To.build.re…think.&.feel | Nguyenguyen's Blog

to.build.a.fire…think.&.feel

March 17, 2007 at 12:30 pm (Uncategorized) (literature, thought)

Mấy ngày qua lao tâm khổ tứ vì bài thuyết trình về Jack London và tác phẩm TO BUILD A FIRE của ông. Khi viết bài cảm xúc mình viết rất mãnh liệt. Post lên cho mọi người xem. Mong nhận được comment dóng góp của mọi người nhé. Mình sẽ post luôn tóm tắt truyện để mọi người có thể hiểu sâu tác phẩm này. ……………………………… tóm.tắt

Một người đàn ông và chú chó của anh ta, một chú chó giống Husky (sói được thuần dưỡng), đang du hành qua vùng Yukon ở Canada. Cả hai đang trở về nơi cắm trạim nơi họ có thể được thưởng thức một bữa ăn ấm áp và thịnh soạn cùng với các anh em. Họ đã có một chuyến đi thật dài để trở về, cho đến khi người lữ hành buộc phải dừng lại để xem xét về khả năng đi qua các dòng sông đã bị đóng băng nơi đây. Tuy nhiên, mùa đông ở Yukon vô cùng khắc nghiệt, không có lấy một ánh nắng mặt trời nào trong ngày còn nhiệt độ thì vô cùng lạnh giá.

Ông ta thử phun nước bọt và nhận ra rằng nó đông cứng lại và nổ ngay cả trước khi chạm vào lớp băng. Điều này có nghĩa là nhiệt độ vùng này đã xuống thấp hơn cả 50 độ âm, bởi ở khoảng 50 độ âm thì hiện tượng đông và nổ xảy ra khi nước bọt chạm mặt đất. Chú chó vẫn theo sát gót người đàn ông đang lo lắng vì lạnh; bản năng mách bảo nó rằng không còn thời gian cho cuộc hành trình này. “Linh tính” của nó cho nó biết rằng nhiệt độ không chỉ dưới mức 50 độ âm mà thậm chí là thấp hơn 60, 70 độ C, vào khoảng 75 độ.

Nhưng người đàn ông vẫn tiếp tục, anh ta di chuyển với vận tốc khoảng 4 dặm/giờ, háo hức vì sắp đến lúc dùng bữa trưa và sau đó là trở về đến trại lúc 6 giờ chiều. Anh ta đi một cách nhẹ nhàng bởi không phải mang theo thứ gì nặng nhọc ngoài bánh quy, bánh kẹp và diêm lưu huỳnh cùng vài mẩu vỏ cây phong để thắp lửa.

Suốt trên quãng đường đi, anh phải cố tránh các hồ nước lạnh đã bị che giấu bởi những lớp băng mỏng bên trên. Đó là mối nguy hiểm tiềm tàng có thể giết chết hay làm anh tê liệt một khi bị nhúng vào nước. Và anh đã suýt rơi vào một cái bẫy như vậy, tuy nhiên anh đã thoát được trong phút chốc. Sau đó, để kiểm tra những nơi đáng ngờ này, anh cho con chó của mình đi trước để dò. Con vật tỏ vẻ lo ngại và lưỡng lự nhưng anh đã thúc nó đi trước. Con vật đi nhanh, đầy thận trọng nhưng bất thình lình, nó vấp phải một “cái bẫy” băng; nhưng nó nhanh chóng leo lên lại được. Bị ướt, hai chân trước và long của nó bị những mẩu băng vụn bám vào. Người đàn ông phải giúp nó cạo hết những vụn băng ra khỏi bộ lông, nhưng vì vậy mà những ngón tay của anh đang rơi dần vào trạng thái mất cảm giác vì anh phải bỏ găng tay ra.

Anh ta vẫn tiếp tục đi. Lúc 12 giờ rưỡi, anh đến được nơi đã dự định sẽ nghỉ ăn trưa. Anh tháo găng ra một lần nữa để lấy bữa trưa để ở túi áo trong nhưng chỉ trong tích tắc, các ngón tay lại bị tê đi. Anh phải đập tay 12 lần vào cẳng chân mình để máu lưu thông. Những ngón tay cũng dần lấy lại cảm giác bình thường nhưng rõ ràng sự việc đó cũng đã khiến anh đôi chút hoảng loạn. Quá nhanh, thậm chí anh đã không có cơ hội ăn cả một miếng bánh quy. Anh định tiếp tục bữa trưa nhưng những vụn băng giờ lại lấp quanh miệng anh, làm cho anh không thể ăn được. Anh nhận ra sự ngu ngốc của mình vì đã không chịu nhóm lửa trước để sưởi ấm.

