Tiểu Luận Lịch Sử Phát Triển Của Phép Biện Chứng

Theo C.Mác: Biện chứng khách quan là cái có trước, còn biện chứng chủ quan (tư duy biện chứng) là cái có sau và là phản ánh của biện chứng khách quan, đây là sự khác nhau giữa phép biện chứng duy vật của ông với phép biện chứng duy tâm của Hêghen. C.Mác cho rằng ông chỉ làm cái công việc là đặt phép biện chứng duy tâm của Hêghen "đứng trên hai chân của mình" tức là đứng trên nền tảng duy vật.

Theo C.Mác thì phép biện chứng chính là "khoa học về mối liên hệ phổ biến trong tự nhiên xã hội và tự nhiên, trong tư duy". Theo Lênin thì phép biện chứng là "học thuyết về sự phát triển đầy đủ, sâu sắc và toàn diện nhất, học thuyết về tính tương đối của sự vật".

Phép biện chứng duy vật đã đưa ra ba mối liên hệ chủ yếu trong phép biện chứng duy vật là: Thứ nhất là: Mối liên hệ cùng tồn tại và phát triển; Thứ hai là: Mối liên hệ thâm nhập lẫn nhau tuy có sự khác nhau nhưng vẫn có sự giống nhau; Thứ ba là: Mối liên hệ về sự chuyển hoá vận động và phát triển. Các mối liên hệ được cụ thể hoá bằng hai nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật là nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển. Nó còn được cụ thể hoá thành 3 quy luật căn bản là: Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi và lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại, quy luật thứ hai là quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập và quy luật thứ ba là quy luật phủ định của phủ định. Các nguyên lý và quy luật trên của thế giới khách quan không chỉ được khái niệm khái quát hoá mà nó còn được các nhà sáng lập ra chủ nghĩa Mác tìm ra tiền đề lý luận, các tính chất và rút ra các phương pháp luật. Ngoài các nguyên lý về quy luật trên được rút ra từ 3 mối liên hệ thì từ 3 mối liên hệ này các nhà triết học còn đưa ra 6 cặp phạm trù đó là: cặp phạm trù nguyên nhân - kết quả; cái riêng - cái chung; cặp phạm trù tất nhiên và ngẫu nhiên; nội dung - hình thức; bản chất - hiện tượng và cặp phạm trù khả năng và hiện thực.