Tục Ngữ Về "sưu Thuế" - Ca Dao Mẹ

Trang chủ » Nộp Sưu Thuế » Tục Ngữ Về "sưu Thuế" - Ca Dao Mẹ

Có thể bạn quan tâm

Những bài ca dao - tục ngữ về "sưu thuế":
  • Từ ngày “bảo hộ” đảo lai

    Từ ngày “bảo hộ” đáo lai Thuế thân đồng mốt, sưu sai bốn ngày

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Lịch sử
      • Đấu tranh, phản kháng
    • Thẻ:
      • sưu thuế
      • Pháp thuộc
    • Người đăng: Nguiễn Sơn
    • 4 September,2015
  • Vĩnh Hưng sưu thuế nặng nề

    Vĩnh Hưng sưu thuế nặng nề Bồng con dẫn vợ tôi về quê tôi

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Quê hương đất nước
    • Thẻ:
      • sưu thuế
      • vợ con
      • Long An
      • Vĩnh Hưng
    • Người đăng: Nguiễn Sơn
    • 29 January,2015
  • Từ năm Bính Tý đến giờ

    Từ năm Bính Tý đến giờ, Đồng điền bạch lạng bỏ đi thế này Dân ta đói khổ lắm thay, Công sưu công ích kẹp ba ngày chưa tha Đời ông cho chí đời cha, Đời nào khổ cực cho qua đời mình Thuế điền rồi lại thuế đinh, Thuế thuốc, thuế rượu, sát sinh, thuế đò. Năm ngày “công ích” phải lo, Chạy vạy không được bán bò mất thôi! Bán đi đặng nộp cho rồi, Miễn sao thoát khỏi tanh hôi ngục hình.

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Lịch sử
      • Đấu tranh, phản kháng
    • Thẻ:
      • sưu thuế
      • Pháp thuộc
    • Người đăng: Phan An
    • 22 September,2014
  • Đêm khuya ai gọi sang đò

    Đêm khuya ai gọi sang đò Có phải thóc thuế thì cho xuống thuyền Thóc thuế xin chở trước tiên Có nước nóng uống, chèo liền sang ngay Mặc dầu gió rét đêm nay Thịt da tê buốt cóng tay cũng chèo

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Vũ trụ, con người và xã hội
      • Trào phúng, phê phán đả kích
    • Thẻ:
      • con đò
      • hạt thóc
      • sưu thuế
    • Người đăng: Lê Tư
    • 27 July,2014
  • Vè Đông Kinh

    Cơn mây gió trời Nam bảng lảng Bước anh hùng nhiều chặng gian truân Ngẫm xem con tạo xoay vần Bày ra một cuộc duy tân cũng kì Suốt thân sĩ ba kì Nam Bắc Bỗng giật mình sực thức cơn mê Học, thương, xoay đủ mọi nghề Cái hồn ái quốc gọi về cũng mau Hồn đã tỉnh, bảo nhau cùng dậy Chưa học bò vội chạy đua theo Khi lên như gió thổi diều Trong hò xin thuế, ngoài reo hãm thành Cách hoạt động người mình còn dại Sức oai quyền ép lại càng mau Tội nguyên đổ đám nho lưu Bắc kì thân sĩ đứng đầu năm tên …

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Lịch sử
    • Thẻ:
      • nho sĩ
      • Đồng Dương
      • Đông Kinh nghĩa thục
      • sưu thuế
      • Đông Kinh
      • Pháp thuộc
      • Nguyễn Quyền
      • ái quốc
      • cải cách
      • Lạng Sơn
      • Hồng Bàng
      • giáo dục
      • dân trí
      • Bắc Hà
      • Đại Nẫm
      • Thực dân
      • Duy Tân
    • Người đăng: Mai Huyền Chi
    • 7 June,2014
  • Đời ông cho tới đời cha

    Đời ông cho tới đời cha, Đời nào khổ cực như ta đời này Ngoài đồng cắm cọc giăng dây Vườn nhà đóng thuế vợ gầy con khô, Xâu cao thuế nặng biết chừng mô hỡi Trời!

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Lịch sử
      • Đấu tranh, phản kháng
    • Thẻ:
      • sưu thuế
      • Pháp thuộc
    • Người đăng: Phan An
    • 13 October,2013
  • Nghĩ xem cái nước Nam mình

    Nghĩ xem cái nước Nam mình Tây sang bảo hộ tài tình đến đâu? Nghĩ xem tiền của ở đâu Đưa ra mà bắc được cầu qua sông Chả hay tiền của của chung Đưa ra mà bắc qua sông Bồ Đề Bắc cho thiên hạ đi về Những cột dây thép khác gì nhện chăng Tưởng rằng anh Pháp nghĩa nhân Nào hay lấy của dân Nam làm giàu …

