Tre! - Báo Cần Thơ Online

Có thể bạn quan tâm

TIẾNG VIỆT

CANTHO NEWS
CẦN THƠ KHMER NGỮ

Thời sự
Chính trị
Kinh tế
Xã hội
An ninh-Pháp luật
Thế giới
Giáo dục
Y tế
Khoa học & Công nghệ
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
Thể thao
Du lịch
Media
Quảng cáo - Đặt báo
Đọc báo giấy Online

Tiếng Việt | English | ភាសាខ្មែរ

Thời sự
- Cần Thơ
- ĐBSCL
- Trong nước
- Chủ tịch thành phố thăm và chúc Tết các doanh nghiệp tiêu biểu
- Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ thăm, chúc Tết Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
- Lãnh đạo thành phố kiểm tra công tác thi công đường hoa và sân khấu chương trình nghệ thuật đón giao thừa
- Lãnh đạo Thành ủy tiếp đoàn Hội thánh Cao Đài Chiếu Minh Long Châu đến thăm, chúc Tết
Chính trị
- Xây dựng Đảng & Hệ thống chính trị
- Làm theo gương Bác
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
- Diễn đàn & Nhịp cầu dân cử
- Phát huy dân chủ, chọn người đủ tài, đức vào cơ quan dân cử
- Đề nghị cơ cấu lại đội ngũ công chức xã, phường đảm bảo phù hợp với chuyên môn, nghiệp vụ và vị trí việc làm
- Giám sát công tác lãnh đạo cuộc bầu cử tại xã Thới An Hội
- Các xã, phường hiệp thương lập danh sách những người đủ tiêu ứng cử đại biểu HĐND xã, phường
Kinh tế
- Thị trường
- Đầu tư - Tài chính
- Nông nghiệp - Nông thôn
- Chú trọng quản lý, bảo vệ và phát triển thủy sản bền vững
- Nỗ lực xanh hóa, số hóa nông nghiệp và du lịch vùng ĐBSCL
- Tăng cường giải pháp ứng phó xâm nhập mặn đầu mùa khô
- Quan tâm thực hiện các biện pháp nhằm chủ động phòng, tránh dịch bệnh trên đàn vật nuôi
Xã hội
- Đời sống
- Gia đình
- Nhịp cầu nhân ái
- Hội LHPN TP Cần Thơ tổ chức chương trình “Xuân yêu thương”
- Khám bệnh miễn phí và tặng quà Tết đến người khuyết tật
- Vận động tặng trên 1.000 phần quà Tết Nguyên đán
- Xuân yêu thương - Tết đến với em
An ninh-Pháp luật
- Quốc phòng
- An ninh
- Biển đảo
- Pháp luật
- An toàn giao thông
- Bắt thêm 2 đối tượng liên quan vụ tuồn thịt heo bệnh ra thị trường
- An toàn giao thông là hạnh phúc cho mọi nhà
- Mua và sử dụng pháo hoa: Cần tuân thủ nghiêm quy định của pháp luật
- Họp mặt cựu chiến binh Trung đoàn 1 - U Minh
Thế giới
- Toàn cảnh
- Đông Tây thế sự
- Chuyện bốn phương
- Xuân về bên hiên chùa Việt ở Potsdam
- Tết Việt tại vùng đô thị Washington