Rồi chân anh bắt đầu mất cảm giác. Anh hoảng sợ, dậm dậm chân xuống đất để hồi phục xúc giác. Hơi kinh hãi, anh chợt nhớ đến những điều mà ông già ở vùng sông Lưu Huỳnh đã nói với anh về cái lạnh ghê hồn quanh vùng này và về cái cách mà anh đã cười nhạo những câu chuyên của ông ta. Anh thu thập những cành cây nhỏ trong bụi rậm và nhóm lửa sưởi. Ngọn lửa bùng cháy và người đàn ông đã có thể dùng bữa trong khi chú chó nằm yên cạnh ngọn lửa ấm áp.

Anh lại tiếp tục chuyến đi, còn chú chó lại thấy nuối tiếc đám lửa, bản năng cho nó biết rằng thật nguy hiểm nếu cứ tiếp tục đi. Rồi dường như nó chợt nhận ra rằng không có chỗ cho sự tương than tương ái giữa người và vật nuôi; con vật vẫn theo sát gót ông chủ của nó, và điều nó nhận được chỉ là tiếng chủ nó huýt sáo và gọi nó bằng tiếng roi quất vun vút trong không khí.

Đáng tiếc là con vật lại không thể ra hiệu hay cảnh báo cho người đàn ông, nó chỉ biết đi theo anh ta sau những tiếng roi thúc giục rít lên vun vút.

Rồi anh ta rơi vào một hồ nước, ướt đến đầu gối. Anh ta tự nguyền rủa chính vận may của mình. Anh phải nghỉ lại một chút để nhóm lửa sưởi cho đôi chân bị đông cứng của mình.

Anh trú dưới một tán thông và đốt lửa bằng diêm và vỏ cây. Anh nhóm lửa một cách cẩn thận và chậm chạp, bắt đầu nhận ra sự nguy hiểm của giá rét. Ngọn lửa bắt đầu bập bùng và cháy mạnh hơn. Người đàn ông bực dọc vì lẽ ra anh có thể nhóm những cành cây lớn cho ngọn lửa và sẽ sớm được sưởi ấm.

Anh chợt nhớ đến một một điều dường như đã thành quy luật, không một ai có thể vượt qua vùng đất này một mình trong điều kiện nhiệt độ thấp thế này. Anh bắt đầu nghĩ rằng câu chuyện ấy thật “ẻo lả”; sau tất cả, anh thấy dường như mình đã rơi vào một tai nạn của chính mình và anh phải tự cứu lấy mình.

Tuy vậy, khi anh bắt đầu cởi bỏ những giày ủng ra thì những tảng tuyết từ trên những tầng cây thấp rơi xuống, dập tất ngọn lửa quý giá của anh. Những cành cậy luôn trĩu đầy tuyết và việc anh lấy củi từ gốc cây đã gây động, làm tuyết rơi.

Anh bị shock và chợt nghĩ đến cái chết. Đó là một sai lầm ngốc nghếch và những ngón chân của anh sẽ bị tê liệt nhanh chóng. Anh cố gắng nhóm một ngọn lửa khác. Nhưng bây giờ thì anh thậm chí không thể dùng được cả những ngón tay. Vô cảm! Với tất cả những gì có thể, anh dùng răng để châm lửa. Quẹt diêm vào chân, ngọn lửa cháy nhưng mùi lưu huỳnh xộc vào mũi anh khiến anh họ sặc. Que diêm rơi xuống đất và tắt lịm.

C� �� sức lần thứ hai, anh dùng mu bàn tay quặp tất cả 70 que diêm đánh vào chân để đốt, cuối cùng cũng bắt lửa. Anh cảm thấy chút cảm giác nơi bàn tay và nhận ra rằng tay mình đang bùng cháy theo ngọn lửa. Dường như anh ngửi được mùi thịt cháy. Nhưng anh giữ những que diêm đó, hạ tay xuống châm vào những vỏ cây phong. Đôi bàn tay của anh gần như lấy hết nhiệt từ những que diêm, anh không thể chịu được cơn đau nữa và đánh rơi tất cả những que diêm xuống tuyết. May mà những vỏ phong đã được thắp lửa, một vài que diêm cháy rơi xuống những vỏ cây đó.

