Tổng Lãnh Vương Cung Thánh đường Thánh Gioan Latêranô

Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan tại Latêranô
Arcibasilica Papale Romana Maggiore di San Giovanni in Laterano (tiếng Ý)Archibasilica Sanctissimi Salvatoris ac Sancti Ioannis Baptistae et Ioannis Evangelistae ad Lateranum (tiếng Latinh)
Mặt tiền của Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan tại Latêranô
Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan tại LatêranôĐịa điểm Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô tại Roma
41°53′9″B 12°30′20″Đ / 41,88583°B 12,50556°Đ / 41.88583; 12.50556
Địa điểm	Roma
Quốc gia	Ý[1]
Hệ phái	Giáo hội Công giáo
Truyền thống	Giáo hội Latinh
Trang chính	Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô
Lịch sử
Cung hiến cho	Thánh Gioan Tẩy giả và Thánh Gioan Phúc âm trứ giả
Thánh hiến	324
Kiến trúc
Tình trạng	Đại vương cung thánh đường thuộc Giáo hoàng, Nhà thờ chính tòa
Kiến trúc sư	Alessandro Galilei
Dạng kiến trúc	Nhà thờ chính tòa
Phong cách	Baroque, Tân cổ điển
Động thổ	Thế kỷ IV
Hoàn thành	1735 (1735)
Thông số
Chiều dài	140 mét (460 ft)
Rộng	140 mét (460 ft)
Chiều rộng khoảng giữa	65 mét (213 ft)
Vật liệu xây dựng	Cẩm thạch, đá hoa cương, và xi măng
Quản lý
Giáo phận	Giáo phận Roma
Giáo sĩ
Giám mục	Giáo hoàng Phanxicô
Di sản thế giới UNESCO
Tên chính thức	Trung tâm lịch sử Roma, Tài sản của Tòa Thánh Hưởng Quyền Ngoại trị tại Thành phố và Thánh đường Thánh Phaolô Ngoại thành
Loại	Di sản văn hóa
Tiêu chuẩn	i, ii, iii, iv, vi
Đề cử	1980 (Mục 4)
Số tham khảo	91
Nước tham gia	Ý và Tòa Thánh
Khu vực	Châu Âu và Bắc Mỹ

Tổng lãnh vương cung thánh đường Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu thế Cực Thánh và Thánh Gioan Tẩy giả và Thánh sử Gioan tại Latêranô – còn được biết đến với những tên gọi khác như Vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô (Basilica di San Giovanni in Laterano), hay Nhà thờ Chính tòa Roma (Cattedrale di Roma) – là nhà thờ mẹ của Giáo phận Rôma, và là nơi đặt ngai tòa của Giám mục Rôma, tức Giáo hoàng.[2][3] Nhà thờ hiện do Giáo hoàng Lêô XIV điều hành thông qua hồng y đẳng linh mục Baldassare Reina, Giám quản Giáo phận Rôma.[4]

Khởi nguồn từ sau sắc lệnh tự do tôn giáo và chấm dứt đàn áp do Constantinus Đại đế ban hành, Vương cung thánh đường Latêranô là nhà thờ Kitô giáo đầu tiên được xây dựng chính thức hợp pháp tại Đế quốc La Mã. Đây là nhà thờ cổ nhất và cao cấp nhất trong tứ đại vương cung thánh đường thuộc giáo hoàng, cũng như lâu đời nhất và quan trọng nhất trong thế giới phương Tây,[5] nên nắm giữ tước hiệu độc nhất vô nhị Tổng lãnh vương cung thánh đường (tiếng Latinh: Archibasilica) kèm danh hiệu cao quý Nhà thờ Mẹ và Đứng đầu tất cả các nhà thờ trên toàn thế giới (tiếng Latinh: Omnium Urbis et Orbis Ecclesiarum Mater et Caput) và là nhà thờ đại kết của toàn thể Giáo hội Công giáo Hoàn vũ.