- Hàn Quốc chống lừa đảo qua điện thoại trong đợt cao điểm cận Tết Nguyên đán
- Hương vị Tết Việt giữa Mát-xcơ-va
Giáo dục
- Học đường
- Tuyển sinh-Hướng nghiệp
- Khuyến học
- Vinh danh học sinh, giáo viên đoạt giải cao Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia THPT năm học 2025-2026
- Trao học bổng VietHope tặng sinh viên vượt khó, học giỏi Đại học Cần Thơ
- Nhiều hoạt động ý nghĩa, thiết thực mừng Xuân Bính Ngọ 2026
- Sinh viên hiếu học tiêu biểu được nhận học bổng khuyến học, khuyến tài Lương Định Của
Y tế
- Sức khỏe
- Dinh dưỡng
- Tư vấn
- An toàn thực phẩm
- Cảnh báo gia tăng thai phụ mắc sốt xuất huyết dọa sinh non ngày cận Tết
- Trầm cảm chu sinh làm tăng nguy cơ tự kỷ ở trẻ nhỏ
- Bước tiến mới trong điều trị Parkinson
- 99% trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm đầy đủ 5 loại vaccine
Khoa học & Công nghệ
- Khoa học thường thức
- Sản phẩm mới
- Thủ thuật
- Galaxy S26 Ultra được đồn giảm banding/gradient khi chụp bầu trời: Cải tiến xử lý ảnh hay đổi phần cứng?
- Đóng góp của ngành Khoa học và Công nghệ vào tăng trưởng GDP tăng 33,3%
- Ưu tiên triển khai các nhiệm vụ phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ trực tiếp nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội
- Cuộc đua thương mại hóa robot hình người thông minh
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
- Văn hóa - Nghệ thuật
- Xem-Nghe-Đọc
- Sáng tác - Biên khảo
- Bộ Chỉ huy Quân sự TP Cần Thơ tổ chức chương trình giao lưu văn nghệ
- Đường đua của âm nhạc chất lượng
- Giao lưu nghệ thuật Lân Sư Rồng mừng Tết Bính Ngọ
- Có một “mạch ngầm” văn hóa đọc ở Cần Thơ
Thể thao
- Bóng đá
- Môn khác
- Thể thao - Cuộc sống
- Tạo đà cho phong trào xe đạp Cần Thơ
- Thi thăng cấp sơ đẳng Vovinam lần I năm 2026
- Các xã, phường tổ chức nhiều hoạt động thể thao mừng Đảng, mừng Xuân
- “Cú hích" phát triển bóng đá nữ Cần Thơ
Du lịch
- Khám phá
- Ẩm thực
- Góc lữ hành
- An Giang: Tàu cao tốc tăng chuyến ra Phú Quốc phục vụ khách dịp Tết
- Về nước dự “Xuân quê hương”, Việt kiều ấn tượng trước diện mạo mới của “kỳ quan” Cần Giờ
- Cần Giờ đón Tết sớm: Hơn 10.000 du khách đổ về khai hội Green Paradise Tet Fest
- Đếm ngược tới giờ G: Lễ hội xuân Green Paradise Tet Fest sẵn sàng “bung mood” tại Cần Giờ
Media
- Video
- Longform
- Infographics
- Bất động sản - Đô thị
- Nông dân làm giàu