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Lịch sử
      • Đấu tranh, phản kháng
    • Thẻ:
      • Thăng Long - Hà Nội
      • sưu thuế
      • Pháp thuộc
      • cầu Long Biên
      • sông Bồ Đề
    • Người đăng: Nguiễn Sơn
    • 16 September,2013
  • Vè tôi nghèo

    Nghe vẻ nghe ve Nghe vè tôi nghèo Nghèo tanh, nghèo hôi Nghèo lồi mắt cá Nghèo sạt xương hông Nghèo không gạo nấu Nghèo thấu Ngọc Hoàng Nghèo tàn, nghèo mạt Nghèo khạc ra tro Nghèo ho ra máu Nghèo lủi vô bờ Nghèo lờ con mắt Nghèo thắt ống chân Nghèo sưng cần cổ Nghèo lỗ máu đầu Nghèo cực như trâu Một xâu, hai thuế

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Than thân trách phận
    • Thẻ:
      • sưu thuế
      • nghèo đói
      • Ngọc Hoàng
    • Người đăng: Nguiễn Sơn
    • 11 September,2013
  • Tai nghe mõ réo đi xâu

    Tai nghe mõ réo đi xâu Lưng đưng hai vợ, gạo đâu vô nừng?

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Đấu tranh, phản kháng
    • Thẻ:
      • đa thê
      • sưu thuế
      • cái mõ
      • cái nừng
    • Người đăng: Phan An
    • 25 July,2013
  • Chàng đi thi, thiếp sợ mơ màng

    Chàng đi thi, thiếp sợ mơ màng Sợ chàng không đậu, về làng bắt xâu

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Trào phúng, phê phán đả kích
    • Thẻ:
      • thi cử
      • học trò
      • sưu thuế
    • Người đăng: Phan An
    • 25 July,2013
  • Nằm thời lấy đất làm giường

    Nằm thời lấy đất làm giường Lấy trời làm chiếu, lấy sương làm màn Xâu làng bắt xuống gọi lên Trầy da tróc thịt, cái tên vẫn hoài Ăn thì những củ cùng khoai Bữa mô kiếm được thì vài miếng cơm

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Trào phúng, phê phán đả kích
    • Thẻ:
      • sưu thuế
      • cực khổ
    • Người đăng: Phan An
    • 4 May,2013
  • Vè xin xâu

    Lẳng lặng mà nghe Cái vè xin thuế Mùa màng mất tệ Buôn bán không ra Kẻ gần người xa Cũng nghèo cũng khổ Hai đồng xâu nọ Bảy ngày công sưu Cao đã quá đầu Kêu đà ngắn cổ Ở đâu ở đó Cũng rúc mà ra Kẻ kéo xuống Tòa Người nằm trên tỉnh Đông đà quá đông Trong tự Hà Đông Ngoài từ Diên Phước …

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Lịch sử
    • Thẻ:
      • sưu thuế
      • Pháp thuộc
      • phong trào duy tân
      • Quảng Nam-Đà Nẵng
    • Người đăng: Nguiễn Sơn
    • 1 March,2013
  • Làng ta phong cảnh hữu tình

    Làng ta phong cảnh hữu tình Dân cư giang khúc như hình con long Nhờ trời hạ kế sang đông, Làm nghề cày cấy, vun trồng tốt tươi Vụ năm cho đến vụ mười Trong làng già trẻ gái trai đua nghề Mặt trời lặn mới ra về Ngày ngày, tháng tháng, nghiệp nghề truân chuyên Dưới dân họ, trên quan viên Công bình giữ mực cầm quyền thẳng ngay Bây giờ gặp hội chẳng may Khi thời hạn hán, khi hay mưa dầm Khi thời gió bão ầm ầm Đồng điền thóc lúa mười phần được ba Lấy gì cung ứng can qua Lấy gì lo việc trong nhà cho đương Lấy gì sưu thuế phép thường Lấy gì hỗ trợ cho đường làm ăn Trời làm khổ cực hại dân Vì mùa mất mát trăm phần lao đao

