao động, lãnh đạo TIC cho biết, cũng chịu ảnh hưởng hết sức nặng nề từ việc dừng khai thác mỏ. Cụ thể, do dừng dự án nên TIC đã phải tinh giảm người lao động xuống mức tối thiểu để duy trì bộ máy, dẫn tới nhiều công nhân là người địa phương theo thu hút của dự án về quê hương đã phải nghỉ việc và đi tìm kiếm việc làm ở các địa phương khác.

Đồng thời, do bị cưỡng chế thi hành chính sách thuế tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, nên doanh nghiệp không tự chủ được tài chính. Hiện tại, TIC đang nợ lương người lao động trong nhiều tháng, nguy cơ người lao động không tiếp tục làm việc tại TIC là hiện hữu do không đảm bảo mức sống tối thiểu, thời gian qua đã có một số CBCNV không trụ được đã xin nghỉ việc.

Để tạm thời có nguồn thu chi trả cho người lao động, ông Thừa cho biết, dù đang phải tạm dừng dự án, nhưng TIC vẫn tham gia thực hiện dịch vụ khai thác mỏ trong ngành, tạo nguồn thu để duy trì hoạt động cho bộ máy quản lý tối thiểu, chi trả tiền lương, nộp bảo hiểm xã hội cho người lao động, trong đó chiếm 70% là người dân địa phương. “Do tình hình hết sức cấp bách, trước mắt TIC đã đề nghị cổ đông chi phối là TKV cùng các cổ đông khác tiếp tục hỗ trợ chi trả tiền lương, bảo hiểm y tế cho người lao động từ quỹ phúc lợi của TKV”, ông Thừa nhấn mạnh.

Doanh nghiệp đề xuất tái khởi động dự án với cam kết bảo đảm về môi trường

Trước các hệ luỵ đối với doanh nghiệp và người lao động, lãnh đạo TIC mới đây đã tiếp tục đề xuất cho phép doanh nghiệp sớm tái khởi động dự án nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp tục sản xuất kinh doanh, đảm bảo việc làm và quyền lợi cho người lao động, đồng thời đóng góp cho phát triển kinh tế xã hội địa phương và khôi phục nguồn cung quặng sắt cho nhu cầu sản xuất vì lợi ích quốc gia. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng để xuất dừng cưỡng chế thi hành các quyết định hành chính về thuế đối với TIC, đồng thời lùi thời hạn nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đến khi được cấp thẩm quyền cho phép tái khởi động dự án và không bị tính tiền chậm nộp trong thời gian tạm dừng dự án.

Doanh nghiệp đề xuất tái khởi động dự án khai thác mỏ Thạch Khê với cam kết có các giải pháp bảo đảm về môi trường

Về quan điểm của UBND tỉnh Hà Tĩnh lo ngại công nghệ khai thác truyền thống sẽ ảnh hưởng lớn đến nguồn nước, môi trường, đại diện lãnh đạo TIC khẳng định, doanh nghiệp cam kết có những giải pháp mới để đảm bảo khai thác hiệu quả, bền vững, tránh những tác động xấu đến dân sinh môi trường nếu dự án tái khởi động. Cụ thể, theo ông Đỗ Đình Thừa, về kỹ thuật, công nghệ khai thác mỏ, trên cơ sở kế thừa các nghiên cứu của các tổ chức tư vấn trong và ngoài nước và với kinh nghiệm khai thác mỏ đã tiệm cận với các nước tiên tiến trên thế giới của TKV với những thiết bị máy móc đặc chủng, hiện đại, dự án đã tính toán, lựa chọn các phương pháp và công nghệ khai thác tiên tiến, phù hợp với điều kiện địa chất của mỏ và điều kiện khí hậu của Việt Nam, bảo đảm hiệu quả, an toàn, giảm thiểu tổn thất tài nguyên và tác động xấu tới môi trường.

Đặc biệt doanh nghiệp sẽ có giải pháp để giảm thiểu ảnh hưởng nguồn nước, hạ mực nước ngầm, môi trường, như xây dựng Nhà máy nước Thạch Trị (với tổng vốn đầu tư 85 tỷ đồng) để đảm bảo cung cấp nước sạch cho người dân khu vực bị ảnh hưởng và các xã lân cận dự án, phối hợp để giải quyết các vấn đề tái định cư, cơ sở hạ tầng, ổn định đời sống của người dân. “Việc thiết kế hệ thống tưới nước dập bụi, trồng cây, sử dụng phương pháp nổ mìn vi sai, sử dụng bua nước trong nổ mìn... đã được tính toán, thiết kế đảm bảo tiêu chuẩn, quy chuẩn Dự án được duyệt sẽ giảm thiểu mức độ ảnh hưởng đến môi trường”, ông Thừa lý giải.