Anh cho thêm củi vào lửa nhưng một mảng rêu bám trên đó rơi xuống cái hình hài đỏ rực đang bập bùng kia. Bằng mọi cách còn có thể, anh rang duy trì ngọn lửa mà lúc này là vô giá với anh. Nhưng một lần nữa, lửa tắt.

Mọi hi vọng nhóm lên một ngọn lửa cho cuộc sinh tồn của anh đã mất hết. Nhưng vào cái giây phút đó, anh chợt nhớ đến câu chuyện về một người đàn ông đã giết con bò của mình để giữa ấm bằng cách chui vào bụng của nó. Anh ta định thử làm điều tương tự. Gọi con chó một cách thân thiện và ấm áp, nhưng dường như con vật cảm thấy sự bất ổn nơi người chủ, rằng những từ ngữ của ông ta ẩn chứa mối nguy hiểm với nó. Nhưng khi ông chủ của nó bị ngã, con vật vẫn chạy lại, người đàn ông ngay lập tức bắt được con vật, cố gắng giữ chặt nó trong tay mình. Nhưng anh thả con vật nuôi ra khi biết rằng tay mình đã hoàn toàn vô dụng, không thể cầm lấy con dai trong áo khoác và thậm chí anh không thể nhẫn tâm giết chết nó.

Cái chết đang kề cận. Anh chạy thật nhanh về huớng trại, đó là nỗ lực cuối cùng của anh, là cơ may duy nhất còn sót là bằng cách này anh có thể chạy về đến trại. Anh nằm xuống, cảm thấy bóng dáng của tử thần đang phủ lên mình. Anh nghĩ đến những lời của ông già vùng sông Lưu Huỳnh, tự nhủ:” Ông đã đúng, ông bạn già, ông đã đúng.” Con chó vẫn quanh quẩn bên anh một chốc. Nhưng rồi nó nhận ra mùi của chết chóc, nó bỏ chạy đi theo hướng quen thuộc về trại, tìm một người có thể cho nó chút lửa.………………………………….. cảm.nhận.và.suy.nghĩ

Một lần nữa, bộ ba GIÁ LẠNH, NGƯỜI và SÓI (những chú chó có nguồn gốc là sói được thuần hoá) lại tái hiện trước độc giả trong truyện ngắn này, trong một chuyến phiêu lưu.

Trên cái nền được tô điểm bằng sự dữ dội, khắc nghiệt của thời tiết vùng Yukon (cả ngày không có lấy bóng dáng mặt trời bởi ông già đỏ to lớn chậm chạp ấy đang đi nghỉ ở phương Nam), cuộc chiến sinh tồn của các loài sinh vật nhưng càng cam go và khốc liệt hơn. Trong cuộc chiến ấy, hình ảnh người và sói được Jack London chọn mô tả để chúng ta thấy rõ sự đối lập của hai tuyến nhân vật này.

Bao giờ cũng vậy, ý chí sinh tồn và bản lĩnh sinh tồn của mọi loài sinh vật (bao gồm cả con người) thể hiện rõ nhất khi đang cận kề cái chết, đặc biệt là cái chết đến từ thiên nhiên. Nhưng trước thử thách đó, hai nhân vật, người và sói đã có những biểu hiện khác nhau.

Con người đó có trí khôn nhưng lại không có được cảm nhận vô cùng nhạy bén trước thiên nhiên như vật nuôi của anh ta. Bởi thế mà thái độ của học khác nhau. Trong khi con người dửng dưng trước cái lạnh dữ dội (ngày hôm đó lại là đợt lạnh bất thường) thì con vật đã tỏ ra sợ hãi, nhất cử nhất động của nó đều bộc lộ sự e dè. Nó cảm nhận ra được sự bất trắc của chuyến đi nhưng lại không có cách nào để báo động cho chủ nhân của mình. Nhưng cho dù có báo động được thì chủ nhân của nó có chịu nghe không? Theo tôi thì không bởi ở con người này dường như thể hiện chút gì đó sự khinh thường với tạo hoá. Anh ta biết về cái lạnh nới đây, bằng kinh nghiệm, meo vặt và cả những lời khuyên răn của ông già vùng sông Lưu Huỳnh, người chắc chắn có nhiều kinh nghiệm hơn anh về việc băng qua vùng Yukon. Nhưng anh đã cười trước những điều đó. Cái giá mà anh phải trả – mạng sống của mình – như một sự trừng phạt của “mẹ” thiên nhiên vì sự ngạo mạn đó.