    Thông tin thêm
    • Chủ đề:
      • Lao động sản xuất
    • Thẻ:
      • cày cấy
      • lồng
      • làng
      • truân chuyên
      • quan viên
      • hạn hán
      • sưu thuế
    • Người đăng: Virus
    • 5 February,2013
Chú thích
  1. Bảo hộ Giúp đỡ và che chở. Trước đây thực dân Pháp lấy danh nghĩa bảo hộ để xâm lược nước ta và nhiều nước khác.
  2. Đáo lai Đến (từ Hán Việt).
  3. Thuế thân Cũng gọi là thuế đinh hay sưu, một loại đóng theo đầu người dưới chế độ phong kiến hoặc quân chủ. Trong lịch sử nước ta, thuế thân có từ thời nhà Lý, kéo dài đến hết thời thuộc Pháp.
  4. Xâu Cũng gọi là sưu, món tiền mà người đàn ông từ mười tám tuổi trở lên phải nộp (sưu thế), hoặc những công việc mà người dân phải làm cho nhà nước phong kiến hay thực dân (đi xâu).
  5. Vĩnh Hưng Địa danh nay là một huyện phía Tây Bắc tỉnh Long An, biên giới giáp Campuchia, nằm ở vùng sâu của Đồng Tháp Mười, hàng năm chịu ảnh hưởng nặng nề của lũ lụt.
  6. Sưu thuế Sưu (hay xâu) là số ngày người dân phải tham gia lao động công ích, nhưng cho phép nộp bằng tiền để thuê người làm thay; thuế là số tiền (hoặc hiện vật) người dân phải nộp cho chính quyền.
  7. Năm 1876.
  8. Đồng điền bạch lạng Đồng ruộng trắng trơn, mất mùa.
  9. Sưu dịch Cũng gọi là công dịch, dao dịch hoặc công ích, một loại thuế thân nhưng không nộp bằng hiện kim hay phẩm vật mà nộp bằng sức lao động. Ở nước ta, sưu dịch có từ thời Hậu Lê hoặc sớm hơn. Dưới thời Pháp thuộc, người dân có thể nộp tiền thế bằng tiền hoặc thuê người khác làm thay.
  10. Thuế điền thổ Gọi tắt là thuế điền, cũng gọi là thuế ruộng đất, loại thế mà người có ruộng phải đóng.
  11. Năm ngày công ích Một chính sách do thực dân Pháp lập nên ở Trung Kỳ, theo đó mỗi công dân đến tuổi phải làm thêm năm ngày lao động công ích.
  12. Đặng Được, để, nhằm (từ cũ, phương ngữ).
  13. Con tạo Từ chữ hóa nhi, một cách người xưa gọi tạo hóa với ý trách móc, cho rằng tạo hóa như đứa trẻ nghịch ngợm, hay bày ra cho người đời những chuyện oái ăm, bất thường.
  14. Phong trào Duy tân Cuộc vận động cải cách công khai ở miền Trung Việt Nam, kéo dài từ 1906 đến 1908 do Phan Chu Trinh phát động.

    Phong trào Duy tân (duy tân: theo cái mới) chủ trương bất bạo động, mở mang dân trí, đổi mới giáo dục, văn hóa và kinh tế để tạo nên thế tự lực tự cường cho người Việt - lúc bấy giờ ở dưới nền thống trị thuộc địa của Pháp. Phong trào mang khẩu hiệu: "Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh".

    Cùng thời và cùng theo tư tưởng cải cách còn có Duy tân hội (1904-1912) của Phan Bội Châu, do hoạt động bí mật nên được gọi là Ám xã (Hội trong bóng tối). Phong trào Duy tân hoạt động công khai, được gọi là Minh xã (Hội ngoài ánh sáng).

    Một trong những đỉnh cao của phong trào Duy tân là Đông Kinh nghĩa thục (3/1907 - 11/1907).

    Phan Châu Trinh

    Phan Châu Trinh

  15. Thân sĩ Thân nghĩa là đai áo chầu. Thân sĩ là từ chỉ các quan đã về hưu.
  16. Ái quốc Yêu nước (từ Hán Việt).
  17. Phong trào chống sưu thuế Trung Kỳ Còn gọi là Trung kỳ dân biến, khởi phát bằng cuộc đấu tranh chống sưu thuế của nhân dân Quảng Nam vào đầu tháng 3 năm 1908, kéo dài hơn một tháng và lan ra các tỉnh lân cận như Quảng Ngãi, Bình Định, Thừa Thiên, Phú Yên, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. Do nhiều người lãnh đạo chủ chốt trong phong trào này cũng tham gia phong trào Duy Tân nên chính quyền thực dân thẳng tay đàn áp cả hai. Đến cuối tháng 5 năm 1908, cả hai phong trào đều kết thúc.

    Xem bài Vè xin xâu liên quan đến phong trào này.

  18. Chỉ vụ Hà thành đầu độc năm 1908.
  19. Tội nguyên Người đứng đầu chịu tội.
  20. Nho lưu Giới nho sĩ.
  21. Chú thích này đang để ngỏ. Nếu bạn có thông tin về , hãy đóng góp cho chúng tôi.
  22. Sông Bồ Đề Một đoạn sông Hồng thuộc thành Thăng Long ngày trước. Đây chính là nơi 20 vạn quân Thanh của Tôn Sĩ Nghị đóng quân khi sang xâm lược nước ta vào năm 1788, trước khi bị vua Quang Trung dẫn nghĩa quân Tây Sơn tiến ra Bắc đánh cho tan tành.