Dẫn đánh giá của các chuyên gia, ông Thừa khẳng định, hoạt động khai thác, tuyển quặng của Mỏ sắt Thạch Khê chủ yếu là công đoạn khai thác, chế biến khoáng sản. “Công đoạn này chỉ xúc bốc vận chuyển đổ thải đất, đá, cát; khai thác; tuyển rửa quặng nên có sự khác biệt với quá trình luyện kim, do đó hạn chế tác động ảnh hưởng tới môi trường”, đại diện TIC nhấn mạnh.

Doanh nghiệp cũng cam kết đảm bảo hiệu quả dự án nếu được khai thác lại, đảm bảo cung cấp nguyên liệu ổn định lâu dài cho các cơ sở luyện kim trong nước theo quy hoạch ngành, giảm nhập khẩu quặng, phôi thép từ nước ngoài; góp phần phát triển ngành thép Việt Nam đặc biệt là ngành chế tạo từ thép chất lượng cao, tạo tiền đề cho phát triển công nghiệp, phụ trợ, đặc biệt là dịch vụ và thương mại trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh và vùng phụ cận.

Về đóng góp cho ngân sách nhà nước, theo tính toán của TIC, với giá bán quặng 50 USD/tấn, thì hàng năm nộp ngân sách từ Dự án (đối với các khoản thuế Tài nguyên, Thuế TNDN, phí cấp quyền khai thác khoáng sản, phí bảo vệ môi trường) trung bình giai đoạn I là 1.200 tỷ đồng/năm (công suất 5 triệu tấn/năm), giai đoạn II là 2.400 tỷ đồng/năm (công suất 10 triệu tấn/năm). Ngoài ra, doanh nghiệp còn đóng góp cho nguồn thu ngân sách nhà nước thông qua các khoản thuế, phí khác như: Thuế xuất nhập khẩu, thuế thu nhập doanh nghiệp, tiền thuê đất. Dự án tái khởi động cũng sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cho nhà đầu tư, bù đắp các ảnh hưởng trong thời gian bị dừng, đồng thời góp phần giải quyết việc làm cho 3.490 lao động trực tiếp của dự án, chủ yếu là lao động tại địa phương./.

Dự án mỏ sắt Thạch Khê nằm trên diện tích gần 3.900 ha thuộc địa bàn 6 xã của huyện Thạc Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Theo đánh giá, đây là mỏ sắt có trữ lượng quặng lớn nhất Đông Nam Á, ước tính trên 540 triệu tấn, chiếm hơn ½ trữ lượng quặng sắt toàn quốc. Ước tính, tổng sản lượng quặng khai thác từ mỏ Thạch Khê có thể đạt mức 370-400 triệu tấn. Thời gian đầu có thể khai thác 10-15 triệu tấn mỗi năm. Doanh thu cả vòng đời dự án ước tính vào khoảng 35 tỷ USD, nộp ngân sách khoảng 9 tỷ USD, góp phần tăng GDP hằng năm 0,3-1%.

Dự án ban đầu gồm có 09 cổ đông trên cơ sở thành lập Công ty Cổ phần Sắt Thạch Khê (TIC) là: Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam (TKV); Tổng công ty Khoáng sản và Thương mại Hà Tĩnh (MITRACO); Tổng công ty Thép Việt Nam (VNSTELL); Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam (VNPT); Tập đoàn Sông đà; Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV); Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (VINASHIN); Công ty TNHH Sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu Bình Minh (BITEXCO); Công ty Cổ phần Khoáng sản luyện kim Thăng Long (Thăng Long). TIC được Sở Kế hoạch đầu tư tỉnh Hà Tĩnh cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (lần đầu) vào ngày 02/4/2007.

Tính đến nay, tổng diện tích dự án đã giải phóng mặt bằng 830,1ha, trong đó 741,3ha thuộc khu vực mỏ và bãi thải, 88,8ha thuộc công trình hạ tầng tái định cư. Tổng kinh phí đầu tư cho dự án đến nay đạt 1.798,3 tỷ đồng, trong đó giá trị đầu tư xây dựng cơ bản 1.287,9 tỷ đồng, giá trị thực hiện giải phóng mặt bằng và tái định cư 387,7 tỷ đồng./.