Còn chú chó, có thể nói, đây là mẫu nhân vật điển hình của Jack London. Chúng đặc trưng cho những nơi băng giá như Alaska hay Yukon mà còn mang những biểu tượng để đối lập với con người trong các tác phẩm của mình. Chúng là biểu tượng của những “bề tôi” của thiên nhiên nhưng đồng thời cũng là người bạn trung thành của con người. Chúng giúp con người trong lúc hoạn nạn, bằng những bản năng của mình chúng luôn tìm cách cảnh báo con người trước những cơn cuồng nộ của tạo hoá. Chúng ta bắt gặp những hình ảnh đầy cảm động về nghĩa tình của những sinh vật này như Buck trong Tiếng gọi nơi hoang dã hay Nanh Trắng trong tác phẩm cùng tên… Những ai biết trân trọng thiên nhiên , trân trọng chúng sẽ biết rằng họ phải học cách cúi đầu.

Riêng trong tác phẩm này, chúng ta khám phá ra một khía cạnh khác, một điểm chung hi hữu của tất cả các loài sinh vật, bao gồm cả con nguời – SỢ CHẾT. Dẫu biết rằng đó là đích đến cuối cùng của tất cả nhưng nỗi sợ đó là lớn nhất, nó le lói trong tâm thần của bất kỳ ai, bất kỳ sinh vật nào. Chính vì vậy mà tất cả đã luôn tìm cách để chốn chọi với lưỡi hái của thần chết, dù phương Đông hay phương Tây, dù bất kỳ sinh vật nào. Cuộc đấu tranh sinh tồn vì vậy mà thêm phần quyết liệt.

Nhưng khi nhắc đến cái chết, ta cũng nên tản mạn đôi chút về nghĩa tình giữa người và vật nuôi. Khi con người đó sắp chết, anh ta đã nghĩ đến việc giết chú chó của mình để sưởi (như một câu chuyện mà anh được biết). Dù anh đã không thực hiện được điều đó bởi cả tình trạng cơ thể lẫn lương tri không cho phép anh làm điều đó nhưng anh cũng đã nhen nhóm trong đầu ý nghĩ ghê rợn và tồi tệ đó. Ý nghĩ đó khiến tôi ghê sợ anh ta hơn cá giá lạnh của vùng đất ấy. Còn chú chó, chú ta cảm nhận được sợi dây tình cảm giữa người chủ và mình là hết sức tạm bợ, rằng cái sự tương thân tương ái đó chẳng là gì, nhưng con vật vẫn chạy lại với người đàn ông khi anh ta ngã xuống, dù rằng nó cảm nhận được ịư nguy hi ểm trong tiếng kêu của anh, dù nó biết nó có thể nó sẽ chết bởi tay anh. Nhưng nó vẫn chạy lại. Không cần nói ra ai cũng hiểu được rằng giữa người và vật, đâu mới là tình nghĩa thực sự.

Đôi khi loài người chúng ta thật nhẫn tâm, chúng ta không chỉ nhẫn tâm với nơi sự sống chúng ta bắt đầu – thiên nhiên, với chính những loài vật quanh ta, thậm chí là với chính đồng loại của mình. Nhân đây xin hỏi có bao giờ bạn cảm thấy buồn trước cái chết của một ai đó mà bạn không hề quen biết chưa? Nếu chưa, hãy tự vấn lương tâm xem liệu thực sự bạn còn có chút lương tri nào không? John Donne từng viết “…Cái chết của bất luận một con người nào cũng làm tôi nhỏ đi bởi tôi hợp nhất với toàn nhân loại, do đó anh đừng hỏi chuông gọi hồn ai. Chuông gọi hồn anh đó”. Một con người sống trên đời cũng tựa như một hòn đảo trên đại dương. Đừng cười, đừng ngơ ngác khi một hôm anh thấy đại dương đã nhấn chìm một hòn đảo nào đó cạnh bên anh. Có thể ngày mai anh sẽ là hòn đảo kế tiếp nằm dưới đáy biển xanh sâu thẳm. Dửng dưng trước cái chết của một ai đó đã là độc ác và nhẫn tâm, cười trên sự mất mát đó khiến anh thành kẻ vô lương tâm, vô nhân đạo , thậm chí là vô loại.

