Tinh Thần đoàn Kết Ubuntu - Dưới Bóng Cây Baobab

Một nhà nhân học tổ chức trò chơi cho trẻ em trong một bộ tộc ở Châu Phi. Ông đặt một giỏ trái cây từ xa và bảo lũ trẻ bé nào chạm tới giỏ đầu tiên sẽ thắng cuộc được toàn bộ giỏ. Khi ông hô lệnh bắt đầu, không ai bảo ai, tất cả bọn trẻ nắm tay nhau chạy và rồi cùng ngồi dưới gốc cây hoan hỉ nhấm nháp phần thưởng của mình. Khi được hỏi nguyên nhân, các em đáp “Ubuntu, làm sao mà một người trong chúng cháu có thể vui khi mà những đứa còn lại buồn?”.

Đây là câu chuyện tôi từng đọc dù không chắc chắn về nguồn gốc và tính chính xác của nó. Nhưng thứ tôi biết chắc đó là sự tồn tại của UBUNTU, cụm từ chung bắt nguồn từ ngữ hệ Bantu tại các nước nam Phi thể hiện triết lý sống đặc trưng của lục địa đen.

Ubuntu có thể hiểu như tính nhân văn và thường được diễn đạt thành “I am because we are” (tôi là tôi vì tôi thuộc về chúng ta). Được phổ biến thông qua các nhà tư tưởng và hoạt động chính trị từ những năm 1960 trong giai đoạn giải phóng dân tộc ở các nước vùng hạ Sahara, Ubuntu hay Ubuntuism đại diện cho chủ nghĩa nhân văn Châu Phi. Dưới sự lãnh đạo của huyền thoại Nelson Mandela, sau khi chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid bị xóa bỏ tại Nam Phi năm 1994, tinh thần Ubuntu bắt đầu mang tầm ảnh hưởng ra khỏi ranh giới châu lục và trở thành Học thuyết Ubuntu lan đến các nước Âu Mỹ thông qua Đức Giám mục Desmond Tutu người từng nhận giải Nobel Hòa Bình.

Với cá nhân tôi, Ubuntu không đơn thuần là một từ khô khan trong chính trị hay học thuật, Ubuntu là cách đối nhân xử thế. Ở Tanzania nơi tôi sống, tôi thường liên hệ chính sách Ujamaa (familyhood – tinh thần đoàn kết một nhà) với Ubuntu. Ujamaa đã kết nối hơn 120 tộc người thông qua ngôn ngữ chung Swahili. Từ tấm bé, trẻ em tới trường đã được dạy để “tự hào là một công dân Tanzania đến từ Châu Phi” thay vì một bộ tộc riêng rẽ. Vì quá khứ chịu xâm lược và nô lệ mang hậu quả tới ngày hôm nay, vì truyền thông quốc tế nhiều mưu mẹo và thành kiến sai lệch, lòng tự tôn của người dân Châu Phi lớn hơn bao giờ hết. Ubuntu xuất hiện trong nhiều khía cạnh của đời sống mà tôi không thể kể hết được. Rất dễ để bắt gặp các thanh niên đeo vòng tết hình quốc kì, mặc áo phông hình bản đồ hoặc dòng chữ I am African (Tôi là người Châu Phi) hay chia sẻ vô vàn video/bài viết mang đặc trưng văn hóa châu lục. Các kênh thời sự/âm nhạc/điện ảnh đa quốc gia chiếu khắp mọi nẻo. Công dân gốc Phi ra thế giới thường rất tự hào về nguồn gốc và gắn kết với nhau chặt chẽ. Và dù non trẻ hơn ASEAN hay EU khi đi lên từ những nền chính trị tự chủ mang nhiều màu sắc của độc tài và tham nhũng, Liên minh Châu Phi dần kết nối hơn 50 đất nước trên lục địa đang phát triển rất nhanh này.

Tôi nghĩ dân tộc nào cũng có nhiều cách nói khuyến khích tình thương yêu giữa người và người, như Việt Nam ta có “Bầu ơi thương lấy bí cùng/Lá lành đùm lá rách”. Bớt phân biệt định kiến, bớt cái gai sân độc trong lòng và sống nhân ái với nhau hơn, ta đang đem hạt giống Ubuntu gieo mầm xanh ở bất cứ đâu trên hành tinh này.

Chia sẻ:

• X
• Facebook

Thích Đang tải...

Có liên quan