Dòng văn tự Latinh lớn khắc ở mặt tiền của nhà thờ: Clemens XII Pont Max Anno V Christo Salvatori In Hon SS Ioan Bapt et Evang có thể được dịch là "Giáo hoàng Clêmentê XII, vào năm thứ 5 [trong niên hiệu Giáo hoàng của ngài, cung hiến cho nhà thờ này] đến Đấng cứu thế Chúa Kitô, để vinh danh Thánh Gioan Tẩy giả và Thánh sử Gioan".[6] Mẫu khắc cùng với tiêu đề đầy đủ của nhà thờ (xem bên dưới) cho biết rằng nhà thờ này ban đầu được dành riêng để cung hiến cho Chúa Giêsu Đấng Cứu Thế bởi Thánh Giáo hoàng Sylvestrô ở thế kỷ 4, sau đó ở thế kỷ 9 dưới thời Giáo hoàng Sergiô III thêm vào cung hiến cho Thánh Gioan Tẩy giả và vào thế kỷ 12 thêm Thánh Gioan Phúc âm trứ giả dưới thời Giáo hoàng Luciô II. Tổng thống nước Cộng hòa Pháp, đương nhiệm là Emmanuel Macron, là "Kinh sĩ đệ nhất và danh dự" theo chức vụ (ex officio) của nhà thờ, danh hiệu của những nguyên thủ quốc gia Pháp có từ thời vua Henri IV của Pháp.

Tổng lãnh vương cung thánh đường Gioan Latêranô tọa lạc ngay trong trung tâm thủ đô Roma, tức nằm bên ngoài và cách lãnh thổ Thành quốc Vatican khoảng 4 kilômét về phía đông nam. Tuy vậy, với tư cách là tài sản của Tòa Thánh, nhà thờ Latêranô và các công trình liền kề (bao gồm Cung điện Giáo hoàng Latêranô - nơi ở chính thức của Giáo hoàng suốt một thiên niên kỷ, Điện Kinh Sĩ, Đại Chủng viện Giáo hoàng La Mã và Đại học Giáo hoàng Latêranô) được hưởng quy chế ngoại giao từ Ý theo các điều khoản của Hiệp ước Latêranô năm 1929, do đó nó vẫn thuộc quyền tài phán và chủ quyền tuyệt đối của Tòa Thánh. Vì là nhà thờ chính tòa của Giáo hoàng thông qua Ngai Giám mục thành Roma, nhà thờ Latêranô có cấp bậc đứng trên tất cả các nhà thờ khác thuộc Giáo hội Công giáo, kể cả Vương cung thánh đường Thánh Phêrô tại Vatican.[1]

Tên gọi

[sửa | sửa mã nguồn]

Lễ cung hiến Tổng lãnh vương cung thánh đường

[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng linh mục

[sửa | sửa mã nguồn]

Giáo hoàng Bônifaciô VIII thành lập văn phòng tổng linh mục của nhà thờ này vào năm 1299.[7]

Danh sách các vị tổng linh mục của Tổng lãnh vương cung thánh đường:[8]

Gerardo Bianchi (khoảng 1299–1302) Pietro Valeriano Duraguerra (1302) Matteo Rosso Orsini (1302–5) Pietro Colonna (1306–26) Bertrand de Montfavez (1326–42) Giovanni Colonna (1342–8) Pierre Roger de Beaufort (1348–70) Ange de Grimoard (1371–88) Pietro Tomacelli (1388?–9) Francesco Carbone (1389–1405) Antonio Caetani (seniore) (1405–12) Oddone Colonna (1412–7) Alamanno Adimari (1418–22) Guillaume Fillastre (1422–8) Alfonso Carillo de Albornoz (1428–34) Lucido Conti (1434–7) Angelotto Fosco (1437–44) António Martinez de Chaves (1444–7) Domenico Capranica (1447–58) Prospero Colonna (1458–63) Latino Orsini (1463–77) Giuliano della Rovere (1477–1503) Giovanni Colonna (1503–8) Alessandro Farnese (1508–34) Giovanni Domenico de Cupis (1534–53) Ranuccio Farnese (1553–65) Mark Sitticus von Hohenems (1565–88) Ascanio Colonna (1588–1608) Scipione Caffarelli-Borghese (1608–20)

