Tìm Hiểu Ngành Nghề: Ngành Kế Toán (Mã XT: 7340301) - TrangEdu

Bất kể từ một cửa hàng nhỏ lẻ đến một tập đoàn đa quốc gia, mọi tổ chức đều cần có kế toán để quản lý và theo dõi tình hình tài chính.

Ngành Kế toán (Accounting) từ lâu đã được xem là một lĩnh vực ổn định, nhu cầu nhân lực cao và không thể thiếu trong khối ngành kinh tế. Mặc dù kế toán không trực tiếp tạo ra doanh thu, đây vẫn là vị trí chủ chốt giúp doanh nghiệp vận hành trơn tru và hiệu quả.

Trong b viết này, TrangEdu sẽ giúp các bạn hiểu rõ ngành kế toán là gì, học những gì, làm được gì sau khi ra trường, mức lương ra sao, cũng như những hiểu lầm thường gặp và xu hướng phát triển của ngành trong tương lai.

1. 1. Ngành Kế toán là gì? Làm kế toán là làm những gì?
   1. 1.1 Ngành Kế toán là gì?
   2. 1.2 Kế toán làm những công việc gì?
2. 2. Tổ hợp xét tuyển, phương thức tuyển sinh ngành Kế toán
   1. 2.1 Tổ hợp xét tuyển ngành Kế toán phổ biến
   2. 2.2 Các phương thức tuyển sinh ngành Kế toán phổ biến
3. 3. Chương trình đào tạo ngành Kế toán học những gì?
   1. 3.1 Học nền tảng 1-2 năm đầu
   2. 3.2 Học chuyên môn cốt lõi năm 2-3
   3. 3.3 Bạn được thực hành kỹ năng và công cụ gì?
   4. 3.4 Ngành Kế toán có những hướng chuyên sâu nào?
4. 4. Cơ hội nghề nghiệp ngành Kế toán sau khi ra trường
   1. 4.1. Các vị trí công việc ngành Kế toán
   2. 4.2. Mức thu nhập tham khảo của ngành Kế toán
5. 5. Những ai phù hợp với ngành Kế toán?
6. 6. Học Kế toán ở đâu? Các trường đào tạo ngành Kế toán

1. Ngành Kế toán là gì? Làm kế toán là làm những gì?

Ngành Kế toán giúp doanh nghiệp ghi nhận và kiểm soát toàn bộ hoạt động tài chính bằng số liệu rõ ràng, đúng quy định và dễ kiểm tra. Nếu hiểu đơn giản, kế toán biến chứng từ phát sinh hằng ngày thành sổ sách và báo cáo để biết doanh nghiệp đang lãi hay lỗ và cần điều chỉnh gì.

1.1 Ngành Kế toán là gì?

Ngành Kế toán là ngành học về cách doanh nghiệp ghi nhận, phân loại và tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế phát sinh thành hệ thống số liệu rõ ràng, có thể kiểm tra và dùng để ra quyết định. Hiểu đơn giản, kế toán giúp doanh nghiệp biết đang có bao nhiêu tài sản, đang nợ bao nhiêu, hoạt động lãi hay lỗ và nguyên nhân đến từ đâu.

Trong thực tế, kế toán không chỉ dừng ở việc nhập liệu. Công việc cốt lõi là biến chứng từ và dữ liệu phát sinh như hóa đơn, phiếu thu chi, hợp đồng, bảng lương, công nợ thành sổ sách và báo cáo đúng chuẩn mực, đúng quy định. Từ đó, kế toán phục vụ ba mục tiêu lớn gồm quản trị nội bộ để vận hành hiệu quả, tuân thủ pháp lý liên quan đến thuế và hóa đơn, và minh bạch tài chính khi làm việc với ngân hàng, đối tác hoặc nhà đầu tư.

Ngành Kế toán có nhiều hướng đi. Phổ biến nhất là kế toán phần hành như công nợ, thanh toán, kho; kế toán tổng hợp; kế toán thuế; kế toán quản trị. Khi tích lũy đủ kinh nghiệm, bạn có thể phát triển lên các vị trí như kế toán trưởng, quản lý tài chính, hoặc chuyển hướng gần với kiểm toán và tư vấn thuế tài chính.

