Trào Lưu đầu Tư Meme Coin - Báo Nhân Dân

Sự bùng nổ của meme coin

Theo CNBC, với sự ra đời của loại tiền tệ kỹ thuật số Dogecoin, dự án được tạo ra như một trò đùa vào tháng 12/2013, “meme coin” đã trở thành một danh mục hoàn toàn mới trong giới đầu tư tiền điện tử. Meme coin có thể được hiểu là loại tiền điện tử được tạo ra dựa trên cảm hứng từ các “meme”-những trò đùa trên internet hay những hình ảnh, nhân vật, câu chuyện… đang thu hút nhiều sự quan tâm trong văn hóa đại chúng.

Dogecoin được xem là đồng tiền mã hóa meme đầu tiên. Năm 2000, một giáo viên người Nhật Bản đăng tải ảnh chú chó Shiba Inu của mình lên internet. Hình ảnh chú chó với khuôn mặt dễ thương, hài hước nhanh chóng được lan truyền khắp các mạng xã hội. Năm 2013, kỹ sư phần mềm Billy Markus và Jackson Palmer đã tạo ra Dogecoin (DOGE), lấy cảm hứng từ meme của chú chó Shiba Inu này với dự định ban đầu là tạo ra một trò đùa để thu hút sự chú ý của cộng đồng.

Mục tiêu của Dogecoin là chọc phá sự đầu cơ ngông cuồng đang phát triển mạnh trong thị trường tiền điện tử, nhưng không ngờ một cộng đồng những người ủng hộ Dogecoin lại nhanh chóng được hình thành. Dogecoin được xem là một cách để các nhà đầu tư mới tìm hiểu và thử nghiệm công nghệ mà không phải lo lắng về khoản vốn ban đầu quá lớn như mức đầu tư vào Bitcoin (BTC), khi vào thời điểm đó 1 BTC đã có giá khoảng 1.000 USD.

Do đó, Dogecoin đã được quảng cáo như một “loại tiền tệ internet thân thiện và vui vẻ”. Một số nền tảng truyền thông xã hội cho phép người dùng có thể gửi tặng một lượng Dogecoin nhất định cho tác giả của những bài đăng mà họ thích. Cộng đồng cũng sử dụng Dogecoin để gây quỹ từ thiện, như hoạt động góp quỹ xây giếng nước cho người dân Kenya. Năm 2014, cộng đồng Dogecoin quyên góp được 30.000 USD hỗ trợ đội tuyển đua xe đạp của Jamaica, vốn đủ điều kiện tham dự Thế vận hội, nhưng không thể tham gia vì thiếu kinh phí.

Năm 2021, thị trường meme coin đã chứng kiến sự tăng trưởng theo cấp số nhân, đặc biệt là các đồng meme coin theo chủ đề chó. Theo sàn giao dịch tiền mã hóa Binance, bộ đôi meme coin Dogecoin (DOGE) và Shiba Inu (SHIB) là hai đồng tiền mã hóa dạng meme dẫn đầu về tốc độ tăng giá lẫn vốn hóa thị trường. Tính đến tháng 11/2021, giá trị của DOGE tăng hơn 8.000% kể từ đầu năm 2021 và đối thủ cạnh tranh là SHIB tăng trưởng hơn… 60.000.000%. Vốn hóa thị trường của DOGE hiện tại gần 19 tỷ USD, trong khi vốn hóa của SHIB là hơn 13 tỷ USD.

Theo trang thống kê tiền điện tử coinmarketcap.com, tính đến tháng 4/2022, có hơn 300 dự án meme coin hoạt động với tổng vốn hóa thị trường lên tới gần 33 tỷ USD, khối lượng giao dịch gần 3 tỷ USD mỗi ngày.

Ngoài lợi nhuận tiềm năng, sự phát triển vượt bậc của đồng meme còn được thúc đẩy bởi tình cảm của cộng đồng yêu thích chủ đề tương ứng. Meme coin được lấy cảm hứng từ các meme phổ biến trên internet nhằm mục đích giải trí và đôi khi được coi là “trò đùa ẩn ý” trong một cộng đồng. Nhiều người xem việc mua meme coin chính là cách chống lại các loại tiền mã hóa chính thống. Do đó, thị trường tiền mã hóa năm 2021 tràn ngập các meme coin do cộng đồng định hướng.

Rủi ro tiềm ẩn

Dù khó xác định lý do cụ thể, song có ý kiến cho rằng thị trường tiền mã hóa phát triển mạnh mẽ trong đại dịch Covid-19 là do các nhà đầu tư nhỏ lẻ chọn đây là kênh đầu tư phòng ngừa lạm phát. Các đồng meme coin cũng bùng nổ trong bối cảnh đó, tăng trưởng cả về vốn hóa thị trường lẫn sự đa dạng. Các đồng meme coin có xu hướng biến động mạnh về giá. Loại tiền mã hóa này có thể trở nên phổ biến chỉ sau một đêm nhờ sự định hướng bởi cộng đồng cũng như tâm lý không muốn bỏ lỡ cơ hội trở thành triệu phú chỉ sau một đêm của nhà đầu tư. Tuy nhiên, giá của chúng cũng có thể giảm bất ngờ khi các đầu tư nhanh chóng chuyển sự chú ý sang đồng meme coin mới.

