Tinh Tấn Ba La Mật: Viryaparamita - Study Buddhism

Có ba loại giải đãi có thể làm gián đoạn sự tinh tấn. Cần phải khắc phục tâm giải đãi lười biếng, để thực hành và phát triển hạnh tinh tấn.

1. Giải Đãi Vì Hôn Trầm Và Trì Trệ

Nhiều người trong chúng ta có kinh nghiệm đầu tay về loại giải đãi này, khi mà ta luôn luôn muốn trì hoãn mọi việc đến ngày mai. Nên tư duy và thiền quán về cái chết và vô thường, để khắc phục điều này. Cần phải hiểu rằng chắc chắn mình sẽ chết, rằng chúng ta hoàn toàn không có manh mối gì về thời khắc mà cái chết sẽ đến, và kiếp người quý giá này cho ta cơ hội để làm rất nhiều điều tuyệt vời, rất khó xảy ra. Công án Zen mà tôi yêu thích là, “Cái chết có thể đến bất cứ lúc nào. Hãy thoải mái đi.”. Suy ngẫm về câu này là tốt. Đúng là cái chết có thể ập đến bất cứ lúc nào, nhưng nếu quá căng thẳng, lo âu và khẩn trương về điều đó thì ta sẽ không bao giờ hoàn thành bất cứ điều gì. Ta sẽ cảm thấy, “Mình phải làm tất cả mọi việc ngay hôm nay!” và trở thành người cuồng tín, đó là điều không hữu ích. Đúng, chúng ta sẽ chết, và điều đó thể xảy ra bất cứ lúc nào, nhưng nếu  muốn tận dụng cuộc sống này thì ta phải thoải mái về hai sự thật này. Nếu cứ luôn ôm ấp nỗi sợ hãi mạnh mẽ về cái chết thì ta sẽ luôn cảm thấy mình chẳng bao giờ có đủ thời gian.

2. Giải Đãi Vì Bám Chấp Vào Những Điều Nhỏ Nhặt

Loại giải đãi thứ hai là ham mê những chuyện tầm thường, cũng là điều mà nhiều người trong chúng ta sẽ hiểu một cách dễ dàng. Chúng ta lãng phí quá nhiều thời gian để xem truyền hình, nói chuyện thị phi và vô nghĩa với bạn bè, nói về thể thao, vân vân. Những điều này được xem là lãng phí thời gian, và trên cơ bản, là một hình thức giải đãi lười biếng. Đơn giản là ngồi trước máy truyền hình thì dễ hơn ngồi thiền rất nhiều. Đúng không? Chúng ta ham mê những chuyện bình thường, thế tục này vì lười biếng, không muốn thử làm điều gì đó có thể khó khăn hơn, nhưng có ý nghĩa hơn nhiều. Điều này không có nghĩa là mình không thể ngừng làm việc để giải trí, hoặc thư giãn, bởi vì đôi khi, chúng ta cần phải làm như vậy, để phục hồi năng lượng. Vấn đề là không đam mê tất cả những điều này thái quá vì lười biếng. Chúng ta luôn có thể nghỉ ngơi, đi dạo, xem một chương trình truyền hình, nhưng  không cần bám chấp nó. Khi giải trí đủ rồi thì hãy trở lại với những điều tích cực hơn mà mình đã làm trước đó. Cách tốt nhất để khắc phục tâm bám chấp vào những điều nhỏ nhặt là nghĩ rằng những niềm vui và sự toại nguyện mà mình có được từ những thành tựu và hoạt động thế tục không bao giờ mang lại hạnh phúc lâu dài. Không cần biết mình xem bao nhiêu bộ phim, hoặc bàn tán bao nhiêu về những người nổi tiếng, hay đi du lịch đến những nơi khác ra sao thì điều đó cũng không bao giờ đem lại cho chúng ta một chút hạnh phúc lâu dài nào. Cách duy nhất để có được niềm hạnh phúc lâu dài này là tự rèn luyện bản thân theo các phương tiện của giáo pháp, để đem lại hạnh phúc ấy. Ta có thể dành toàn bộ thời giờ tập luyện để đá một quả bóng vào lưới, nhưng điều đó không bao giờ giúp ta có một tái sinh tốt hơn. Thế nên điểm chánh để ghi nhớ là không nên tham luyến. Ta có thể làm điều gì đó để thư giãn tinh thần, và như vậy là tốt thôi, nhưng nếu bị lôi cuốn vào việc đó và bỏ hết sức lực vào đó, bởi vì mình quá lười biếng để làm bất cứ điều gì có tính xây dựng hơn thì đó là một sự lãng phí. Loại giải đãi này thật sự là một trở ngại cho việc phát tâm hoan hỷ, khi mình thực hiện những điều có tính cách xây dựng.

3. Giải Đãi Vì Thối Chí

Loại giải đãi thứ ba là khi ta có những ảo tưởng về sự bất lực, rằng sự việc quá khó khăn, nên sẽ không bao giờ thực hiện được điều đó. Chúng ta thường nghĩ như vậy bao nhiêu lần, “Ồ, thậm chí mình sẽ không làm thử điều đó, làm sao một người như mình lại có thể làm được điều đó?” Một mục tiêu lớn như giác ngộ có thể dễ khiến mình nản lòng, nhưng ngay cả việc không cố gắng là một hình thức lười biếng. Để khắc phục điều này, chúng ta cần nhớ đến Phật tánh, thực tế là mỗi một người trong chúng ta đều có những phẩm chất và tiềm năng đáng kinh ngạc  mà ta có thể thành tựu. Nếu rất nhiều người có khả năng làm việc từ sáng đến tối, chỉ để kiếm chút lợi nhuận từ việc bán kẹo cao su, hay ai biết họ làm việc gì, thì chắc chắn chúng ta có khả năng dành thời gian để đạt được điều gì quan trọng hơn nhiều. Nếu có thể xếp hàng bao nhiêu giờ đồng hồ để mua một vé xem buổi hòa nhạc chỉ kéo dài 90 phút, thì đừng bao giờ nghĩ mình không thể làm điều gì đó mang tính xây dựng để đưa đến mục tiêu giác ngộ lâu dài.