Tuổi Cao Vẫn “đắm” Câu Chèo

Ấy thế nhưng với nghệ nhân Tuấn Tú lại khác. Mặc nhà cao, ngõ nhỏ, tiếng hát vẫn ngân lên. Ông say sưa hát, rồi diễn như đứng giữa chiếu chèo ở một vùng quê nào đó. Chiếc quạt vung lên cũng đủ che bóng nắng, mắt nhìn xa xăm cứ ngỡ trước mặt là cả khoảng không mênh mang vời vợi. Ông tự tin ca điệu “Đường trường trong rừng” có quãng lên cao vút: “Cô bay ơi sao cô ở mãi ấy mấy trong ơi í ì rừng này cô bay ới ới i ì mãi ấy mấy trong ơi í rừng...”. Điệu hát có 5 trổ, ông luyến láy ngọt lịm, vượt qua cái tuổi chạm ngưỡng thất thập của mình.

Nghệ nhân Nguyễn Tuấn Tú truyền dạy hát chèo cho trẻ em.

Ông nhắc lại cái thuở tối tối đi bộ hết làng nọ sang làng kia xem hát chèo. Dịp hội hè, tiếng hát của bà con thôn quê mộc mạc mà vẫn cuốn hút. Câu hát như nhập vào hồn Tuấn Tú để rồi năm 1968, chàng trai ấy theo học Trường Trung cấp Văn hóa nghệ thuật Hà Tây (trước đây). Tiếng hát từ miền quê nghèo qua sự dìu dắt của các thầy Nhuệ Giang, Văn Giang bỗng trở nên bay bổng, đầy sắc thái biểu cảm. Báo cáo tốt nghiệp, Tuấn Tú chọn thể hiện vai lão Bộc trong vở “Trần Quốc Toản ra quân”. Một thanh niên ngoài đôi mươi nhưng đã xuất sắc thể hiện thành công nhân vật ông lão. Đó cũng là duyên nghiệp để sau này khi về Nhà hát Chèo Hà Tây, Tuấn Tú tiếp tục đóng nhiều vai lão khác như Mãng ông trong vở “Quan Âm Thị Kính”, Đinh Điền trong vở “Thái hậu Dương Vân Nga”...

Năm 1975, Tuấn Tú về Nhà hát Chèo Việt Nam. Những năm tháng đi biểu diễn phục vụ bà con là những kỷ niệm người nghệ sĩ không bao giờ quên. Có những hôm khi khép màn sân khấu, diễn viên được người dân bồi dưỡng bằng khoai luộc và cốc nước mưa. Ấy thế mà vẫn say sưa hát. Có chuyến, tiếng hát chèo theo chân nghệ sĩ ra ngoài đảo. Cũng có dịp Tuấn Tú cùng đoàn sang nước Lào phục vụ kiều bào ta ở đó. Được khán giả mến mộ, người nghệ sĩ trẻ tiếp tục sáng tạo và phục vụ. Nhờ cơ duyên nên Tuấn Tú tìm được một nửa của mình từ những đêm diễn trên chiếu chèo quê hương Phương Đình (Đan Phượng, Hà Nội). Cô gái Nguyễn Thị Liên đã “phải lòng” anh kép chính đóng vai Nguyễn Trãi trong vở chèo cùng tên. Sau đêm diễn, cô gái chủ động hỏi chuyện làm quen và sau này trở thành khán giả trung thành, chia sẻ mọi buồn vui của đời nghệ sĩ.

Cuộc sống có những ngã rẽ nhiều khi không đoán định được. Ông xin nghỉ sớm ở Nhà hát Chèo Việt Nam, rồi lại theo học lớp đạo diễn sân khấu ở Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội. Sau đó ông hoạt động nghiệp dư, xoay xở mọi nghề để vượt qua thời kỳ bao cấp gian khó. Cuộc sống xoay vần muôn màu, duy có tình yêu chèo và tiếng hát của ông thì cứ dầy và ấm lên mãi. Ông rong ruổi khắp nơi, khi thì Phú Thọ, lúc về Thái Bình, ra Quảng Ninh, Hải Phòng... dạy hát cho các câu lạc bộ yêu chèo, dàn dựng chương trình tham gia hội diễn chèo không chuyên ở địa phương và toàn quốc. Được hòa mình với bà con, thấy mọi người vẫn yêu chèo, say hát, ông rất mừng... Dịp dịch bệnh bùng phát, ông nhiệt thành dạy hát trên mạng xã hội, kết nối trực tuyến, học trò vì thế có cả trăm người ở nhiều câu lạc bộ. Đến nhiều nơi nghe tiếng hát chèo là có người gọi ông bằng thầy. Danh xưng ấy dẫu nghe quen nhưng nghệ nhân Nguyễn Tuấn Tú chỉ coi mình là một ông lão yêu chèo mà thôi.

Bài và ảnh: HỒNG NHUNG