Giambattista Leni (1620–7) Francesco Barberini (1627–9) Girolamo Colonna (1629–66) Flavio Chigi (1666–93) Paluzzo Paluzzi Altieri degli Albertoni (1693–8) Benedetto Pamphili (1699–1730) Pietro Ottoboni (1730–40) Neri Maria Corsini (1740–70) Mario Marefoschi Compagnoni (1771–80) Carlo Rezzonico (1781–99) Francesco Saverio de Zelada (1800–1) Leonardo Antonelli (1801–11) Bartolomeo Pacca (1830–44) Benedetto Barberini (28 Tháng Tư 1844 – 10 Tháng Tư 1863) Lodovico Altieri (1863–7) Costantino Patrizi Naro (1867–76) Flavio Chigi (24 Tháng Mười Hai 1876 – 1885) Raffaele Monaco La Valletta (1885–96) Francesco Satolli (16 Tháng Mười Hai 1896 – 8 Tháng Một 1910) Pietro Respighi (10 Tháng Một 1910 – 22 Tháng Ba 1913) Domenico Ferrata (7 Tháng Tư 1913 – 10 Tháng Mười 1914) Basilio Pompilj (28 Tháng Mười 1914 – 5 Tháng Năm 1931) Francesco Tháng Baetti-Selvaggiani (26 Tháng Năm 1931 – 13 Tháng Một 1951) Benedetto Aloisi Masella (27 Tháng Mười 1954 – 30 Tháng Tám 1970) Angelo Dell'Acqua (7 Tháng Mười Một 1970 – 27 Tháng Tám 1972) Ugo Poletti (26 Tháng Ba 1973 – 17 Tháng Một 1991) Camillo Ruini (1 Tháng Bảy 1991 – 27 Tháng Sáu 2008) Agostino Vallini (27 Tháng Sáu 2008 – 26 Tháng Năm 2017) Angelo De Donatis (26 Tháng Năm 2017 –)

Thư viện ảnh

[sửa | sửa mã nguồn]

• Alessandro Galilei hoàn thành mặc tiền kiến trúc Baroque của nhà thờ vào năm 1735 sau khi thắng cuộc thi giành cơ hội thiết kế. Alessandro Galilei hoàn thành mặc tiền kiến trúc Baroque của nhà thờ vào năm 1735 sau khi thắng cuộc thi giành cơ hội thiết kế.
• Ngay cánh cửa chính là dòng văn tự của tổng lãnh vương cung thánh đường tuyên bố rằng đây là nhà thờ mẹ của thế giới.
• Tượng của Thánh Gioan Báp-tít.
• Trần nhà.
• Apse depicting mosaics from the Triclinium of Pope Leo III in the ancient Lateran Palace.
• Tu viện gắn liền nhà thờ, với kiểu trang trí cosmatesque.
• Tu viện gắn liền với nhà thờ.
• Đức Bà Częstochowa được mô tả trong nhà thờ.
• Các tranh bên trong của tổng lãnh vương cung thánh đường.

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn] Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô.

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ a b The archbasilica is within Italian territory and not the territory of the Vatican City State. (Lateran Treaty of 1929, Article 15 (The Treaty of the Lateran by Benedict Williamson; London: Burns, Oates, and Washbourne Limited, 1929; pages 42–66) Lưu trữ ngày 23 tháng 5 năm 2018 tại Wayback Machine) However, the Holy See fully owns the archbasilica, and Italy is legally obligated to recognize its full ownership thereof (Lateran Treaty of 1929, Article 13 (Ibidem Lưu trữ ngày 23 tháng 5 năm 2018 tại Wayback Machine)) and to concede to it "the immunity granted by International Law to the headquarters of the diplomatic agents of foreign States" (Lateran Treaty of 1929, Article 15 (Ibidem Lưu trữ ngày 23 tháng 5 năm 2018 tại Wayback Machine)).
2. ^ "Papal basilicas" (bằng tiếng Tiếng Anh). vatican.va. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2016.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)
3. ^ Pope Benedict XVI's theological act of renouncing the title of "Patriarch of the West" had as a consequence that the "patriarchal basilicas" are now officially known as "papal basilicas.
4. ^ "Basilica Papale" (bằng tiếng Ý). Vicariatus Urbis: Portal of the Diocese of Rome. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013.
5. ^ "San Giovanni in Laterano". Giubileo 2000. Santa Sede - vatican.va.
6. ^ Landsford, Tyler (2009). The Latin Inscriptions of Rome: A Walking Guide. JHU Press. tr. 236. Truy cập ngày 21 tháng 10 năm 2014.
7. ^ Moroni, Gaetano (1840–61). Dizionario di Erudizione Storico–Ecclesiastica da S. Pietro sino ai Nostri Giorni (bằng tiếng Ý). Quyển 12. Venezia: Tipografia Emiliana. tr. 31.
8. ^ Respective biographic entries in "Essay of a General List of Cardinals". The Cardinals of the Holy Roman Church. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 2 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2018..

Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “cennistorici” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng. Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “FannyDavenport” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng. Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “SaudiAramco” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng. Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “pbsnova” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng. Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “RudolphWittkower” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.

