TÌM HIỂU VỀ CƠM NIÊU - MÓN ĂN MỘC MẠC TRONG NỀN VĂN ...

Với người Việt, từ thuở ông bà đến nay, từng hạt thóc, từng hạt gạo, từng thửa ruộng đều được trân trọng và xem đó như món quà mẹ thiên nhiên ban tặng cho con người chúng ta. Dần dần, đã có nhiều giống gạo mới được lai tạo thành công nhằm phục vụ cho đời sống người dân. Một trong những niềm tự hào với những người làm nghề “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” chính là nền nông nghiệp nước nhà đã nhận được những giải thưởng như Gạo ngon nhất Thế giới trong 2 năm liền.

Tuy rằng ngày nay đã có nhiều món ăn độc đáo, mới lạ được chế biến từ hạt gạo nhưng đâu đó vẫn còn một vài món ăn mang đậm tính thời gian, thể hiện được sự mộc mạc, chân chất của hạt gạo đó chính là món cơm niêu. Cơm niêu được xem như là một đại diện cho những món ăn dân dã, đậm chất người Việt mà khó có món nào thể hiện được. Vậy hôm nay hãy cùng mình tìm hiểu về món ăn từ thời ông bà này nhé. Bên cạnh đó, mình cũng sẽ chia sẻ với bạn cách nấu một thố cơm niêu chuẩn vị ngày trước nữa đó!

1. Hình ảnh thố cơm niêu trong ẩm thực Việt:

• Ngày xưa, thời những người lớn như ông bà cha mẹ còn khó nghèo, có một cụm từ dùng để diễn tả sự cơ cực, nghèo khó đó chính là dân “cơm niêu nước lọ” - ý nói những người dân nghèo khó bậc nhất trong xã hội lúc bấy giờ.

• Theo như tìm hiểu về nguồn gốc cái thố niêu từ những bài viết và hỏi ông bà, mình biết được rằng cái thố niêu đất có nguồn gốc từ các tỉnh nghèo tại miền Trung như Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa… Bởi lẽ nơi đây với thời tiết khí hậu khắc nghiệt, thức ăn lại khan hiếm như khi vừa nấu xong lại dễ bị thiu vào mùa hè hoặc đông cứng lại vào mùa đông. Với lý do đó, người dân đã cùng nhau tìm cách để giữ thức ăn được lâu hơn. Tại nơi đầy đất, cát và gió, họ nhận thấy rằng nguyên liệu đất sét mịn có sẵn trong vườn, và hình ảnh chiếc niêu có hình tròn với miệng có vành, có vung đậy kín, màu nâu đỏ do được làm từ đất sét đã được ra đời từ đó.

• Tuy nhiên, vẫn có một số tài liệu nói rằng, món ăn này có nguồn gốc từ các tỉnh phía Bắc, nơi những làng quê nghèo dùng chiếc niêu để nấu cơm. Nhưng có lẽ, dù có nguồn gốc từ tỉnh hay vùng miền nào đi chăng nữa, thì hình ảnh thố cơm niêu sẽ luôn là đại diện cho những người có đời sống cơ cực, khó khăn lúc bấy giờ. Về sau, nồi niêu đất không còn là vật riêng của người dân nơi miền cát trắng mà đã được mọi người sử dụng phổ biến, rộng rãi, trở thành dụng cụ không thể thiếu trong tất cả các gian bếp của người dân Việt Nam lúc bấy giờ. Nếu có cơ hội, bạn hãy hỏi ông bà cha mẹ mình về thố cơm niêu đặt trên bếp lửa hồng, có lẽ bạn sẽ hiểu thêm về nguồn gốc và ý nghĩa mang mà thố cơm niêu mang đến với đời sống con người lúc đấy.

• Ngày nay, có một điều đáng buồn đó là đời sống con người ngày càng hiện đại, bị cuốn vào lối sống bận rộn, mắc kẹt giữa những ánh đèn nơi đô thị mà quên đi những giá trị truyền thống, xưa cũ. Tuy nhiên đâu đó vẫn còn một lượng nhỏ người luôn tìm về những điều truyền thống thông qua những món ăn. Đó là khi hiện nay, hình ảnh thố cơm niêu đã xuất hiện rộng rãi từ các quán ăn đến những nhà hàng sang trọng, không phân biệt giàu nghèo, tất cả cùng ăn cơm được nấu từ niêu đất, điều này không chỉ giúp cho sự truyền thống không bị mai một và còn phát triển với những thế hệ sau.