Nếu bạn thích sự rõ ràng, tư duy hệ thống, làm việc dựa trên số liệu và bằng chứng, đây là lựa chọn bền vững vì doanh nghiệp nào cũng cần quản trị tài chính minh bạch để tồn tại và tăng trưởng.

1.2 Kế toán làm những công việc gì?

Kế toán viên là người theo dõi và ghi nhận toàn bộ nghiệp vụ phát sinh của doanh nghiệp thành số liệu đúng chuẩn, đúng quy định và có thể đối chiếu được. Công việc hằng ngày thường bắt đầu từ việc tiếp nhận chứng từ như hóa đơn, hợp đồng, phiếu thu chi, bảng lương, phiếu nhập xuất kho, sau đó kiểm tra tính hợp lệ, phân loại và hạch toán vào phần mềm kế toán.

Tùy doanh nghiệp, kế toán viên có thể làm theo từng mảng chuyên biệt hoặc kiêm nhiều phần hành. Phổ biến nhất là:

• kế toán thanh toán theo dõi thu chi và giao dịch ngân hàng;
• kế toán công nợ quản lý khách hàng, nhà cung cấp và lịch thu hồi thanh toán;
• kế toán kho kiểm soát nhập xuất tồn và giá vốn;
• kế toán tiền lương theo dõi chấm công, lương thưởng và các khoản trích nộp;
• kế toán thuế chuẩn bị hồ sơ kê khai, đối chiếu hóa đơn và làm báo cáo liên quan.

Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn hướng làm việc trong doanh nghiệp theo quy trình thực tế, bạn có thể xem thêm bài ngành Kế toán doanh nghiệp là gì.

Ở cấp cao hơn, kế toán tổng hợp sẽ gom dữ liệu từ các phần hành, lập báo cáo tài chính định kỳ, phân tích biến động chi phí doanh thu và phối hợp với các bộ phận để giải trình số liệu khi có kiểm tra nội bộ hoặc thanh tra thuế.

Một điểm quan trọng là kế toán viên không làm việc một mình. Họ thường xuyên phối hợp với bán hàng, mua hàng, kho vận, nhân sự và ngân hàng để thu thập đủ chứng từ, xử lý sai lệch và hoàn thiện hồ sơ.

Những giai đoạn bận nhất thường rơi vào cuối tháng, cuối quý, cuối năm khi phải chốt sổ, đối chiếu và lập báo cáo, vì vậy nghề này cần sự cẩn thận, kỷ luật và khả năng chịu deadline tốt.

2. Tổ hợp xét tuyển, phương thức tuyển sinh ngành Kế toán

Ngành Kế toán thường xét tuyển bằng các tổ hợp có Toán vì đây là môn nền tảng để học tốt các học phần kế toán, thống kê và phân tích số liệu. Tùy trường, tổ hợp có thể nghiêng về khối A để ưu tiên tư duy logic, hoặc nghiêng về khối D để ưu tiên ngoại ngữ, phù hợp định hướng làm việc trong doanh nghiệp FDI và môi trường quốc tế.

2.1 Tổ hợp xét tuyển ngành Kế toán phổ biến

Các trường thường dùng một hoặc nhiều tổ hợp dưới đây, bạn nên kiểm tra đúng tổ hợp mà trường bạn nhắm tới đang áp dụng trong năm tuyển sinh đó:

• A00 gồm Toán, Vật lí, Hóa học
• A01 gồm Toán, Vật lí, Tiếng Anh
• D01 gồm Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh
• D07 gồm Toán, Hóa học, Tiếng Anh
• C01 gồm Toán, Ngữ văn, Vật lí
• C03 gồm Toán, Ngữ văn, Lịch sử
• C04 gồm Toán, Ngữ văn, Địa lí

Nếu bạn mạnh Tiếng Anh, hãy ưu tiên các tổ hợp có Tiếng Anh vì lợi thế này giúp bạn học tốt hơn các môn chuyên ngành, dễ tiếp cận tài liệu và mở rộng cơ hội nghề nghiệp sau này. Nếu bạn mạnh tự nhiên và tư duy logic, nhóm A00, A01 thường là lựa chọn phù hợp.