Dòng sự kiện

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
Cần Thơ năng động và phát triển
Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Đọc báo giấy Online Bảng giá quảng cáo - Đặt báo VĂN HÓA - GIẢI TRÍ > Sáng tác - Biên khảo 21/07/2019 - 07:32 Chia sẻ Facebook Tre!

Không ai còn lạ gì cây tre cây trúc, cùng những ích dụng trong đời sống, từ việc lớn như dùng làm vật liệu dựng cất, cho đến việc nhỏ như làm đũa, vót nan, bện các loại ngư cụ, đươn đát (thúng, rổ, sàng, nia, xịa)... Ðâu chỉ có thế, những chuyện kể về Thánh Gióng - Phù Ðổng Thiên Vương diệt giặc Ân, hay không gian “làng tôi có lũy tre xanh”… cho thấy tre còn có vai trò bảo vệ an ninh xóm làng và chống giặc giữ nước.

Tre tô điểm cho nét đẹp làng quê. Ảnh: DUY KHÔI

Tự ngàn xưa, tộc họ của tre phải đâu chỉ một vài giống, loại. Căn cứ vào ghi chép của cụ Lê Quý Đôn trong “Vân đài loại ngữ” thì tre có đến 67 loại. Chỉ trên vùng đất Nam bộ thôi, nào là: tre mỡ hay tre bắp (màu vàng, không có gai, dày cơm mà nhẹ mình, được chuộng dùng trong nghề đươn đát, lạt cột), tre tàu, tre mạnh tông, tre điền trúc (lá to, đều nhỏ cây, giao lóng, mỏng cơm), tre bông (cũng gọi tre hoa vì thân có bông lấm tấm như vẽ, xưa dùng làm vạt giường, làm nón cho lính địa phương, làm các bức hoành có khắc hoa văn…), tre vàng (hay tre ngà thân màu vàng óng, nhỏ cây, cũng thuộc tre kiểng), tre đỏ (đỏ da, dày cơm mà dẻo dai), tre gân hay tre sọc (dùng để trang trí), tre lông (to, suôn và giao lóng), tre dây (như tre gai, mọc lan như dây, ít có cây đứng, trồng làm rào), tre giang (rất dài lóng, mỏng cơm, được dùng làm “ống điếu” kiểu hút thuốc lào), tre mỏ gãy hoặc mỏ xãy (nhỏ cây, thân khúc khuỷu), tre trúc (thân chỉ bằng ngón chân cái, rất giao lóng, mỏng cơm, dùng làm gậy chống, ống sáo, ống thổi bếp lò, cần câu…), tre mía (dễ chẻ, dễ vót), tre tầm vông hay tầm phong (dày cơm, đặc ruột, dùng làm cán thương, cán giáo…, là loại tre đặc sản của vùng đất Tầm Phong Long, An Giang). Chiếm tỷ lệ áp đảo là tre đài (cũng gọi tre pheo) và tre gai (cũng gọi tre vườn), là những thứ tre có gai nhọn dày đặc từ những nhánh nhỏ ở phần gốc, mọc chỉa ra ràng rịt như váng nhện, được chuộng dùng làm các vật dụng gia đình, nông ngư cụ, giao thông, xây dựng, đồ đựng, kể cả đựng chất lỏng…

Thu hoạch măng tre ở Cồn Sơn, Bình Thủy, Cần Thơ. Ảnh: DUY KHÔI

Muốn đốn loại tre gai trước hết phải dùng cây câu liêm để ruồng “váng nhện” cho sạch gai, tất nhiên chỉ đốn được những cây phía ngoài vì chúng mọc chen khít nhau như “đũa vắt trong ống” và khi đốn phải chừa gốc cho cao, chí ít cũng ngang ngực để bụi tre không bị mất sức. Sách “Hoa phả” nói: “Giống tre cứ đủ 60 năm thì một lần đổi gốc, tất kết quả rồi khô chết, quả rụng xuống đất lại mọc cây, 6 năm lại thành bụi”. Cây tre gai rất cứng, chắc nên măng nó cũng khá cứng và đắng, không ngon bằng măng tre tàu, hay măng tre điền trúc (là loại tre được trồng chủ yếu ăn măng, khá kinh tế), nhưng ngon tuyệt phải nói là măng tre mạnh tông, đặc sản vùng núi Cấm, Thất Sơn. Tre không chỉ được dùng làm các loại đồ gia dụng mà còn là phương tiện đi lại trên sông nước (bè), hoặc “kiền” hai bên để ghe không bị lắc; cũng dùng độn nhà bè để không bị chìm… Ta nghe lại câu hát sau đây mà không khỏi ngậm ngùi, xót xa cho cuộc sống vô cùng thiếu thốn lưu dân lớp trước:

“Trồng tre chẳng dám ăn măng,

Trông cho măng lớn kết bè đưa dâu.

Có đưa thì đưa bằng ghe,

Đừng đưa bằng bè ướt áo cô dâu!”