2. Cách nấu cơm niêu giúp giữ trọn giá trị “hạt gạo”:

• Muốn nấu được một nồi cơm niêu ngon, chuẩn vị thì bên cạnh kỹ thuật thì khâu chuẩn bị nguyên liệu cũng hết sức quan trọng. Có hai điều chúng ta cần lưu ý đó chính là cách xử lý niêu đất và phải chọn được loại gạo ngon:

• Với niêu đất nấu cơm bắt buộc phải được làm từ loại đất sét dẻo,người làm niêu phải nung đất sét với lửa già sao cho phần vỏ nồi thật mỏng, cứng và chắc để khi nấu cơm, nồi không bị vỡ do nhiệt độ cao. Niêu đất khi vừa mua về, bạn cần phải xử lý để niêu sạch, sử dụng được lâu mà không sợ bị vỡ. Các bước xử lý này rất đơn giản, chỉ cần chuẩn bị 1 ít mỡ heo, cắt nhỏ và cho vào niêu cháy với lửa vừa. Dùng đũa phết mỡ sao cho đều lòng niêu cho đến khi thấy tóp mỡ đen lại thì tắt bếp. Tiếp tục cho cả niêu vào thau nước lạnh. Đây là phương pháp làm sốc nhiệt giúp niêu chắc chắn hơn. Khi làm sạch niêu, bạn chỉ cần dùng nước ấm hoặc nước muối loãng để rửa, tuyệt đối tránh sử dụng các dung dịch như nước rửa chén hay hóa chất tẩy rửa vì nó sẽ gây ám mùi vào niêu, gây ảnh hưởng đến món ăn.

• Còn với gạo, loại gạo để nấu cơm niêu ngon nên có hạt dẹp, thon dài, đầu nhọn, khi nấu xong sẽ có độ dẻo và thơm, không bị nát. Nếu bạn làm tại nhà, có thể tham khảo các loại như Gạo ST24, Gạo ST25 từ thương hiệu Vua Gạo. Đây đều là những loại gạo khi chín sẽ cho cơm mềm dẻo, nguyên hạt và đặc biệt còn có mùi thơm lá dứa đặc trưng mà khó tìm thấy ở các loại gạo thông thường khác.

• Các bước thực hiện, có 2 cách để nấu được một thố cơm niêu phổ biến hiện nay:

• Nấu bằng bếp củi, bếp than, bếp ga:

Tùy vào lượng người, đong lượng gạo thích hợp, vo sạch bụi cho vào niêu với lượng nước vừa đủ, sâm sấp bề mặt gạo. Lúc này, gạo và nước sẽ chiếm ½ so với dung tích nồi. Đặt niêu lên bếp, đậy nắp, đầu tiên nên đun niêu với lửa vừa, không quá to cũng không quá nhỏ cho cơm có thời gian sôi. Lúc này khi thấy cơm đã sôi và bắt đầu cạn nước, hãy mở nắp ra, dùng đũa đảo 1 lần cho cơm chín đều, sau đó đậy nắp lại và tiếp tục nấu với lửa liu riu khoảng 10 phút cho cơm chín rồi bắc niêu khỏi bếp. Nếu bạn thích có một lớp cháy giòn rụm dưới đáy, có thể đun thêm khoảng thời gian nữa nhé.

• Nấu bằng lò nướng chuyên dụng:

Còn đối với những nhà ở thành phố không có bếp than, bếp củi có thể sử dụng lò nướng chuyên dụng thay thế. Đầu tiên bật lò ở nhiệt độ 150 – 180 độ C trước khi nấu khoảng 10 phút để bên trong lò được nóng đều. Sau khi đã chuẩn bị gạo và niêu như bước làm trên thì cho vào lò. Bạn nên để một khay nước nhỏ vào cùng để nhiệt độ trong lò không quá khô. Cài đặt thời gian nấu là 30’, cơm trong niêu sẽ chín. Tuy nhiên, bạn lưu ý cần đợi thêm 15 phút rồi mới lấy niêu ra để tránh bị bỏng. Nếu bạn muốn có 1 lớp cơm cháy dưới đáy niêu, hãy bật lò thêm 15 phút và làm tương tư như trên.

3. Kết hợp cơm niêu với những món gì ?

Với thố cơm niêu mộc mạc, đơn sơ sẽ ngon nhất khi ăn kèm những món ăn đậm chất vùng quê nông thôn. Mâm cơn tuy đơn giản nhưng chắc chắn sẽ mang đến những cung bậc cảm xúc đặc biệt, chứa đầy hương vị quê nhà.

• Cá kho. Thố cơm niêu nóng hổi kết hợp cùng món cá đồng kho tộ chắc chắn sẽ không thể làm bạn cưỡng lại. Khi hạt cơm, mềm dẻo với hương thơm đặc trưng khi nấu bằng niêu ăn kèm miếng cá kho đẫm gia vị cay, ngọt thịt sẽ không thể nào quên.

• Canh chua. Một món canh được nhiều người yêu thích. Bảo đảm một mâm cơm với thố cơm niêu, tộ cá kho và tô canh chua sẽ không ngoa khi nói đó là mơ ước của ông bà ta thời trước.

Tóm lại, cơm niêu là một món ăn bình dân nhưng rất được nhiều người yêu thích từ những ngày xưa đến nay. Hy vọng qua bài viết bạn đã hiểu hơn về văn hóa sinh hoạt của những người thời trước thông qua món cơm niêu này