2.2 Các phương thức tuyển sinh ngành Kế toán phổ biến

Hiện nay, phần lớn trường tuyển sinh ngành Kế toán theo nhiều phương thức song song để tăng cơ hội cho thí sinh.

• Phổ biến nhất là xét điểm thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp môn.
• Bên cạnh đó, nhiều trường sử dụng xét học bạ theo điểm trung bình lớp 10–12 hoặc theo tổ hợp 3 môn, kèm điều kiện điểm tối thiểu tùy trường.

Nếu bạn dự định nộp hồ sơ theo xét học bạ, hãy xem cách tính điểm xét học bạ THPT để biết trường thường lấy mấy học kỳ và tính điểm theo cách nào.

Ngoài điểm thi THPT, một số trường còn nhận kết quả ĐGNL, bạn có thể xem tất tần tật về kỳ thi HSA của Đại học Quốc gia Hà Nội để nắm cấu trúc bài thi và cách ôn tập.

Ngoài ra, ở một số chương trình chất lượng cao hoặc liên kết quốc tế, trường có thể kết hợp thêm tiêu chí ngoại ngữ hoặc phỏng vấn, nhưng tiêu chí cụ thể sẽ khác nhau theo từng trường và từng năm.

3. Chương trình đào tạo ngành Kế toán học những gì?

Ngành Kế toán không chỉ học các môn cho đủ chương trình, mà học theo hướng làm nghề, từ hiểu cách doanh nghiệp vận hành đến ghi nhận, kiểm soát và phân tích số liệu tài chính. Càng về sau, bạn càng học sâu vào kế toán tài chính, thuế, chi phí, báo cáo và các công cụ thực hành để có thể làm việc ngay sau khi ra trường.

3.1 Học nền tảng 1-2 năm đầu

Ở giai đoạn đầu, bạn học cách doanh nghiệp vận hành và cách một nghiệp vụ kinh tế được hình thành từ thực tế đến chứng từ rồi thành số liệu. Trọng tâm là nguyên lý kế toán, kinh tế vi mô vĩ mô, quản trị học, thống kê và pháp luật kinh doanh để bạn hiểu đúng các khái niệm như tài sản, nợ phải trả, doanh thu, chi phí, lợi nhuận.

Nền tảng này giúp bạn đọc chứng từ không bị rối, biết phân loại nghiệp vụ và nắm được logic của sổ sách trước khi bước vào phần chuyên môn sâu.

Kết thúc giai đoạn này, bạn thường đã có thể hiểu luồng chứng từ cơ bản, biết cách ghi nhận các nghiệp vụ đơn giản và bắt đầu làm quen với tư duy số liệu, đối chiếu và tính kỷ luật của nghề.

3.2 Học chuyên môn cốt lõi năm 2-3

Từ năm 2–3, chương trình đi thẳng vào các mảng chuyên môn mà kế toán viên sử dụng mỗi ngày.

• Bạn học kế toán tài chính để biết cách ghi nhận đúng chuẩn và lập các báo cáo quan trọng;
• học kế toán quản trị để hiểu cách doanh nghiệp dùng số liệu để ra quyết định;
• học kế toán chi phí và giá thành để tính đúng giá vốn, kiểm soát chi phí theo sản phẩm, đơn hàng hoặc dự án.
• Song song, bạn học phân tích báo cáo tài chính để đọc được sức khỏe doanh nghiệp, nhìn ra xu hướng và cảnh báo rủi ro từ số liệu.

3.3 Bạn được thực hành kỹ năng và công cụ gì?

Điểm khác biệt giữa học để biết và học để làm nằm ở phần thực hành.

• Bạn sẽ luyện kỹ năng xử lý chứng từ, định khoản, hạch toán và theo dõi sổ chi tiết theo từng phần hành như tiền mặt, ngân hàng, công nợ, kho, tài sản cố định, doanh thu, chi phí.
• Bạn cũng học cách đối soát số liệu, kiểm tra chênh lệch giữa sổ sách và thực tế, chuẩn bị hồ sơ giải trình khi cần.

Về công cụ, bạn cần dùng Excel ở mức tốt để tổng hợp, kiểm tra và phân tích dữ liệu, đồng thời làm quen với phần mềm kế toán và quy trình làm việc theo hệ thống. Khi học đúng hướng, bạn sẽ biết cách lập báo cáo nội bộ định kỳ, theo dõi dòng tiền, công nợ và các chỉ số quan trọng để hỗ trợ quản lý.

