TỪ ĐIỂN TIẾNG NGHỆ

thao

@em CucNT: Câu này thì người Nga họ nói y chang người Nghệ Tĩnh luôn em ạ, không phải dịch. Chỉ khác một chút là họ nói không có dấu thôi.

Và nữa, có một người Hà Tĩnh đang sinh sống ở nước ngoài (xin được giấu tên) góp ý thẳng là không nên đưa câu này lên vì quá khiếm nhã (tôi thay từ khác vì phép lịch sự trên Chợ).

Chân chọng!

Ôi! Tiếng Nghệ tĩnh của em không ngờ là nguồn gốc nhiều thứ tiếng đến thế.

Anh Tấn Định có nhắc đến từ "trụt mấn', anh dịch ra tiếng Nga giúp em "trụt mấn khải chút vì ngá khu quá!"

Tiếng Nga cũng vậy, cũng có nguồn gốc từ tiếng Nghệ-Tĩnh đấy.

Dạo đó còn học dự bị, đến nhà cô giáo dạy tiếng Nga chơi, cô nhờ gọt táo để bày bàn tiếp khách. Gọt xong, mới hỏi cô giáo là mỗi quả bổ thành mấy phần. Cô giáo bảo: "Chit-tư-ri". Quá ngỡ ngàng vì cô giáo biết tiếng Việt, cô bảo chia tư ra. Quả nhiên là được cô giáo khen vì đã làm đúng lời Cô. hehe!

Tiếng Pháp có gốc từ tiếng Nghệ-Tĩnh:

Người hỏi:

"Ô đi manh?" (nói lái kiểu Nghệ an-Hà tĩnh nghĩa là "Anh đi mô?". Các bạn biết rõ là "Anh đi đâu rồi, phải không ạ?

Người được hỏi, trả lời :"Ti đôi công soa!" (lại nói lái kiểu Nghê-Tĩnh nghĩa là "Tôi đi qua sông!"

Góp một câu đối đáp, lại nói lái nhưng khi phát âm lên hẳn ai cũng nghĩ đây là câu tiếng...Pháp chính hiêu.

Nghe Hoa nói vui đáo để:

"Mỗi lần lên lớp giảng bài thường phải nói chậm và hỏi lại xem mọi người có hiểu gì không"

cứ như Cụ Hồ hỏi quốc dân đồng bào khi đọc Tuyên ngôn độc lập, bởi Cụ cũng như Hoa, đi nhiều nên biết tiếng mình nói không phải ai nghe cũng hiểu, phản xạ tự nhiên một cách rất thật thà, như Hoa ấy, hỏi: "Đồng bào nghe tôi nói có rõ không?" thế mà trở thành một truyền ngữ ấn tượng gây xúc động lòng người đến tận bây giờ!

@Thông. Thực ra mình nói Ninh Bình vì nhớ trên webKGU có trao đổi với Nghị, trên thực tế mình biết là cả một giải từ Ninh Bình-Nam Định-Thái Bình đều có "ngôn ngữ" tựa như tiếng Nghệ, có lẽ nó xuất phát từ tiếng Việt cổ, dân di tản càng xa Thủ đô thì càng giữ được ngôn ngữ gốc chăng. Tất nhiên tiếng Hà-Nam-Ninh phổ thông nhiều hơn, vả lại cách phát âm (tiếng nói) cũng Bắc nhiều hơn, nhẹ hơn. Có người nghiên cứu ngôn ngữ cho rằng tiếng Nam (Hà Nam Ninh) phát âm chuẩn nhất, các thanh không bị biến dạng, các phụ âm như TR không đọc chại ra CH như Hà Nội... Tuy nhiên mình vẫn tin tiếng nói địa phương vùng miền là do điều kiện địa lý, giao thông đi lại ngày xưa khó giao lưu với nhau, và thường các vùng di cư xa dần thì giữ nguyên ngôn ngữ xuất xứ hơn, ít biến động.

@TuyetHA: Tiếng Anh cũng bắt nguồn từ Nghệ ngữ đấy. Không tin cứ để ai đó có giọng Nghệ sệt 100% chia lại động từ to do ngôi thứ nhất ở thời hiện tại ( the present ) và thời quá khứ ( the past ) và thật chú ý lắng nghe xem có đúng như vậy không !

Anh Tấn Định nói đùng quá. bản thân em khi nghe tiếng Quảng nam, Quảng Ngãi và Thanh hóa hiểu rất ít.

Bây giờ về quê, nhiều khi em cũng bảo mọi người nói từ từ mới hiểu hết.

Nhân dịp HoaNT nói về nghe-hiểu tôi cũng muốn bổ sung thêm, ngay giọng Bắc thôi thì người HN nói dễ nghe hơn cả, còn một số địa phương tiếng là giọng Bắc, nhưng thực ra là họ nói tiếng phổ thông thôi, chứ về dấu và ngữ điệu đôi khi nghe cũng không thể hiểu ngay được.

Nhớ lại hôm liên hoan chia tay ở Ô-đet-xa, bạn bè hỏi Phạm Hồng Quảng người Thái Bình, ở chung phòng với Lê Văn Mát người xứ Nghệ: "Hôm nay chia tay rồi, ông nói thật xem sau 6 năm sống chung thì lão Mát nói ông nghe hiểu được bao nhiêu phần trăm?". Hồng Quảng thú thật là hiểu được khoảng 60%, còn năm dự bị thì không hiểu nó nói gì! Khổ thân! Có lẽ do Mát nói nhanh, dùng nhiều phương ngữ và ngữ điệu thì líu lo như chim hót nên hiểu được như Quảng là cả một sự cố gắng phi thường!

Tôi là đứa cũng hay về thăm quê, vậy mà mỗi lần về chỉ nói chuyện người lớn với nhau là hiểu gần hết. Còn lớp thanh niên cũng líu lo như khướu, đôi khi phải hỏi lại hoặc bảo chúng nói chậm may ra mới hiểu chúng nói gì.

Nói thêm thế để cảm thông và chia sẻ với Hoa vậy!

Mình hay đi công tác nên cũng đua đòi theo mọi người uống cafe, thực ra là không biết uống vì hay mất ngủ. Một lần đi Nghệ An mình gọi một cốc cafe sữa đá, một lúc sau cô bé phục vụ mang ra 1 cốc cafe riêng, một cốc có đá với sữa đặc Ông Thọ trộn lổn nhổn. Thấy mình ngạc nhiên bọn trẻ cười bảo cô phải gọi nâu đá thì họ mới hiểu. Lần sau vào Sài gòn mình gọi 1 ly nâu đá, một lúc sau người ta mang cho mình 1 ly nước dâu đá, cả lũ trẻ lại cười và bảo ở đây cô phải gọi giống như lần trước. Nói chung là đi vào miền Trung và miền Nam thì mình hầu như không hiểu mọi người nói gì mấy và ngược lại mọi người cũng không hiểu mình nói gì thì phải. Mỗi lần lên lớp giảng bài thường phải nói chậm và hỏi lại xem mọi người có hiểu gì không, chắc là mọi người gật đầu bảo có cho mình vui lòng thôi, cũng may bây giờ soạn bài cho vào USB chiếu lên máy chiếu hỗ trợ.

Mấy hôm vừa rồi đi công tác vào Hà Tĩnh, rồi đi Đà Nẵng, Sài Gòn, Côn Đảo một mình rất vất vả về khâu hỏi đường do ngôn ngữ bất đồng nên đôi khi cũng hơi phiền lòng một chút nhưng vui.