Theo CNBC, các loại tiền điện tử dựa trên meme thường không phải là các dự án nghiêm túc, vì chúng thường được tạo ra bằng cách sao chép mã nguồn từ một loại tiền điện tử khác. Meme coin cũng có xu hướng thiếu các cộng đồng nhà phát triển quan trọng, giúp giữ cho các dự án hoạt động an toàn và được cập nhật liên tục về mặt công nghệ.

Một lý do khác khiến các nhà đầu tư nhỏ lẻ thấy đồng meme hấp dẫn là bởi chúng thường chỉ có giá rất thấp. Tờ The Washington Post cho biết, theo các chuyên gia, với phần mềm phù hợp, bất kỳ ai cũng có thể mua meme coin với giá vài trăm USD trong vài phút, dễ dàng tạo cơ hội cho những kẻ lừa đảo. Chủ các dự án meme coin có thể kiểm soát số lượng đồng meme được tạo ra, thường là các con số rất cao, như hàng tỷ hoặc hàng nghìn tỷ đơn vị, nhằm bảo đảm giá trị của mỗi đồng nhỏ hơn nhiều mỗi cent. Thí dụ, sau đêm trao giải Oscar, người mua có thể sở hữu Will Smith Inu, đồng meme coin được tạo ra sau cú tát gây tranh cãi của diễn viên Will Smith đối với người dẫn chương trình Chris Rock tại lễ trao giải Oscar 2022, chỉ với 0,0000002176 USD.

Một đặc điểm khác của đồng meme coin là chúng thường có nguồn cung khổng lồ hoặc vô hạn. Nếu như tổng cung tối đa của Bitcoin là 21 triệu BTC, thì SHIB có tổng nguồn cung là 1 triệu tỷ, còn DOGE không có nguồn cung tối đa và hơn 100 tỷ đồng DOGE đã được lưu hành. Việc nắm giữ hàng triệu, thậm chí hàng tỷ đồng meme mang lại cảm giác khác hẳn so việc nắm giữ một phần nhỏ Ethereum (ETH) hoặc BTC. Các nhà đầu tư có thể nhận được hàng nghìn hoặc thậm chí hàng triệu DOGE, SHIB hoặc Akita Inu (AKITA) chỉ với một vài USD.

Nhiều meme coin được sở hữu bởi các nhóm nhỏ người nắm giữ số lượng lớn. Do đó, meme coin đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi các kế hoạch “bơm giá”, theo đó một cá nhân hoặc một nhóm người nắm giữ khối lượng lớn loại tiền điện tử này sẽ tìm thu hút sự chú ý và khiến các nhà đầu tư nhỏ lẻ mua vào, khi giá tăng lên họ sẽ bán tất cả số tiền nắm giữ ra thị trường để kiếm lời.

Squid Game (SQUID), một đồng meme coin lấy cảm hứng từ bộ phim nổi tiếng cùng tên được phát hành trên nền tảng Netflix, đã tăng giá trị hơn 86.000% trong vòng một tuần. Tuy nhiên, nhóm phát triển đã bất ngờ biến mất với 3,3 triệu USD tiền của các nhà đầu tư, khiến giá đồng SQUID tụt về 0. Điều tồi tệ hơn là những người nắm giữ đồng SQUID sau đó không thể bán số meme coin mà họ đã mua. Will Smith Inu từng có khối lượng giao dịch tới 3 triệu USD, nhưng sau đó cũng đã giảm xuống gần bằng 0 chỉ sau một tuần.

Billy Markus, “cha đẻ” của Dogecoin, trong một bài đăng trên Twitter hồi tháng 2 đã lên tiếng thể hiện sự chán ghét meme coin. Người tạo ra dự án meme coin đầu tiên phê phán các dự án meme coin hiện nay tràn ngập các quảng cáo dối trá, với những lời hứa quá lố. “Các đồng meme coin hiện nay thậm chí không phải là “meme” nữa”, Billy Markus cho biết. “Chúng được tạo ra bởi những người cố gắng làm giàu từ những người khác”.

“Rug pull”, tạm dịch là “rút thảm” trở thành thuật ngữ phổ biến từ năm 2021, nói về việc một nhóm phát triển tiền điện tử nào đó đột ngột bỏ dự án và biến mất cùng tất cả số tiền có được từ nhà đầu tư. Kênh Chainalysis thống kê hình thức lừa đảo này khiến nhà đầu tư mất số tiền tổng cộng gần 3 tỷ USD trong năm 2021.

Các cơ quan quản lý của nhiều nước bắt đầu có những động thái kiểm soát các dự án meme coin. Cơ quan quản lý quảng cáo của Anh đã cấm quảng cáo quảng bá cho dự án meme coin Floki Inu (FLOKI). Hồi tháng 11/2021, FLOKI được quảng cáo trên mạng lưới xe bus và tàu điện ngầm ở London với khẩu hiệu “Bỏ lỡ Doge? Hãy mua Floki”. Theo The Guardian, cơ quan quản lý cho rằng các quảng cáo FLOKI đã “khai thác một cách vô trách nhiệm” nỗi sợ hãi bị bỏ lỡ cơ hội của người tiêu dùng và “lợi dụng sự thiếu kinh nghiệm” của người tiêu dùng trong đầu tư tiền điện tử.

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC) Thailand cho rằng, meme coin không có mục tiêu hoặc sản phẩm rõ ràng được tạo ra thường bị thao túng về giá và kiểm soát bởi một số ít người. Do đó, SEC Thailand đã ban hành lệnh cấm các sàn giao dịch tiền mã hóa giao dịch meme coin và các dự án do người dùng tự tạo ra.

ĐINH TRƯỜNG (Biên dịch)