3.4 Ngành Kế toán có những hướng chuyên sâu nào?

Ngành Kế toán có nhiều hướng đi, và bạn có thể định vị dần khi đã hiểu mình hợp kiểu công việc nào.

• Nếu thích sự ổn định và quy trình rõ ràng, bạn có thể theo kế toán phần hành hoặc kế toán tổng hợp để lên kế toán trưởng.
• Nếu bạn thích làm việc với quy định, chứng từ và hồ sơ, hướng kế toán thuế và tuân thủ sẽ phù hợp hơn.
• Nếu bạn thích phân tích và tối ưu hiệu quả, kế toán quản trị và chi phí giá thành sẽ cho bạn cơ hội gắn với ra quyết định của doanh nghiệp.

Ngoài ra, bạn có thể rẽ sang các hướng gần như kiểm toán, tư vấn thuế tài chính, hoặc phát triển theo mảng doanh nghiệp đặc thù như sản xuất, xây dựng, thương mại, dịch vụ. Mỗi hướng có yêu cầu khác nhau, nhưng điểm chung là càng vững nền tảng và càng giỏi công cụ, bạn càng dễ đi xa và tăng thu nhập.

4. Cơ hội nghề nghiệp ngành Kế toán sau khi ra trường

Ngành Kế toán có lợi thế rất rõ là nhu cầu ổn định và hiện diện ở hầu hết mọi loại hình doanh nghiệp, từ cửa hàng nhỏ, công ty sản xuất, thương mại đến tập đoàn và tổ chức phi lợi nhuận. Cơ hội rộng hay hẹp chủ yếu phụ thuộc vào nền tảng nghiệp vụ, khả năng dùng công cụ và sự kỷ luật với chứng từ, số liệu.

4.1. Các vị trí công việc ngành Kế toán

Ở giai đoạn mới ra trường, phần lớn sinh viên bắt đầu từ nhóm kế toán phần hành vì đây là nơi bạn học nghề nhanh nhất và nắm được quy trình thực tế. Phổ biến nhất là:

• kế toán thanh toán theo dõi thu chi, giao dịch ngân hàng và dòng tiền hằng ngày;
• kế toán công nợ quản lý phải thu, phải trả, đối chiếu khách hàng và nhà cung cấp;
• kế toán kho theo dõi nhập xuất tồn, kiểm soát chênh lệch và hỗ trợ tính giá vốn;
• kế toán bán hàng ghi nhận doanh thu, hóa đơn và các khoản giảm trừ;
• kế toán tiền lương hỗ trợ chấm công, lương thưởng và các khoản liên quan.

Khi đã vững nghiệp vụ, bạn có thể lên kế toán tổng hợp để gom dữ liệu từ các phần hành, kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ, đối chiếu sổ chi tiết với sổ tổng hợp và lập báo cáo nội bộ định kỳ. Từ nền tảng đó,

• nhiều người chọn phát triển theo hướng kế toán thuế để làm kê khai, đối chiếu hóa đơn, lập hồ sơ quyết toán và xử lý các tình huống tuân thủ; hoặc
• theo kế toán quản trị và phân tích để làm báo cáo phục vụ ra quyết định, kiểm soát chi phí, tối ưu hiệu quả.

Ở cấp cao hơn, lộ trình thường đi đến vị trí kế toán trưởng, phụ trách hệ thống sổ sách, kiểm soát rủi ro và chịu trách nhiệm về tính đúng đắn của báo cáo; hoặc phát triển sang tài chính doanh nghiệp như phân tích tài chính, kiểm soát nội bộ, lập kế hoạch ngân sách, dòng tiền.

Nếu bạn thích môi trường áp lực nhưng học rất nhanh, bạn cũng có thể đi theo hướng kiểm toán và tư vấn thuế tài chính, nơi kỹ năng kiểm tra số liệu và khả năng làm việc với chuẩn mực, quy định được sử dụng liên tục.

4.2. Mức thu nhập tham khảo của ngành Kế toán

Mức lương ngành Kế toán thường tăng theo kinh nghiệm và mức độ bạn có thể chốt số, kiểm soát chứng từ và chịu trách nhiệm báo cáo.

