[Tóm Tắt Sách] "Đọc Vị Bất Kỳ Ai - Phần 2": Học Cách Phát Hiện Ra ...

Đã bao giờ bạn ước mình có thể thâm nhập vào đầu óc người khác để biết họ đang nghĩ gì? Giờ đây, bạn có thể làm được điều này bằng cách sử dụng phương pháp tâm lý cao cấp trong quyển sách này. Đọc Vị Bất Kỳ Ai không phải chứa những lý thuyết đơn thuần hay những mẹo vặt chỉ đôi khi đúng với một vài người mà đem đến những thủ thuật tâm lý cụ thể đã được kiểm chứng và có thể áp dụng cho hầu hết mọi người trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Cuốn sách này đã được quan chức chính phủ của hơn 25 quốc gia, FBI, quân đội Mỹ và các công ty thuộc Fortune 500 sử dụng.

Về tác giả: Tiến sĩ David J. Leberman là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu hành vi con người. Ông đã xuất bản sáu cuốn sách , tất cả đều được dịch ra 18 ngôn ngữ khác nhau trên thế giới và hai cuốn lọt vào danh sách những cuốn sách bán chạy nhất của tờ New York Times trong đó bao gồm quyển sách này. Ông còn là khách mời của hơn 300 chương trình truyền hình như The Today Show, Fox News, PBS,..

Về nội dung: Quyển sách bao gồm hai phần. Phần I giúp bạn đọc được suy nghĩ một cách nhanh chóng , để biết được cảm giác và cảm xúc cơ bản của người khác. Phần này tập trung vào bảy câu hỏi chính mà bạn có thể sử dụng để xét đoán suy nghĩ và dự định của người khác. Phần II sẽ hướng dẫn cho bạn cách xây dựng hồ sơ tính cách tương đối chi tiết của một người và biết đoán được dự định tiếp theo của họ.

Phần II:

Bức tranh tổng quan về tính cách

Nội dung của phần này xoay quanh về cách phân loại tính cách, những yếu tố khiến cho tính cách của một người thay đổi. Liệu rằng cùng một người trong một tình huống nhất định sẽ hành động những cách khác nhau ở những thời điểm khác nhau hay không?

Để trả lời được câu hỏi đó, trước tiên ta hãy quan sát bức tranh tổng quát về tính cách của một người.

Có rất nhiều phương pháp phân loại tính cách, và mỗi phương pháp đều có những hạn chế riêng. Ngay cả với hệ thống phân loại tốt nhất những tiêu chuẩn mà chúng ta dựa vào để phân loại cũng có khi mất thời gian, phức tạp và mâu thuẫn. Ví dụ: theo mô hình phân loại tính cách Myers-Briggs(Myers-Briggs Type Indicator-MBIT) tính cách của một người có thể được phân loại dựa trên bốn tiêu chí: hướng nội/ hướng ngoại, trực giác/ giác quan, lý trí/ tình cảm và nguyên tắc/ linh hoạt gọi tắt là INTJ.

Tính cách về cơ bản là cái mà chúng ta biểu hiện ra bên ngoài và là cách chúng ta ứng xử. Nhưng vì con người và cả thế giới luôn thay đổi nên để tìm ra một phương pháp phân loại ổn định rất khó.

Ví dụ, trong những hoàn cảnh khác nhau, một người có thể phô bày những tính cách khác nhau. Trong công việc, anh ta có thể rất nỗ lực và khắt khe; khi ăn tối với những người bạn thì vui vẻ và dễ tính và khi ở nhà lại trở nên điên khùng. Mỗi một hoàn cảnh làm ngộ ra những nét khác nhau trong tính cách con người.

Cùng một con người, cùng một tình huống nhưng người ta có thể hành động theo những cách khác nhau ở những thời điểm khác nhau, đó là vì thái độ và ứng xử cũng phụ thuộc vào tâm trạng và cảm xúc , vốn là những thứ luôn thay đổi, không phụ thuộc vào tính cách. Ví dụ, một cô gái hướng nội hằng ngày hoạt bát, vui vẻ cũng có thể thu mình lại ở buổi tiệc nếu có chuyện buồn.