Xét cho cùng thì Tạo hoá đã thật công bằng. Người ban cho con người trí khôn vô song nhưng lại tước đi của chúng ta sự nhạy cảm trước những “lời nhắn nhủ” của người ẩn chứa trong những sự bất thường của khí hậu, thời tiết. Còn những loài sinh vật khác, chúng không có được bộ não của loài người nhưng lại cảm giác được sự thịnh nộ của Đấng tối cao (quan sát biểu hiện của thú vật cũng là cách để dự đoán thiên tai). Bằng cách đó mà không bao giờ một sinh vật nào có thể thống trị toàn thế giới này (cho dù có là loài người thông minh tuyệt đỉnh). Tất cả đều có sự lệ thuộc nhất định vào nhau để tồn tại. Cán cân sẽ luôn giữ được sự cân bằng (tuy có thể sự cân bằng chỉ xét ở góc độ tương đối).

Trước tự nhiên vĩ đại, có lẽ chúng ta nên có sự trân trọng hay kiêng dè Người. Hai nhân vật, một con người thông minh bản lĩnh nhưng có phần kiêu ngạo và một con vật đã biết cách sợ hãi trước cái lạnh hay cũng chính là sự “ve vuốt” đáng sợ của băng giá, sợ hãi bởi bản năng sinh tồn. Và số phận của họ đã hướng về hai ngã rẽ khác nhau, con người kia ra đi, con vật sống sót.

Theo tôi, nhà văn đã chọn một kết thúc hay và khá hợp lý. ——- Câu chuyện còn đề cập đến một “nhân vật” đặc biệt khác, đó chính là LỬA. Ngọn lửa đã đưa con người ra khỏi bóng tối của sự ngu dốt, đưa con người ra khỏi những hang động âm u, lửa giúp ta thắp sáng trong bóng đêm, lửa giúp con người chống chọi với những bầy sói dữ trong đêm, lửa đưa con người đến với nghề rèn – nhờ lửa ta rèn được vũ khí để tự vệ, ta rèn cuốc cày để trông cây sinh sống,…Không chỉ dừng lại ở các giá trị hữu hình, ngọn lửa từ lâu cũng được xem như biểu tượng của những tâm hồn khát khao cháy bỏng. Lửa hun đúc tinh thần người chiến sĩ trên chiến trường, lửa thắp sáng cho những khát vọng bay cao, bay xa của những con người trẻ tuổi và nhất là trẻ lòng… Ngọn lửa là một những yếu tố quan trọng nhất với đời sống con người (trong quan niệm phương Tây và phương Đông, lửa đều xuất hiện trong những yếu tố quan trọng tạo nên cuộc sống).

Đặc biệt trong những tác phẩm của Jack London, ta lại càng thấy được tầm quan trọng của một ngọn lửa. Một ngọn lửa nhỏ nhoi có thể cứu sống một con người trong cái rét 75 độ âm. Nếu người đàn ông thắp lên được ngọn lửa, có thể anh ta đã không chết cóng. Vai trò của ngọn lửa đối với cuộc sống được nâng cao hơn khi không chỉ con người mà ngay cả con vật, vốn sinh tồn trong tự nhiên, cũng cảm thấy sự cần thiết một ngọn lửa sưởi. Kết thúc truyện, con vật chạy về trại, và điều mà Jack London đã cho nó suy nghĩ không phải là để báo tin về cái chết của chủ nó mà là để tìm kiếm một ngọn lửa sưởi ấm, một ngọn lửa để cứu lấy bản thân nó.

—>cho dù giờ đây chúng ta đã có đèn điện, máy sưởi nhưng rõ rang tự nhiên vẫn đóng một vai trò hết sức quan trọng với chúng ta. Chỉ cần một trận cháy rừng, một trận động đất hay một cơn sóng thần,…con người sẽ mất hết tất cả. Không một thứ gì con người đã chế tạo ra có thể dự báo được những biến đổi thất thường của tự nhiên chứ đừng nói chi ngăn cản sự vần vũ của đấng tạo hoá. Những nỗ lực chinh phúc thiên nhiên của con người đang dần trở thành sự “can thiệp” mạnh tay. Và chính chúng ta đang phải chịu hậu quả đó.

……………………………….. thú thật thì mình chưa thực sự hài lòng lắm về bài viết này. Có chút gì đó hơi gượng ép.

Share this:

• Facebook
• X

Like Loading...

Related