Lỗi chú thích: Thẻ <ref> có tên “Conforti” được định nghĩa trong <references> không được đoạn văn bản trên sử dụng. Thư mục

• Barnes, Arthur S. (1913). "Saint John Lateran" . Trong Herbermann, Charles (biên tập). Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.
• Claussen, Peter C.; Senekovic, Darko (2008). S. Giovanni in Laterano. Mit einem Beitrag von Darko Senekovic über S. Giovanni in Fonte, in Corpus Cosmatorum, Volume 2, 2. Stuttgart: Franz Steiner Verlag. ISBN 3-515-09073-8.
• Krautheimer, Richard; Frazer, Alfred; Corbett, Spencer (1937–77). Corpus Basilicarum Christianarum Romae: The Early Christian Basilicas of Rome (IV–IX Centuries). Vatican City: Pontificio Istituto di Archeologia Cristiana (Pontifical Institute of Christian Archaeology). OCLC 163156460.
• Webb, Matilda (2001). The Churches and Catacombs of Early Christian Rome. Brighton: Sussex Academic Press. tr. 41. ISBN 1-902210-57-3.
• Lenski, Noel (2006). The Cambridge Companion to the Age of Constantine. Cambridge: Cambridge University Press. tr. 282. ISBN 0-521-52157-2.
• Stato della Città del Vaticano (2009). "Arcibasilica Papale Di San Giovanni In Laterano" (bằng tiếng Ý). Holy See. Truy cập ngày 24 tháng 10 năm 2010.

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]

• Tham quan trực tuyến hình ảnh độ phân giải cao Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô, từ trang web của Vatican.
• Hình ảnh vệ tinh của nhà thờ Thánh Gioan Latêranô
• Obelisk của Constantinus Đại đế
• San Giovanni in Laterano
• High-resolution 360° Panoramas and Images of Archbasilica of St. John Lateran | Atlas hình ảnh Lưu trữ ngày 21 tháng 12 năm 2019 tại Wayback Machine

Tứ đại vương cung thánh đường tại Roma
Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô | Vương cung thánh đường Thánh Phêrô Vương cung thánh đường Thánh Phaolô Ngoại thành | Vương cung thánh đường Đức Bà Cả

x t s Giáo hội Latinh
Các tòa thượng phụ(theo thứ tự ưu tiên)	Hiện hành Rôma ('Thượng phụ Tây phương'): Giáo hoàng Leo XIV (có ngai tòa đặt tại Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô) Jerusalem: Thượng phụ Pierbattista Pizzaballa Đông Ấn: Thượng phụ Filipe Neri Ferrão Lisboa: Thượng phụ Rui Valério Venezia: Thượng phụ Francesco Moraglia Đã bị bãi bỏ Carthage (?−1964) Alexandria (1276–1964) Antiochia (1098–1964) Constantinople (1204–1964) Tây Ấn (1524–1963) Aquileia (560–1751) Ethiopia (1555–1663) Grado (560–1451)
Lịch sử	Tông truyền Lịch sử Chế độ Giáo hoàng Quyền tối thượng Lịch sử quyền tối thượng Các thánh tử đạo tiên khởi Rôma Great Church Giáo hội sơ khởi tại tỉnh Africa Bản Vulgata Ly giáo Đông-Tây Triết học kinh viện Thập tự chinh Ly giáo Tây phương Thời đại Khám phá Chủ nghĩa nhân văn Cải cách Kháng nghị Công đồng Trentô Phong trào Phản Cải cách Công đồng Vaticanô I Công đồng Vaticanô II Bộ Giáo luật 1983 Các tông tòa Rôma Thánh Phêrô Thánh Phaolô Siracusa Thánh Phêrô Malta Thánh Phaolô Milano Thánh Barnabas Santiago de Compostela Thánh Giacôbe Tiền Các Giáo phụ Tertullianus Cyprianô Hilariô thành Poitiers* Ambrôsiô* Giáo hoàng Đamasô I Giêrônimô* Augustinô thành Hippo* Giáo hoàng Grêgôriô I* Isiđôrô thành Seville*
Ngôn ngữ	Tiếng Latinh Giáo hội Tiếng Latinh phụng vụ
Nghi lễ phụng vụNgày phụng vụ	Hiện hành Nghi chế Ambrosio Nghi chế Braga Nghi chế Lyon Nghi chế Hispania Nghi chế Rôma Thánh lễ Paulus VI (Hình thức thông thường) Thánh lễ Tridentino (Hình thức ngoại thường) Thể thức ngoại thường Nghi lễ Anh giáo Nghi lễ Zaire Dòng tu Nghi chế Biển Đức Nghi chế Cát Minh Nghi chế Cartusia Nghi chế Xitô Nghi chế Đa Minh Nghi chế Premonstratum Đã bị bãi bỏ Nghi chế Africa Nghi chế Aquileia Đảo Anh Nghi chế Celt Nghi chế Durham Nghi lễ Hereford Nghi lễ Sarum Nghi lễ York Nghi chế Gallia Thánh lễ vắn tắt
Xem thêm	Thánh giá Latinh Giáo hội Latinh tại Trung Đông Người Latinh (Trung Cổ) Người Levant tại Thổ Nhĩ Kỳ Các giáo hội Công giáo Đông phương Hội đồng Giám mục Latinh vùng Ả Rập Nghi chế Tây phương (Chính thống giáo)
* cũng là Tiến sĩ Hội Thánh Thể loại