    Quang Trung tiến quân ra Bắc

    Quang Trung tiến quân ra Bắc

  23. Ở đây có thể là cầu Long Biên.
  24. Nghĩa nhân Cũng viết nhân nghĩa, nghĩa là "lòng yêu thương người (nhân) và biết làm điều phải (nghĩa)." Hiểu rộng là đạo nghĩa sống ở đời.
  25. Ngọc Hoàng Thượng Đế Thường được gọi tắt là Ngọc Hoàng, cũng gọi là Ngọc Đế hoặc Thiên Đế, vị vua tối cao của bầu trời, cai quản Thiên đình trong quan niệm của Trung Quốc và Việt Nam. Theo thần thoại, Ngọc Hoàng Thượng Đế là người trần, tu luyện một nghìn bảy trăm năm mươi kiếp, mỗi kiếp mười hai vạn chín nghìn sáu trăm năm. Ngọc Hoàng cai quản toàn bộ lục giới : Nhân, Thần, Ma, Yêu, Quỷ, Tiên.

    Hình tượng Ngọc Hoàng

    Hình tượng Ngọc Hoàng

  26. Lỗ máu Đỗ máu vì đánh nhau hoặc va chạm mạnh (phương ngữ).
  27. Mõ Một loại nhạc khí thường làm bằng gỗ, khi gõ có tiếng vang. Trong đạo Phật, Phật tử gõ mõ khi tụng kinh. Ở làng quê Việt Nam xưa, khi muốn thông báo gì thì người ta gõ mõ. Người chuyên làm công việc đánh mõ rao việc làng cũng gọi là mõ.

    Mõ

    Mõ

  28. Lưng đưng Lửng lơ, nửa này nửa nọ (phương ngữ Bình Định - Phú Yên).
  29. Nừng Đồ đựng đan bằng cật tre, vuông vức, mỗi bề chừng hai gang tay, cao chừng ba gang tay, trên có nắp đậy cũng bằng tre đan. Dưới đáy nừng có hai thanh tre dầy, bắt chéo bốn góc để bảo vệ nừng khỏi bị mòn khi lôi tới, kéo lui hàng ngày. Nừng được sơn bóng bằng dầu rái chống ướt.
  30. Mô Đâu, nào (phương ngữ Trung Bộ).
  31. Đà Đã (từ cổ, phương ngữ).
  32. Đây là Tòa Đại lí Tam Kỳ chứ không phải Tòa Công sứ Hội An (theo Nguyễn Q. Thắng).
  33. Hà Đông Vùng đất nay là thành phố Tam Kỳ, thủ phủ của tỉnh Quảng Nam. Huyện Hà Đông thuộc phủ Thăng Hoa của đạo Thừa Tuyên – Quảng Nam, được hình thành từ năm 1471 dưới thời vua Lê Thánh Tông. Đến năm 1906, đời vua Thành Thái, huyện được nâng lên thành phủ Hà Đông, và sau đó đổi thành phủ Tam Kỳ.
  34. Diên Phước Tên một huyện ở phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam ngày trước (nay là xã Điện Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam).
  35. Giang khúc Khúc sông quanh co.
  36. Con long Con rồng.
  37. Vụ năm Vụ lúa chiêm, gieo cấy vào cuối tháng mười âm lịch, thu hoạch vào đầu tháng năm âm lịch.
  38. Vụ mười Vụ lúa mùa, gieo cấy vào cuối tháng năm âm lịch, thu hoạch vào đầu tháng mười âm lịch.
  39. Có bản chép: Trời ra: gắng, trời lặn: về.
  40. Truân chuyên Vất vả. Từ này có gốc từ từ Hán Việt truân chiên 迍邅 nghĩa là "Vướng víu, chật vật không bước lên được" (theo Thiều Chửu).
  41. Dân họ Dân chúng.
  42. Quan viên Chỉ chung những người có địa vị hoặc chức vụ trong làng xã.
  43. Mực Mẫu mực, khuôn phép.
  44. Có bản chép: cho hay.
  45. Hội Lúc.
  46. Đồng điền Đồng ruộng.
  47. Có bản chép: đồng ruộng.
  48. Can qua Can 干 chữ Hán nghĩa là cái mộc để đỡ. Qua 戈 là cây mác, một loại binh khí ngày xưa. Can qua chỉ việc chiến tranh.
  49. Đương Trọn vẹn, đầy đủ.
  50. Phép thường Quy định thông thường.
  51. Hỗ trợ Giúp đỡ lẫn nhau. Từ Hán Việt này được cấu thành từ hai chữ hỗ (lẫn nhau) và trợ (giúp đỡ). Hiện nay hỗ trợ thường được dùng với nghĩa "giúp đỡ" từ một phía (ví dụ: hỗ trợ học sinh học tập). Đây là một cách dùng sai.
  52. Lao đao Vất vả khó khăn từ nhiều phía.

Từ khóa » Nộp Sưu Thuế