Ngày trước, tuyệt đại bộ phận cư dân ở nông thôn đều cất nhà tre lá, có nghĩa ngoài phần lá (tàu lá dừa nước chẻ hai, hoặc đã róc ra rồi chầm thành lá tấm để lợp hoặc dừng vách), toàn bộ sườn nhà bao gồm cột, kèo, đòn dông, đòn tay, rui, nẹp… đều dùng tre, mà đắc dụng nhất là tre gai (còn lạt cột thì dùng tre mỡ). Đươn đát các loại đồ gia dụng cũng dùng loại tre này vì rất bền chắc, dẻo dai. Tre mới đốn đem dùng liền thì tuổi thọ chỉ khoảng 5-7 năm. Nếu đem ngâm dưới ao hầm bùn sình 3-5 tháng, ngay lúc còn tươi, độ bền sẽ được nhân lên gấp đôi ba lần. Chính vì thế nên có thể nói khi làm đồ dân dụng, các cụ đều có cách xử lý tre rất bài bản:

“Chẻ tre lựa lóng đương sàng,

Chờ ba năm nữa cho nàng lớn khôn”

Theo những người giàu kinh nghiệm, những vật làm bằng tre được dùng trong trường hợp không phải gánh chịu nặng và nhất là được bảo vệ kỹ trước sự xâm hại của mưa nắng, sẽ có độ bền đến năm bảy mươi năm, thậm chí cả trăm năm, hoặc hơn. Chính vì lẽ đó ta không ngạc nhiên khi được biết ở đâu đó có cây đòn dông nhà làm bằng tre tuy tuổi xấp xỉ trăm năm mà vẫn còn y nguyên, không thấy có hiện tượng mối mọt. Đặc biệt, một khi tre được xử lý đúng cách và không bị tác động của không khí, nó bền chẳng khác gì cây căm xe. Ông Vương Hồng Sển tận mắt chứng kiến những nan quạt giấy làm bằng que tre đã tròm trèm 150 năm mà vẫn còn nguyên vẹn! Xin ghi lại:

“Hôm ấy nhằm mười sáu tháng mười một năm 1953. Nhơn danh đại diện quản thủ Pháp Viện Bảo tàng Sài Gòn, tôi đến làng Hòa Hưng, vào trong một ngõ hẻm chi nhánh đường Lê Văn Duyệt (nay là đường Cách Mạng Tháng Tám) coi cho người ta bốc một ngôi mả vôi vô thừa nhận, để đất trống cho tân nghiệp chủ tiện xây cất nhà cửa. Mộ này đã bị phá từ những ngày trước, chỉ chừa lại cái hòm chưa cạy nắp, những chi tiết quan trọng, mộ bia, liễn đối đều không còn, nên không làm sao rõ được chức phận, phẩm tước của người quá cố. Duy thấy chiếc quan tài bằng cây huỳnh đàn mà đoán địa vị người ấy khi xưa ắt cũng lớn lắm, giàu lắm. Gỗ trai, huỳnh đàn, người mình thích đóng hòm cũng phải. Cứ bằng chứng nơi chiếc quạt tre phất giấy dầu trong tay người chết, quạt còn xòe được như mới, chữ còn sắc sảo vì được viết bằng một chất phấn kim khí sáng láng như chì rõ ràng đề “Gia Khánh đệ… niên” thì đoán hòm chôn đã được tròm trèm một trăm năm mươi năm rồi. (...) Quên nói, hôm ấy có một ông bác sĩ và một phó cảnh sát trưởng đến chứng kiến với tôi vụ cải táng này. Và trong ý anh cò lai, vì chưa thấy chiếc quạt “Gia Khánh” nên đinh ninh nằm đó chắc là người mới chết gần đây vì nạn xe đụng, ô tô húc mà thôi! Mà lạ thật! Những cái gì ta cho trường cửu, thì trở nên tro bụi: vàng xi, nút áo bạc, mấy nút bằng pha ly biến thành chai (vere). Trái lại, những vật ta cho rằng mau mục, mau tan rã lại còn ràng ràng như mới: vỏ cau ăn trầu, chiếc chiếu lót, thậm chí giấy tiền vàng bạc còn phân biệt để nguyên xấp, bên vàng bên bạc rành rạnh, không hư; trong tay, như đã nói, cầm chiếc quạt “Gia Khánh” gói trong vuông khăn nhiễu điều, cây quạt này xòe được lúc trong hòm lấy ra, đến cái chốt xỏ nan quạt cũng chẳng hề hấn gì (duy sau này cất để đến nay, giấy quạt khô trở nên giòn khướu không mở ra được nữa)…”(“Sài Gòn năm xưa”).