x t s Thể chế Giáo hoàng
Giám mục đoàn của giám mục Rôma
Quyền xét xử	Tòa Thánh(hiệp thông trọn vẹn) Giáo hoàng Leo XIV với tư cách là giám mục của Giáo phận Rôma Quyền tối thượng Lịch sử Thành Vatican(sơ lược) Bị bao bọc bởi Rôma, Italia theo Hiệp ước Latêranô, 1929 cùng với các tài sản do Tòa Thánh nắm quyền ngoại trị
Trụ sở	Thành Vatican: Điện Tông tòa Căn hộ Giáo hoàng Nhà nguyện Sistina Italia: Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô (tòa giám mục)
Đại vương cung thánh đường	Tổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô Vương cung thánh đường Thánh Phêrô Vương cung thánh đường Đức Bà Cả Vương cung thánh đường Thánh Phaolô Ngoại thành
Tước hiệu của giáo hoàngTông hiệu của giáo hoàng	Giám mục Rôma Đại diện của Đức Giêsu Kitô Người kế vị Thủ lĩnh các Tông đồ Thượng giáo tông của Giáo hội hoàn vũ Thượng phụ Tây phương Giáo trưởng Italia Tổng giám mục Trưởng Giáo tỉnh Rôma Quốc vương Thành quốc Vatican Tôi tớ của các tôi tớ Thiên Chúa
Biểu tượng	Biểu chương và biểu hiệu Chìa khóa Nước Trời Huy hiệu Huy hiệu Tòa Thánh Rota Thánh giá Umbraculum
Tuyên bố	Cấm chế Ơn bất khả ngộ Thông điệp Tông hiến Tông huấn Tông sắc Danh sách Tông thư
Hoạt động	Cơ mật viện Danh sách Chúc lành "Phép lành" Urbi et Orbi Khai mạc sứ vụ Lễ đăng quang Ngoại giao Ngự tiền nghị Thánh lễ Thánh lễ Đại triều Tông du Trọng tài giáo hoàng Phế truất
Phẩm phục	Áo choàng cope Áo mozzetta Dây pallium Falda Fanon Flabellum Gậy ferula Giày Dép Mũ camauro Mũ mitra Mũ zucchetto Nhẫn Ngư phủ Subcinctorium Triều thiên Ba tầng Danh sách
Chuyên chở	Kiệu giáo hoàng Popemobile Shepherd One
Phủ Giáo hoàng	Chủ tịch Văn phòng Quản gia Giám chức Danh dự Giảng thuyết viên Nhiếp chính Giáo hội Rôma Quý ông Thần học gia Tuyên úy Tư lệnh lực lượng Vệ binh Thụy Sĩ Vương tử phụ tá ngai tòa
Giúp việc	Ca đoàn nhà nguyện Sistina Cappella Giulia Giáo triều Rôma Bộ Hội đồng Thánh bộ Ủy ban về Nhà nước Thành Vatican Văn phòng Quản lý Tông Tòa Hồng y đoàn Hồng y Thượng Hội đồng Giám mục
Có liên quan	Quý tộc Tòa Thánh "Quý tộc đen" Huân huy chương Giáo hoàng hàn lâm viện Giáo hoàng đại học tại Roma Các giáo hoàng học viện tai Roma Đại chủng viện Roma Vệ binh Thụy Sĩ Papabile Các thánh giáo hoàng Giáo hoàng theo quốc tịch Giáo hoàng đối lập Ly giáo Tây phương
Cổng thông tin Giáo hội Công giáo Rôma

Tiền nhiệmCầu Thiên Thần

Điểm mốc của thành phố RomaTổng lãnh vương cung thánh đường Thánh Gioan tại Latêranô

Kế nhiệmVương cung thánh đường Đức Bà Cả