• Theo HR Insider VietnamWorks, nhóm sinh viên mới ra trường 0–1 năm kinh nghiệm thường ở khoảng 6–9 triệu đồng/tháng (nguồn tham khảo).
• Theo TopCV, với nhóm 1–3 năm, lương tham khảo của kế toán nội bộ và kế toán tổng hợp thường khoảng 8.260.000–15.000.000 đồng/tháng; nhóm 3–5 năm kế toán tổng hợp khoảng 10.642.000–17.737.000 đồng/tháng; và ở cấp quản lý, kế toán trưởng thường khoảng 22.056.000–36.759.000 đồng/tháng (nguồn tham khảo).
• Nếu nhìn theo dữ liệu tin tuyển dụng trên VietnamWorks, vị trí kế toán tổng hợp cũng có khoảng lương phổ biến 600–900 USD/tháng (nguồn tham khảo).

Các mức trên mang tính tham khảo, có thể chênh theo loại doanh nghiệp, khu vực, và kỹ năng như Excel, phần mềm kế toán, khả năng xử lý thuế và giải trình.

5. Những ai phù hợp với ngành Kế toán?

Ngành Kế toán hợp với người thích sự rõ ràng, làm việc theo quy trình và có thói quen kiểm tra lại trước khi chốt số. Nếu bạn kiên nhẫn với chứng từ, không ngại ngồi tập trung xử lý số liệu và chịu được deadline cuối tháng cuối quý, bạn sẽ học nghề nhanh và làm ổn định.

Bạn sẽ phù hợp hơn khi có các tố chất như cẩn thận, trung thực, tư duy logic, thích sắp xếp hệ thống, giao tiếp đủ tốt để phối hợp với các bộ phận và dám hỏi dám làm rõ khi số liệu chưa khớp.

Ngược lại, nếu bạn rất ghét sự tỉ mỉ, không thích làm việc theo quy định hoặc dễ chán khi phải đối chiếu lặp lại, ngành này sẽ dễ khiến bạn mệt vì áp lực sai một con số có thể kéo theo nhiều hệ quả.

6. Học Kế toán ở đâu? Các trường đào tạo ngành Kế toán

Ngành Kế toán được đào tạo tại nhiều trường đại học kinh tế, tài chính và trường đa ngành trên cả nước. Tùy mục tiêu học tập và định hướng nghề nghiệp, bạn có thể cân nhắc một số trường tiêu biểu sau.

Ở khu vực phía Bắc, các trường được nhiều thí sinh lựa chọn gồm Đại học Kinh tế Quốc dân, Học viện Tài chính, Trường Đại học Thương mại và Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội. Các trường này thường có chương trình kế toán tài chính, kế toán quản trị và kiểm toán tương đối đầy đủ, phù hợp với học sinh muốn nền tảng học thuật chắc.

Tại khu vực phía Nam, ngành Kế toán được đào tạo mạnh ở Đại học Kinh tế TP.HCM, Trường Đại học Tài chính – Marketing, Trường Đại học Mở TP.HCM và Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM. Nhóm trường này phù hợp với sinh viên muốn học gắn với thực hành và môi trường doanh nghiệp sôi động.

Ngoài ra, nhiều trường đại học vùng và trường đa ngành cũng đào tạo ngành Kế toán với mức điểm chuẩn và học phí phù hợp hơn, giúp sinh viên dễ tiếp cận và có cơ hội học tập gần nơi sinh sống.

Để xem danh sách đầy đủ các trường đào tạo ngành Kế toán, kèm theo thông tin về tổ hợp xét tuyển, phương thức tuyển sinh và điểm chuẩn từng năm, bạn có thể tham khảo bài tổng hợp chi tiết tại đây.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn có cái nhìn toàn diện về ngành kế toán – từ nội dung học, môi trường làm việc cho đến cơ hội phát triển lâu dài. Nếu bạn là người yêu thích những con số, cẩn thận và ham học hỏi, kế toán sẽ là một lựa chọn sáng suốt và bền vững.

Chúc các bạn sớm tìm được ngành học phù hợp với đam mê và thành công trên con đường mình lựa chọn.