Bên cạnh những chuyện xưa, người dân quê cũng có nhiều kinh nghiệm quý về tre như: Muốn trồng tre mau xài thì nên bứng gốc và phải trồng xiên xiên chứ không để thẳng đứng như các loại cây khác; tre để già đúng 3 năm thì nên đốn dùng, rất tốt, nếu dưới 3 năm thì còn non, mà trên 3 năm thì giòn, dễ gãy. Để dùng tre được bền thì nên đốn những ngày không trăng sẽ khỏi bị mối, mọt ăn. Như đã có nói ở trên, nếu dùng tre trong điều kiện được cố định tại một vị trí nhất định, sức chịu lực không đáng kể và tránh được mưa, nắng chẳng hạn như làm đòn dông nhà… tuổi thọ của tre có thể đến cả trăm năm.

Xưa người ta dùng tre để làm mõ (gõ báo động), làm gối nằm (nhưng phải chú ý là ống tre thật liền lạc, nhất là tại mắt tre không có lỗ thủng, tuy nhỏ xíu nhưng rất độc hại, vì đó là lỗ do “sâu tre” đục khoét và trú ẩn bên trong, khi nằm chúng chui ra cắn, mà nếu không chẻ gối tre ra thì vô phương phát hiện thủ phạm). Rễ tre ngoài công dụng là một vị thuốc Nam, còn được các nghệ sĩ tạo hình dùng trong lĩnh vực điêu khắc, rất mỹ thuật.

Và, nếu bà con vùng cao dùng một lóng tre tươi làm “nồi” nấu cơm bằng cách cho gạo và nước vào theo một tỷ lệ nhất định, rồi chất củi đốt, cơm ăn rất ngon, gọi “cơm lam”, thì trên mâm cơm truyền thống gia đình tộc người Việt không thể thiếu đôi đũa tre, bởi đó là một nét văn hóa ẩm thực đã được hình thành tự nghìn xưa. Đôi đũa tre quê mùa với những ưu điểm rẻ và an toàn cho người sử dụng vẫn rất được người mình ưa chuộng.

Nguyễn Hữu Hiệp

Chia sẻ bài viết

Chia sẻ Facebook

Từ khóa TreNguyễn Hữu Hiệp BÌNH LUẬN Ý kiến của bạn Gửi ý kiến

*Email (không hiển thị trên trang):

*Họ tên (hiển thị trên trang):

Vui lòng nhập mã xác nhận vào ô bên dưới. Nếu bạn không đọc được, hãy Chọn mã xác nhận khác.

Gửi Đọc thêm

Cận cảnh Đường hoa nghệ thuật TP Cần Thơ Xuân Bính Ngọ trước ngày khai mạc
Nhạc hội countdown tưng bừng đêm giao thừa ở TP Cần Thơ
Bộ Chỉ huy Quân sự TP Cần Thơ tổ chức chương trình giao lưu văn nghệ
Đường đua của âm nhạc chất lượng
Giao lưu nghệ thuật Lân Sư Rồng mừng Tết Bính Ngọ
Nghị quyết 80: Mở 'đường lớn' định hình tầm vóc và bản sắc văn hóa Việt
Có một “mạch ngầm” văn hóa đọc ở Cần Thơ
Giữ nét thơm thảo ngày Tết
Phim chiếu mạng Tết 2026 đề cao giá trị tình thân
“Nhật ký trưởng thành của những đứa trẻ ngoan”

