Trung Quốc Thừa Thầy, Thiếu Thợ - Báo Cần Thơ Online

Trung Quốc đang ráo riết xây dựng lại hệ thống đào tạo nghề, trước dự báo nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới không đủ nguồn lực thay thế hàng triệu lao động tay nghề cao sắp sửa nghỉ hưu trong bối cảnh dân số già nhanh và lực lượng lao động thu hẹp.

Trung Quốc cần thay đổi nhận thức của công chúng rằng học nghề không phải là ngõ cụt đối với giới trẻ. Ảnh: CGTN

Theo trang Nikkei, Trung Quốc sẽ sớm cần bổ sung hàng triệu công nhân lành nghề, đặc biệt là nhóm các nghành như thợ sửa ô tô, sửa chữa hệ thống sưởi và điều hòa không khí, thợ điện, thợ ống nước và kỹ thuật viên máy tính. Song, hệ thống giáo dục nghề nghiệp ở nước này đang rơi vào hỗn loạn, sau hơn 30 năm chính phủ tập trung đầu tư giáo dục đại học. Tính đến năm 2020, tỷ lệ người tham gia các lớp trung học chuyên nghiệp giảm còn 35% so với mức 60% vào năm 1998.

Bức tranh “học nghề” ở Trung Quốc

Những năm 1970, Trung Quốc bắt đầu xây dựng hệ thống giáo dục nghề để giải quyết tình trạng khan hiếm nhân lực sau một thập kỷ gián đoạn giáo dục và kinh tế. Năm 1985, chính phủ thiết lập hệ thống giáo dục 2 chiều với khoảng một nửa số học sinh đi học nghề ở các trường trung cấp, thúc đẩy sự bùng nổ đào tạo nghề.

Thời điểm này, các gia đình Trung Quốc đều chuộng các cơ sở dạy nghề vì họ đào tạo cho học sinh những kỹ năng thực tế có thể đảm bảo nghề nghiệp ổn định. Nhiều tổ chức chính phủ, doanh nghiệp nhà nước cũng tăng cường hỗ trợ do nhu cầu cấp thiết đối với nhân lực lành nghề. Ðến cuối năm 1989, có 9.173 trường trung cấp nghề ở Trung Quốc, tuyển sinh hơn 2,8 triệu người.

Tuy nhiên, cuộc đại tu sâu rộng công ty quốc doanh cùng quá trình cải tổ các tổ chức chính phủ vào cuối những năm 1990 đã làm gián đoạn mối quan hệ giữa hệ thống dạy nghề và nhà tài trợ. Năm 2000, tỷ trọng của giáo dục nghề trong tổng ngân sách giáo dục quốc gia cũng giảm từ 11,53% xuống 8,42%. Sự không đồng nhất giữa các cơ quan cấp chứng chỉ học tập ở các sở giáo dục và tổ chức cấp chứng chỉ năng lực nghề khiến tình hình thêm khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng tìm việc của người học.

Cùng với sự thu hẹp của hệ thống đào tạo nghề, các trường cao đẳng và đại học Trung Quốc thời điểm này bắt đầu nở rộ khi chính phủ thúc đẩy vai trò của giáo dục đại học. Hệ thống giáo dục nghề sau cấp 3 dần bị gạt ra ngoài do các chính sách tập trung hơn vào đào tạo ra các nhà khoa học, quản lý doanh nghiệp, kỹ sư, bác sĩ, luật sư và chính trị gia.

Tháo gỡ khó khăn

Không được xã hội coi trọng, nguồn lực không đủ và chất lượng giảng dạy kém là một trong những nguyên nhân khiến nhiều cơ sở dạy nghề ở Trung Quốc gặp khó như hiện nay. Theo khảo sát năm 2020 của Ðại học Bắc Kinh, chỉ 35% học sinh tốt nghiệp trung học nghề tìm được việc làm.

Nhận thức được vấn đề, Bộ Giáo dục Trung Quốc từ năm 2020 đã ban hành hướng dẫn mở rộng tuyển sinh đào tạo nghề và thiết lập hệ thống giáo dục đại học cho dạy nghề. Quốc vụ viện Trung Quốc còn ban hành hướng dẫn phát triển giáo dục nghề chất lượng cao, mở rộng tỷ lệ tuyển sinh cao đẳng nghề lên ít nhất 10% trong tổng số tuyển sinh của các cơ sở giáo dục đại học đến năm 2025. Tháng rồi, Luật Giáo dục nghề sửa đổi bắt đầu có hiệu lực với kỳ vọng tạo nền tảng pháp lý cho sự phát triển lâu dài của đào tạo nghề.

Ngoài định hình lại hệ thống dạy nghề kém phát triển, các chuyên gia giáo dục cho biết vẫn còn nhiều vấn đề phải giải quyết. Trong đó bao gồm thay đổi thành kiến của nhiều học sinh và phụ huynh Trung Quốc, vốn coi các cơ sở đào tạo nghề là “cấp thấp” và kém hơn đại học.

Năm nay, số sinh viên tốt nghiệp đại học Trung Quốc dự kiến đạt mức kỷ lục với 10,76 triệu người. Tỷ lệ thất nghiệp ở người trẻ độ tuổi từ 16-24 vào tháng 4 cũng tăng lên mức cao nhất lịch sử 18,2%. Nhiều sinh viên mới tốt nghiệp chọn ra nước ngoài, vì họ không tìm thấy triển vọng phát triển tại các thành phố lớn. Trong khi đó, chính phủ gần đây đưa ra các ưu đãi thuế và khoản vay cho sinh viên nhằm thúc đẩy người tốt nghiệp đại học tìm việc làm ở vùng quê. Các lợi ích tương tự sẽ được cấp cho những doanh nghiệp nhỏ ở nông thôn thuê sinh viên tốt nghiệp đại học.

MAI QUYÊN