Ba loại tính cách

Nội dung mà tác giả đề cập trong chương này đem đến cho người đọc những sự thật thú vị về những loại tính cách mà ta đã từng bắt gặp đâu đó trong cuộc sống.

Đầu tiên, một người có lòng tự trọng thấp không đồng nghĩa với việc anh ta có một cái “tôi” lớn. Cùng là người không có nhiều lòng tự tôn , hai người khác nhau sẽ có thái độ khác nhau đối với cùng một sự việc. Từ cả hai trạng thái tâm lý này ta sẽ đọc vị của người đó những suy nghĩ, cảm giác và thái độ của họ trong bất kì hoàn cảnh nào.

Có một kiểu người sẽ giảm bớt “cái tôi” và biết tự tôn trọng mình hơn- đây là kiểu người lễ độ, biết nhún nhường; còn một kiểu , ngược lại, sẽ thổi phồng “cái tôi” của mình và quên mất lòng tự trọng - đây là kiểu người kiêu ngạo. Ngoài ra còn có một khả năng nữa, đó là kiểu lòng tự tôn thấp và cái tôi cũng không lớn- đây là trạng thái tâm lý tự kinh khi, hạ thấp chính bản thân. Tuy nhiên cần nhớ rằng không có kiểu nào vừa có lòng tự tôn cao vừa có “cái tôi” lớn cả.

Kiểu người dễ gây nguy hiểm cho người khác nhất là kiểu có “cái tôi” quá lớn mà hầu như không có lòng tự trọng. Còn kiểu người nguy hiểm nhất là người có lòng tự tôn thấp và cũng không có “cái tôi” lớn.

Để đọc vị được suy nghĩ của đối phương thì ta phải hiểu rõ về đặc điểm và xu hướng hành động của các loại tính cách. Tại đây hãy cùng xem xét kỹ hơn ba loại tính cách này

Loại tính cách LE-D- người tự coi mình thấp kém

Sẽ không có gì quá bất ngờ khi những người thuộc nhóm tính cách trên thường rất hay xin lỗi và nhận phần lỗi về mình thậm chí không phải do họ gây ra. Bởi lẽ họ thường xem bản thân mình không quan trọng và đặt những nhu cầu của người khác cao hơn bản thân mình. Ta cần phân biệt giữa người “cho” để chiếm cảm tình của người khác và một người “cho” vì cảm thấy đó là điều đúng đắn. Kiểu tính cách này thường tạo ra những người hướng nội. Khi có tâm trạng tốt, họ cảm thấy thoải mái, tự tin tận hưởng cuộc sống rất vui vẻ nhưng đến khi không được như ý thường sẽ đè nén cảm xúc và chỉ bùng phát khi chắc chắn có cảm giác an toàn.

Vậy đâu là những biểu hiện tiêu biểu của loại tính cách này?

Hầu như mỗi người đều có biểu hiện riêng nhưng nhìn chung có thể tổng kết lại các đặc điểm của loại tính cách LE-D như sau:

Không dễ dàng chấp nhận lời khen

Không dám quyết đoán và nói ra chính kiến của bản thân.

Nói những điều không tốt về mình

Lúc nào cũng xin lỗi và tự cảm giác mình là người có lỗi

Thường xuyên chịu đựng cảm giác không tốt về mặt tâm lý

Thường có cảm giác lo lắng, bồn chồn khi phải rơi vào môi trường mới hoặc khi ở cạnh những người cảm thấy không quen; chỉ thích ở chỗ nào mà họ cảm thấy an toàn

Sợ phải mạo hiểm, thậm chí kể cả khi đó là sự mạo hiểm có tính toán và khôn ngoan

Bây giờ hãy cùng đến với loại tính cách thứ hai LE-A- người kiêu ngạo

Nếu loại người có lòng tự trọng cao để ý tới việc họ có thể xúc phạm, làm xấu hổ hay gây phiền hà, khó chịu cho người khác thì kiểu người LE-A hoàn toàn không để tâm chuyện đó, vì đơn giản là họ không thể. Một người tôn trọng người khác khi họ biết tự tôn trọng bản thân mình, còn khi họ không có điều đó thì làm sao họ biết tôn trọng người khác?