Tiêu điểm

Giao lưu nghệ thuật Lân Sư Rồng mừng Tết Bính Ngọ
TP Cần Thơ khai hội Báo Xuân Bính Ngọ
TP Cần Thơ họp mặt văn nghệ sĩ, báo chí, huấn luyện viên, vận động viên tiêu biểu nhân dịp Xuân Bính Ngọ
Ký ức xưa quết bánh phồng ăn Tết
Giao lưu với tác giả Đăng Huỳnh về tác phẩm “Dấu xưa Cần Thơ”
Bánh tét trong đời sống cư dân Nam Bộ
Gió về hiên nhà
Lê Nguyễn Bảo Ngọc và câu chuyện “sống đẹp”
Nhà Văn hóa Thiếu nhi Ninh Kiều khai mạc Hội Xuân 2026
Viết tiếp "thương hiệu" cho văn chương Cần Thơ

Đọc nhiều

Mời quý độc giả đón đọc ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026 của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Nếp sống đẹp từ những hàng rào xanh
TP Cần Thơ tổ chức 3 điểm bắn pháo hoa trong đêm giao thừa Tết Bính Ngọ năm 2026
Những con số và câu chuyện ấn tượng của “Tin tức Mekong”
Lần đầu tiên, TP Cần Thơ tổ chức Công viên Sách Xuân
Rộn ràng lân - sư - rồng trước thềm xuân mới
"Phim trường" Bến Ninh Kiều ngày cận Tết
Sắc Xuân từ những trải nghiệm học đường
Nét đẹp ngôi cổ miếu 170 năm tuổi sau đại trùng tu
Bảo tàng TP Cần Thơ trực tiếp quản lý Đền thờ Vua Hùng, Khu Di tích Căn cứ Tỉnh ủy và Nhà trưng bày Văn hóa Khmer

Văn hóa - Nghệ thuật

Cận cảnh Đường hoa nghệ thuật TP Cần Thơ Xuân Bính Ngọ trước ngày khai mạc
Nhạc hội countdown tưng bừng đêm giao thừa ở TP Cần Thơ
Bộ Chỉ huy Quân sự TP Cần Thơ tổ chức chương trình giao lưu văn nghệ
Đường đua của âm nhạc chất lượng
Giao lưu nghệ thuật Lân Sư Rồng mừng Tết Bính Ngọ

Xem-Nghe-Đọc

Kỳ vọng mới của Hollywood
Chiếu phim miễn phí chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng
“Đệ nhất mưu sinh mùa đặc biệt - Mùa Tết 2026” đậm đà bản sắc văn hóa
“Muốn ăn phải lăn vào bếp” - Khám phá ẩm thực các địa phương
“Bằng chứng sinh tử” gay cấn với phiên tòa do AI cầm trịch

ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP

RAO VẶT NHÀ ĐẤT HỌC HÀNH XE ĐIỆN TỬ VIỆC LÀM KHÁC

THÔNG BÁO VỀ VIỆC CÔNG BỐ CÔNG KHAI QUY HOẠCH
THÔNG BÁO ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
Sơn giả gỗ - Giải pháp kiến tạo không gian sang trọng, bền đẹp
THƯ MỜI THAM GIA THI TUYỂN PHƯƠNG ÁN KIẾN TRÚC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở CHUNG CƯ KIM CƯƠNG ĐỎ - CARA LEGEND
THÔNG BÁO
Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ: Thông báo tuyển dụng viên chức đợt 2 năm 2025
Sim đẹp Gá rẻ tại Cần Thơ - Giá gốc chỉ 250k/ Sim
THÔNG BÁO (V/v truy tìm vật chứng)
THÔNG BÁOVề việc tìm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án
THÔNG BÁOVăn phòng công chứng Bùi Quang Nhơn
Xây nhà trọn gói tại Cần Thơ: Giải pháp tối ưu cho nhu cầu an cư hiện đại
Thông báo tuyển dụng