Những biểu hiện phổ biến nhất của loại tính cách LE-A

Rất dễ nổi cáu, tức giận và ra oai, lúc nào cũng cần được người khác chú ý. Có thể coi là người hung hăng, không chỉ trong quan hệ với người khác mà còn trong cả môi trường chung

Có xu hướng phản ứng thái quá với bất kỳ sự đối xử nào mà theo họ là không công bằng, bất chấp việc đó nhỏ đến đâu nữa

Thường huênh hoang, khoác lác về thành công dù là nhỏ nhặt của bản thân

Lúc nào cũng nghĩ về tài sản, vật chất, luôn tìm cách củng cố vị trí quan trọng của mình. Trong bất kỳ cuộc trò chuyện nào cũng cố áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác và cố lấy sự chú ý về bản thân.

Cần được xem mình là đúng đắn, là kim chỉ nam hành động trong mọi trường hợp, muốn kiểm soát tất cả. Thường không biết tiếp thu ý kiến của người khác và nhanh chóng gạt bỏ những quan điểm đó.

Thường có thái độ say mê kiểu quá khích, lâm vào ứng xử có nguy cơ cao là lúc nào cũng cảm thấy mình là người “giàu sức sống”.

Trong cuộc sống, chúng ta có thể bắt gặp một vài người rất khó để hòa hợp. Họ lúc nào cũng có cảm giác những người xung quanh mình có vấn đề. Nhưng thực ra chính họ, chứ không ai khác mới là người thực sự có vấn đề. Càng biết chấp nhận bản thân, chúng ta càng biết chấp nhận người khác. Còn đối với nhóm người thuộc kiểu tính cách này, họ cần “thấy” người khác ở vị thế yếu kém hơn mình để cảm thấy tốt đẹp hơn.

Những biểu hiện của loại tính cách kết hợp giữa LE-A và LE-D

Nhạy cảm quá mức cần thiết. Người theo kiểu LE-A sẽ có biểu hiện giận dữ và tự dựng lên cho mình một tấm khiên mạnh mẽ trong khi người LE-D trở nên buồn bã và thu mình lại.

Thường sử dụng những ngôn từ chán nản và hay sống với quá khứ dù điều đó chẳng mang lại cảm giác dễ chịu chút nào cho họ.

Thường cố gắng trong vô thức để gây ấn tượng mình là người quyết đoán, dứt khoát. Hay nhìn đời bằng hai màu “trắng-đen”. Trong trường hợp không phù hợp thì chuyển sang màu pha trộn giữa hai màu trên là màu xám.

Tự dựng lên hình ảnh sai lệch về bản thân với thế giới xung quanh vì muốn được người khác nghĩ rằng mình tốt đẹp hơn bản thân trong thực tế.

Mọi chuyện đều có thể liên hệ đến bản thân, bởi vì có gì có thể quan trọng hơn bản thân họ- trung tâm của vũ trụ.

Thường tìm kiếm sự ủng hộ và cảm giác yên lòng nơi người khác.

Tràn ngập những niềm tin mù quáng, luôn có xu hướng hành động kiểu cảm tính, khi cần biện minh cho hành động của mình thì lại viện đến các suy nghĩ logic khác.

Dễ nổi nóng, tức giận, tâm trạng thay đổi thất thường hoặc dễ dàng buông xuôi khi gặp chuyện khó khăn.

Không giữ được mối giao hảo với nhiều người, thường có nhiều người không phù hợp nổi.

Đổ lỗi cho tất cả trừ bản thân khi gặp chuyện và từ chối nhận trách nhiệm về mình. Lúc nào cũng coi mình là nạn nhân.

Dễ buồn chán, thất vọng hoặc ít nhất thì lo lắng, bất an.

Gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định. Nỗi lo lắng mình sẽ có quyết định sai khiến họ không thể quyết định được, đặc biệt trước những thay đổi hoàn cảnh không chắc chắn, khi họ không nắm quyền chủ động và điều này khiến họ rất sợ hãi.

Một người có lòng tự trọng thấp thường giao động giữa hai trạng thái: hoặc là người tự hạ thấp bản thân (dạng người tự cho mình là kém cỏi so với người khác) hoặc kiểu người tự đề cao mình( người kiêu ngạo). Dù là trong trường hợp nào, kết quả cũng thường là phản ứng tiêu cực; hoặc là nội tâm tự ém lại, gây cảm giác buồn chán và tổn thương; hoặc phản ứng ra ngoài thành sự tức giận. Một khi đã nắm bắt được dạng tâm lý nào đang chi phối đối phương trong thời điểm xác định, bạn sẽ phỏng đoán khá chính xác thái độ và cách cư xử của họ trong hầu hết mọi hoàn cảnh.

Thăm dò lòng tự trọng, xác định mức độ tự trọng của một người

Khi bạn bắt gặp một người thường hay làm cho hoặc giúp đỡ người khác thì liệu bạn có thắc mắc, đặt ra câu hỏi: “Tại sao?” Đó là vì anh/ cô ấy quý họ hay muốn họ quý anh/ cô ta. Có phải mục đích của việc làm ấy là khiến anh/ cô ấy trở nên ngày càng tiến bộ hơn và cảm thấy bản thân mình đã làm được một việc tốt hay đó chỉ là một cơ hội muốn đổi việc đó với cảm giác thiếu an toàn? Làm thế nào để nhìn nhận một người có lòng tự trọng cao?

Chúng ta sẽ nhìn ra điều đó thông qua cách họ đối xử với những người xung quanh và với bản thân họ. Một người thiếu tự trọng sẽ thỏa mãn với những thứ chỉ phục vụ cho mong muốn của mình và sẽ không thật sự đối xử tốt với những người xung quanh. Những người thật sự có lòng tự trọng sẽ đối xử tốt với bản thân mình và cả những người khác. “Tốt” ở đây không đồng nghĩa với sự thỏa mãn tạm thời, đúng hơn là khi đối xử tốt với mọi người, anh ta hướng đến niềm hạnh phúc lâu dài.

Năm sai lầm dễ mắc phải khi đánh giá mức độ tự trọng của một người

Trong thực tế, việc ta đánh giá ai đó qua cách họ thể hiện rất dễ mắc sai lầm. Đe không hề khó khi đánh giá mức độ tự trọng của một người, cái khó là bạn có thể mắc sai lầm nếu không biết chú ý điểm nào và bỏ qua điểm nào. Dưới đây là năm sai lầm thường gặp sẽ giúp bạn phân biệt khi đánh giá một người.

Sai lầm đầu tiên: Đánh đồng giữa tự trọng và tự cao

Đừng bao giờ nhầm một người có lòng tự cao là một người biết trân trọng bản thân mình. Cần nhớ rằng mức độ tự cao và tự trọng của một người tỉ lệ nghịch với nhau. Một người lúc nào cũng ăn mặc chải chuốt có thể là người có lòng tự trọng thấp và đang cần mọi người nghĩ về mình như một người đẹp đẽ, sành điệu từ đó có cảm giác tốt về bản thân. Hoặc có thể cô ta là người rất biết trân trọng bản thân và cách ăn mặc ấy chỉ đơn thuần phản ánh giá trị của cô ta. Lật ngược vấn đề, liệu một người ăn mặc tuềnh toàng có phải vì cô ta cũng có lòng tự trọng cao mà không thèm quan tâm tới người khác nghĩ gì không? Việc đưa ra kết luận vội vàng sẽ dễ dẫn đến sai lầm và biến bản thân ta thành một kẻ phán xét.

Sai lầm thứ hai: Đánh đồng giữa tự trọng và tự tin

Làm cách nào để phân biệt được lòng tự trọng và tự tin? Như đã phân tích trong những chương trước, một người có thể tự tin về bản thân trong một số trường hợp cụ thể và có các biểu hiện điển hình của một người biết tôn trọng bản thân. Tuy nhiên ngược lại, trên thực tế một người cũng có thể có lòng tự trọng cao nhưng trong một số trường hợp lại tỏ vẻ không tự tin, không thoải mái. Có thể thấy việc phân biệt hai khái niệm này là cả một vấn đề nhưng nó cần thiết cho việc đọc vị chính xác.

Sai lầm thứ ba: Những câu chuyện thành công

Chúng ta không thể đánh giá một người có tự trọng cao hay không nếu chỉ dựa vào mức độ thành công của anh ta vì khái niệm thế nào là thành công của mỗi người rất khác nhau.

Khi ai đó làm điều họ muốn làm, mà là không phải vì cái tôi của anh ta, hay không phải vì ham muốn nhất thời thoáng qua thì nhất định anh ta có lòng tự trọng. Ngược lại, khi một người không làm được điều mình muốn và không được ở trong trạng thái “như ý” thì anh ta sẽ không tự tôn trọng bản thân mình được.

Ví dụ, một cổ đông sở hữu một lượng cổ phần lớn trong một công ty luật danh tiếng có thể là một người rất thành công trong mắt người khác, nhưng vì trong thâm tâm anh ta lúc nào cũng chỉ muốn làm nhạc công và việc học trường luật chẳng qua để thoả mãn mong muốn của gia đình anh ta thì anh ta hoàn toàn không có cảm giác tôn trọng bản thân vì quyết định đó là do sợ hãi mà làm.

Sai lầm thứ tư: Nhún nhường hay đáng khinh

Sự khiêm tốn rất dễ bị nhầm thành hành vi yếu kém; tuy nhiên, trên thực tế nó thể hiện sự mạnh mẽ. Một người lúc nào cũng nghĩ đến cái tôi của mình trước hết sẽ là kẻ cao ngạo, trái ngược với một người biết lễ độ, khiêm tốn. Người kiêu ngạo sẽ chỉ biết nhận mà không biết cho. Đó là kẻ sống chết vì cảm xúc, phụ thuộc vào thái độ của người khác để nuôi dưỡng phần cá nhân của anh ta hoặc phụ thuộc vào chính những cơn bốc đồng để thoả mãn bản thân mà không bao giờ tự vượt qua được chúng.

Sai lầm thứ năm: Đánh đồng giữa lòng tự trọng và tâm trạng

Như chúng ta đã biết lòng tự trọng quyết định mức độ ảnh hưởng của tâm trạng trong quá trình đọc vị người khác. Không chỉ thế, việc phân biệt hai khái niệm này cũng là cả một vấn đề vì tâm trạng đôi khi có những biểu hiện rất giống với lòng tự trọng. Một người đang vì có thể ở trong tâm trạng tốt nên sẽ có những hành động như thể anh ta hài lòng với bản thân, cởi mở, duyên dáng, ấm áp, quan tâm nhưng trên thực tế lại là kẻ ích kỷ chỉ biết nghĩ đến bản thân, kẻ mà vì tâm trạng tốt nên trong thoáng chốc đã làm người khác hiểu lầm là có những đức tính trên.

Lời kết: Đọc vị bất kỳ ai là cuốn cẩm nang cho bất kỳ ai muốn thâm nhập vào thế giới tâm lý học để có thể nắm bắt được tâm lý người khác và phỏng đoán được những dự định, suy nghĩ hành động của họ sẽ làm tiếp theo. Một câu hỏi mà nhiều độc giả quan tâm khi cầm trên tay cuốn sách này đó chính là: “Vậy khi đọc hết quyển sách này, tôi có đọc vị được người khác không?” Câu trả lời này phụ thuộc vào cách chúng ta suy ngẫm, tiếp thu và thực hành những tri thức đã được dày công nghiên cứu và chứng minh. Ta không thể hiểu được trọn vẹn một quyển sách chỉ qua lần đọc đầu tiên thế nên hãy đọc thật chậm rãi để tiếp thu và thực hành được những kiến thức trên bạn nhé!

Review chi tiết bởi: Tường Vy Cánh Mỏng

Hình ảnh: Chu Phương

--------------------------------------------------

Theo dõi fanpage của Bookademy để cập nhật các thông tin thú vị về sách tại link: Bookademy

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Bookademy - Ybox. Khi chia sẻ hoặc đăng tải lại, vui lòng trích dẫn nguồn đầy đủ "Tên tác giả - Bookademy." Các bài viết trích nguồn không đầy đủ cú pháp đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.